Ngồi lại đây trước lúc vượt qua đường
Trong ánh chiều một ngày hè sắp tắt
Đừng sốt ruột vì đường còn bóng giặc
Cứ yên lòng đêm nay ta sẽ qua
Hãy nghe chiều nhẹ xuống trong lòng ta
Với xao xác bầy chim bay về tổ
Trong đáy mắt những người chờ vượt lộ
Ngôi sao chiều đã mọc phía quê hương
Ngồi lại đây trên cỏ ướt hơi sương
Giọt nắng cuối cùng lung linh hình nốt nhạc
Nhìn môi bạn gọi thầm lên tiếng hát
Một giọng trầm giao cảm dọc hành quân
Đêm râm ran tiếng bọn địch rất gần
Vòng tay mở ôm choàng vai bè bạn
Giọt mồ hôi cứ se dần thanh thản
Đêm dịu dàng nếp trán toả bình yên
Ngồi lại đây trong nỗi nhớ niềm quên
Bao giấc mơ của một thời đánh giặc
Chỉ còn lại một giấc mơ duy nhất
Những bàn chân bật dậy vượt qua đường.
| DÀN Ý CHI TIẾT
DÀN Ý CHI TIẾT 1. Mở đoạn – Giới thiệu bài thơ (nhan đề, tác giả): Chiến tranh đã đi qua rất lâu, nhưng dư âm của những khoảnh khắc khốc liệt, căng thẳng dường như vẫn còn ghi dấu trong hồi ức của những người đã từng ở chiến trường. Sự nguy hiểm khi tìm cách vượt đường dưới sự bao vây nghiêm ngặt của địch để tiếp tục đi chiến đấu đã được nhà thơ Anh Ngọc tái hiện rõ nét trong Bài ca đêm vượt lộ. – Nêu ấn tượng chung về bài thơ: Bài thơ tái hiện dòng hồi ức của Anh Ngọc, kể về chuyến vượt lộ nguy hiểm và ca ngợi tình đồng đội đồng chí sát cánh bên nhau ngay cả trong những lúc khó khăn nhất. 2. Thân đoạn * Trình bày cảm nghĩ về nội dung (mạch cảm xúc, chủ đề, thông điệp…) của bài thơ. – Mạch cảm xúc: Bài thơ mở đầu với khung cảnh Trong ánh chiều một ngày hè sắp tắt, khi chuẩn bị vượt qua đường, là lời an ủi động viên nhau của những người cùng hoàn cảnh, rằng Đừng sốt ruột vì có thế nào thì đêm nay ta sẽ qua. + Thời gian chờ vượt lộ rất ngắn ngủi, căng thẳng vì địch có thể tập kích bất cứ lúc nào; nhưng nhân vật trữ tình dường như đã quên đi hoàn cảnh xung quanh mình để mở rộng lòng ngắm nhìn cảnh vật xung quanh, ngắm cảnh bầy chim đang bay về tổ. Khổ thơ thứ hai và thứ ba đã phác họa được bước chuyển mình của thời gian từ khi chiều nhẹ xuống cho đến lúc Ngôi sao chiều đã mọc trong phản chiếu của đôi mắt những người đang chờ đợi. Khoảng thời gian chờ đợi khá dài, cần phải tuyệt đối yên tĩnh và căng thẳng lắng nghe mọi động tĩnh của địch nhằm nắm bắt được thời gian an toàn nhất để vượt đường tiến về phía trước, nên có động viên nhau cũng chỉ là môi bạn gọi thầm lên tiếng hát mà thôi. + Khổ thơ thứ ba đã lột tả được sự căng thẳng, nguy hiểm của đoàn người chờ vượt lộ chỉ trong một câu thơ: Đêm râm ran tiếng bọn địch rất gần. Vì không gian yên tĩnh, nên tiếng bọn địch râm ran đã truyền tới rất rõ khiến đoàn người càng căng thẳng hơn. Tuy thế, họ đã có sức mạnh để chống chọi và vượt qua hoàn cảnh khắc nghiệt này, bởi vì Vòng tay mở ôm choàng vai bè bạn – họ có những người bạn chí cốt bên nhau, có tình đồng đội ấm áp, có tình người sẻ chia. + Nỗi ám ảnh, sự trăn trở khắc sâu với ấn tượng những ngày vượt lộ căng thẳng, nguy hiểm vẫn còn mãi đến tận bao năm sau, khi đã không còn phải lo lắng, tranh thủ từng phút từng giây để vượt lộ nhưng “những bước chân bật dậy vượt qua đường” vẫn còn mãi trong những giấc mơ. Những bước chân ấy cũng chính là tình cảm đồng đội ấm áp sẻ chia, sẵn sàng bên cạnh nhau vượt qua mọi khó khăn, chông gai; đưa nhau cùng tiến bước đến ngày chiến thắng, giành độc lập. – Chủ đề: Bài thơ gồm có năm khổ thơ, kể lại cảnh đêm vượt lộ của những người chiến sĩ trong chiến tranh. Tuy không trực tiếp miêu tả tiếng súng, tiếng bom; nhưng bài thơ vẫn lột tả được không khí căng thẳng khi chờ đợi vượt lộ trong khi bọn địch ở rất gần. Vượt lên trên tất cả, bài thơ đã ca ngợi tình cảm đồng chí, đồng đội ấm áp; luôn sẻ chia và giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh. – Thông điệp: Đồng thời, bài thơ cũng là lời nhắc nhở những thế hệ sau hãy luôn trân trọng và biết ơn những người đã cống hiến tuổi thanh xuân cho đất nước, chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. * Nêu cảm nghĩ về những yếu tố nghệ thuật và tác dụng của chúng trong việc biểu đạt nội dung; nêu tác dụng của thể thơ tám chữ trong việc tạo nên nét đặc sắc của bài thơ – Bài thơ như một câu chuyện, là lời kể theo trình tự thời gian trôi về những sự việc, cảnh vật, con người… trong đêm vượt lộ. Giọng điệu nhẹ nhàng, tâm tình, hồi tưởng khiến bài thơ có chiều sâu và có sự liên kết giữa quá khứ cùng hiện tại. Tác giả sử dụng những từ láy tượng hình, tượng thanh như xao xác, lung linh, râm ran, thanh thản, dịu dàng… khiến lời kể chuyện thêm mềm mại như lời tâm tình, xóa bớt sự căng thẳng của những người đang chuẩn bị vượt lộ. – Điệp ngữ Ngồi lại đây được dùng cách quãng ở khổ thơ 1, khổ thơ 3 và khổ thơ 5 đã nhấn mạnh được hành động ngồi bên nhau trong giây phút chuẩn bị vượt lộ, những giờ phút căng thẳng vô cùng nhưng lại thấm đượm tình bạn bè, tình đồng chí. – Đảo ngữ Với xao xác bầy chim bay về tổ đã tái hiện được khung cảnh trời chiều bảng lảng, khi mà chim chóc tìm về tổ ấm; đồng thời làm nổi bật được cảnh ngộ của những con người đang phải xa nhà, xa quê hương; im lặng, căng thẳng lắng nghe mọi động tĩnh của giặc để chờ vượt đường đi làm nhiệm vụ. 3. Kết đoạn – Khái quát cảm nghĩ về bài thơ: Bài ca đêm vượt lộ là một bài thơ đặc sắc, là lời nhắn nhủ và nhắc nhở đến thế hệ chúng ta về công lao của biết bao cha anh đi trước. Họ đã cống hiến tuổi trẻ của mình cho đất nước, đã anh dũng chiến đấu không tiếc hi sinh để đem lại độc lập tự do ngày nay; vì thế hãy sống sao cho hữu ích, cho xứng đáng với những thế hệ đi trước. |
BÀI VIẾT THAM KHẢO KHỚP DÀN Ý CHI TIẾT
Chiến tranh đã đi qua rất lâu, nhưng dư âm của những khoảnh khắc khốc liệt, căng thẳng dường như vẫn còn ghi dấu trong hồi ức của những người đã từng ở chiến trường. Sự nguy hiểm khi tìm cách vượt đường dưới sự bao vây nghiêm ngặt của địch để tiếp tục đi chiến đấu đã được nhà thơ Anh Ngọc tái hiện rõ nét trong Bài ca đêm vượt lộ. Bài thơ tái hiện dòng hồi ức của Anh Ngọc, kể về chuyến vượt lộ nguy hiểm và ca ngợi tình đồng đội đồng chí sát cánh bên nhau ngay cả trong những lúc khó khăn nhất. Bài thơ mở đầu với khung cảnh Trong ánh chiều một ngày hè sắp tắt, khi chuẩn bị vượt qua đường, là lời an ủi động viên nhau của những người cùng hoàn cảnh, rằng Đừng sốt ruột vì có thế nào thì đêm nay ta sẽ qua. Thời gian chờ vượt lộ rất ngắn ngủi, căng thẳng vì địch có thể tập kích bất cứ lúc nào; nhưng nhân vật trữ tình dường như đã quên đi hoàn cảnh xung quanh mình để mở rộng lòng ngắm nhìn cảnh vật xung quanh, ngắm cảnh bầy chim đang bay về tổ. Khổ thơ thứ hai và thứ ba đã phác họa được bước chuyển mình của thời gian từ khi chiều nhẹ xuống cho đến lúc Ngôi sao chiều đã mọc trong phản chiếu của đôi mắt những người đang chờ đợi. Khoảng thời gian chờ đợi khá dài, cần phải tuyệt đối yên tĩnh và căng thẳng lắng nghe mọi động tĩnh của địch nhằm nắm bắt được thời gian an toàn nhất để vượt đường tiến về phía trước, nên có động viên nhau cũng chỉ là môi bạn gọi thầm lên tiếng hát mà thôi. Khổ thơ thứ ba đã lột tả được sự căng thẳng, nguy hiểm của đoàn người chờ vượt lộ chỉ trong một câu thơ: Đêm râm ran tiếng bọn địch rất gần. Vì không gian yên tĩnh, nên tiếng bọn địch râm ran đã truyền tới rất rõ khiến đoàn người càng căng thẳng hơn. Tuy thế, họ đã có sức mạnh để chống chọi và vượt qua hoàn cảnh khắc nghiệt này, bởi vì Vòng tay mở ôm choàng vai bè bạn – họ có những người bạn chí cốt bên nhau, có tình đồng đội ấm áp, có tình người sẻ chia. Nỗi ám ảnh, sự trăn trở khắc sâu với ấn tượng những ngày vượt lộ căng thẳng, nguy hiểm vẫn còn mãi đến tận bao năm sau, khi đã không còn phải lo lắng, tranh thủ từng phút từng giây để vượt lộ nhưng “những bước chân bật dậy vượt qua đường” vẫn còn mãi trong những giấc mơ. Những bước chân ấy cũng chính là tình cảm đồng đội ấm áp sẻ chia, sẵn sàng bên cạnh nhau vượt qua mọi khó khăn, chông gai; đưa nhau cùng tiến bước đến ngày chiến thắng, giành độc lập. Với năm khổ thơ, bài thơ đã kể lại cảnh đêm vượt lộ của những người chiến sĩ trong chiến tranh. Tuy không trực tiếp miêu tả tiếng súng, tiếng bom; nhưng bài thơ vẫn lột tả được không khí căng thẳng khi chờ đợi vượt lộ trong khi bọn địch ở rất gần. Vượt lên trên tất cả, bài thơ đã ca ngợi tình cảm đồng chí, đồng đội ấm áp; luôn sẻ chia và giúp đỡ nhau trong mọi hoàn cảnh. Đồng thời, bài thơ cũng là lời nhắc nhở những thế hệ sau hãy luôn trân trọng và biết ơn những người đã cống hiến tuổi thanh xuân cho đất nước, chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Bài thơ như một câu chuyện, là lời kể theo trình tự thời gian trôi về những sự việc, cảnh vật, con người… trong đêm vượt lộ. Giọng điệu nhẹ nhàng, tâm tình, hồi tưởng khiến bài thơ có chiều sâu và có sự liên kết giữa quá khứ cùng hiện tại. Tác giả sử dụng những từ láy tượng hình, tượng thanh như xao xác, lung linh, râm ran, thanh thản, dịu dàng… khiến lời kể chuyện thêm mềm mại như lời tâm tình, xóa bớt sự căng thẳng của những người đang chuẩn bị vượt lộ. Điệp ngữ Ngồi lại đây được dùng cách quãng ở khổ thơ 1, khổ thơ 3 và khổ thơ 5 đã nhấn mạnh được hành động ngồi bên nhau trong giây phút chuẩn bị vượt lộ, những giờ phút căng thẳng vô cùng nhưng lại thấm đượm tình bạn bè, tình đồng chí. Đảo ngữ Với xao xác bầy chim bay về tổ đã tái hiện được khung cảnh trời chiều bảng lảng, khi mà chim chóc tìm về tổ ấm; đồng thời làm nổi bật được cảnh ngộ của những con người đang phải xa nhà, xa quê hương; im lặng, căng thẳng lắng nghe mọi động tĩnh của giặc để chờ vượt đường đi làm nhiệm vụ. Có thể nói, Bài ca đêm vượt lộ là một bài thơ đặc sắc, là lời nhắn nhủ và nhắc nhở đến thế hệ chúng ta về công lao của biết bao cha anh đi trước. Họ đã cống hiến tuổi trẻ của mình cho đất nước, đã anh dũng chiến đấu không tiếc hi sinh để đem lại độc lập tự do ngày nay; vì thế hãy sống sao cho hữu ích, cho xứng đáng với những thế hệ đi trước.
