Em hãy viết bài văn phân tích truyện ngắn sau:
THẰNG EM TÔI
Tôi dám chắc với các bạn rằng, không có đứa bé nào nghịch hơn cu Dũng em tôi. Tôi làm cái gì nó cũng học theo rồi phá quấy. Mới năm tuổi, bé loắt choắt mà chơi với nhau, lúc nào nó cũng đòi thắng. Có lúc cáu quá, tôi phát nhẹ một cái là y như rằng, nó khóc rinh lên, làm như đau đớn lắm. Chờ mẹ tôi dỗ mãi mới chịu nín. Lại còn cái chuyện ăn tham của nó nữa chứ, tôi có kể cả ngày cũng không hết. Cậy là bé nhất nhà nên cái gì cu Dũng cũng đòi phần hơn. Dù hai là trái ổi, múi bưởi hay bất kỳ thứ quà ai cho, nó cũng đòi phần nhiều, phần to mới đến lượt tôi.
Có lần mẹ tôi mua về hai cái bánh cốm y hệt nhau. Tất nhiên là cu Dũng đòi chọn trước rồi. Nó cứ dương mắt, nhìn đi nhìn lại hai cái bánh, làm cho tôi phải chờ lâu, sốt cả ruột rồi mới bất ngờ cắn một miếng rõ to váo cái bánh nó đưa cho tôi. Đã thế, nó còn cười khoái trá, hở cả mấy cái răng sún, làm cho tôi điên cả ruột. Vậy mà mẹ tôi cũng chỉ mắng nó: “Con hư thế!” rồi xoa đầu tôi: “Con là anh, nhường em vậy”
Nhưng lắm khi cu Dũng cũng dại lắm cơ. Thì ngay chiều qua đấy thôi. Mẹ tôi mua về cho hai anh em hai chú gà trống choai để nuôi. Cu Dũng khoái lắm, lau tau đòi chọn trước. Nó xí ngay con gà nhỉnh hơn nhưng thấp tè, mọc đủ lông đuôi và cánh. Tôi mừng rơn, vì con gà cồ, đang trụi lông thuộc về mình, nhưng vẫn làm ra vẻ buồn nên cu cậu cười tít cả mắt. Thế rồi sáng nay, tôi lụi cụi đào giun, bắt châu chấu để “bồi dưỡng” cho gà. Cu cậu cũng lanh chanh làm theo. Nhưng nó thì làm được gì. Rốt cuộc, tôi phái cho cả hai con ăn cùng ăn. Gét nỗi, con gà của nó đã ăn chực lại chẳng biết điều, tinh y hệt chủ, mổ nhanh như chớp, tranh hết cả phần của gà tôi. Thế mà cu Dũng còn reo hò, vỗ tay, khen con gà của nó. Bực quá, tôi nổi cáu:
– Này…Chiều nay anh bận học, Dũng phải kiếm mồi cho cả hai con đấy.
Nó vênh váo:
– Được thôi !
Tưởng cu cậu sỹ diện, nói cho oai, nào ngờ, nó làm thật.
Cho đến lúc đi học về, tôi mới sững người khi biết Dũng bị cảm nắng, đang nằm ở bệnh xá. Thảo nào, ngồi ở lớp, tôi cứ thấp thỏm, lo lo mà chẳng hiểu vì sao. Chắc là Dũng trốn mẹ, ra bãi vồ châu chấu cả buổi chiều đây…
Tôi vù ngay lên trạm xá. May quá, Dũng đã đỡ. Nó nắm trên gường bệnh, từ từ hé cặp mắt mệt mỏi nhìn tô
– Em chẳng kiếm được con châu châu nào cho gà cả anh ạ – Nó nói, giọng mệt mỏi.
– Lần sau đừng có mà phơi nắng nữa em nhé – Tôi nói khẽ với Dũng. Sợ mẹ nghe lại trách, tôi vội lấy một quả quýt bóc vỏ, đưa cho Dũng- Em gắng ăn cho đỡ mệt nào…
– Em…ứ ăn đâu…Dũng vừa nói vừa đưa mắt nhìn bao nhiêu là quà, bánh đặt trên chiếc bàn nhỏ bên cạnh – Anh ăn đi… Cho anh hết đấy.
– Không… Em không ăn anh cũng…
Tôi cảm động quá, không nói tiếp được nữa. Ôi, thằng em nghịch ngợm của tôi sao hôm nay lại thảo thế. Tự dưng, tôi thấy sống mũi cay cay và nước mắt cứ trào ra. Tôi muốn nói: “Anh thương em lắm. Cố ăn đi cho chóng khỏi” mà chẳng hiểu sao, cứ ngắc ngứ trong cổ, không nói ra được.
(Thái Chí Thanh, Thằng em tôi, https://vanvn.vn/)
Chú thích: Nhà văn Thái Chí Thanh hiện là Chủ tịch Hội đồng Văn học thiếu nhi Hội Nhà văn Việt Nam khóa X. Ông sinh 1953 tại Nghệ An, từng tham gia chiến trường miền Nam trước năm 1975, tốt nghiệp cử nhân sử học Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1981 và cao học tại Moskva, Liên Xô năm 1989. Từ năm 2002 đến 2014, ông là cán bộ ngoại giao ở Ba Lan và Hoa Kỳ. Về nước ông làm Biên tập viên NXB Hội Nhà văn đến nay. Thái Chí Thanh đã xuất bản 14 tác phẩm gồm truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện đồng thoại cho thiếu nhi. Đặc biệt, tập truyện đồng thoại Gấu con học đếm của ông được NXB Kim Đồng phát hành 30.632 bản vào tháng 7.2009, và nhóm biên soạn sách Tiếng Việt 1, tập 2, bộ Chân trời sáng tạo, đã soạn thành bài Gấu con chia quà đưa vào sách giáo khoa. Nhân dịp Trại Sáng tác Văn học thiếu nhi do Hội Nhà văn Việt Nam sắp tổ chức ở Khu Du lịch Sao Mai tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên mà nhà văn Thái Chí Thanh là nhân tố chủ lực.
Dàn ý chi tiết
Mở bài
Nhà thơ Hữu Thỉnh từng nói: “Văn học là bức tranh phản ánh chân thực những cung bậc tình cảm của con người, là nơi ta tìm thấy những điều bình dị mà sâu sắc của cuộc sống.” Truyện ngắn “Thằng Em Tôi” là một tác phẩm điển hình mang đậm phong cách của thể loại văn học hiện thực, nơi những câu chuyện giản dị và chân thành về tình anh em, gia đình được tái hiện một cách sinh động. Qua từng chi tiết nhỏ nhặt, tác giả đã khéo léo gửi gắm những thông điệp về tình cảm gia đình, sự hi sinh và tình yêu thương vô bờ bến của người anh dành cho em trai mình.
Thân bài
* Luận điểm khái quát:
+ Thái Chí Thanh là một nhà văn nổi bật trong văn học thiếu nhi Việt Nam, với phong cách sáng tác đậm chất nhân văn và gần gũi với đời sống của trẻ em.
+ Sinh ra và lớn lên trong một thời kỳ đầy biến động của đất nước, ông đã chọn con đường sáng tác để truyền tải những giá trị về tình yêu thương, sự sẻ chia và khát khao học tập thông qua các tác phẩm dành cho thiếu nhi. “Thằng em tôi” là một truyện ngắn tiêu biểu của ông.
+ Tác phẩm “Thằng Em Tôi” được kể theo ngôi thứ nhất, qua góc nhìn của người anh. Điều này tạo nên một mối liên kết trực tiếp giữa người đọc và người kể chuyện, giúp ta hiểu rõ hơn về những suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật chính.
+ Cốt truyện đơn tuyến, tập trung vào một mạch truyện chính là mối quan hệ giữa người anh và em trai, từ đó làm nổi bật chủ đề tình cảm gia đình.
+ Trong truyện, có hai nhân vật chính là người anh và em trai cu Dũng. Tuy cu Dũng là tâm điểm của nhiều tình tiết, nhưng chính người anh mới là nhân vật trung tâm, qua đó tác giả làm nổi bật chủ đề của truyện.
Tóm tắt và nêu chủ đề
+ Truyện ngắn “Thằng em tôi” kể về một ngày thường nhật trong cuộc sống của hai anh em. Người anh luôn phải chịu đựng những trò nghịch ngợm của em trai cu Dũng, từ việc đòi phần ăn lớn hơn đến những trò quấy phá tinh nghịch. Tuy vậy, tình yêu thương của người anh dành cho cu Dũng vẫn luôn hiện hữu, đặc biệt khi cu Dũng vì muốn chứng tỏ với anh mà bị cảm nắng.
+ Đề tài mà câu chuyện hướng đến là tình cảm gia đình, tình anh em ruột thịt. Đây một đề tài quen thuộc nhưng Thái Chí Thanh lại làm cho nó trở nên mới mẻ bởi một câu chuyện chứa đựng những cảm xúc và góc nhìn khác về tình cảm này.
+ Chủ đề chính của truyện là tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình anh em, một thứ tình cảm vừa giản dị vừa thiêng liêng.
Phân tích nhân vật chính
+ Nhân vật người anh trong truyện ngắn “Thằng Em Tôi” hiện lên như một hình tượng sống động về tình cảm gia đình, đặc biệt là tình anh em thiêng liêng.
+ Anh không chỉ là một cậu bé lớn hơn, mà còn là người bảo vệ, người che chở cho em trai mình. Dù cu Dũng nghịch ngợm, đôi lúc làm anh bực mình đến phát khóc, nhưng tình yêu thương của người anh dành cho em luôn vượt qua tất cả. Anh biết nhường nhịn, luôn giữ vai trò là người “lớn hơn” trong những tình huống xung đột, nhưng điều đó không có nghĩa là anh không có cảm xúc.
+ Khi chứng kiến em trai bị cảm nắng vì cố kiếm châu chấu cho gà, người anh cảm thấy lo lắng, thậm chí là đau lòng. Sự xúc động và nước mắt trào ra khi em trai Dũng nhường phần quà cho mình đã thể hiện một cách rõ ràng tình yêu thương sâu sắc mà anh dành cho em.
+ Hình ảnh người anh chăm sóc, lo lắng cho Dũng không chỉ làm nổi bật vai trò của một người anh, mà còn phản ánh sự trưởng thành sớm của cậu bé trong việc bảo vệ và yêu thương em trai.
=> Người anh không chỉ là nhân vật trung tâm của câu chuyện mà còn là biểu tượng cho tình anh em cao quý, nơi sự hi sinh và tình yêu thương vô điều kiện được thể hiện một cách chân thật và xúc động.
Phân tích các nhân vật khác
Còn nhân vật Dũng là một cậu bé nghịch ngợm, hiếu thắng nhưng lại rất yêu thương anh mình.
+ Những hành động của Dũng, từ việc chọn phần bánh lớn hơn cho đến việc bị cảm nắng vì cố gắng kiếm châu chấu, đều thể hiện tính cách ngây thơ nhưng giàu tình cảm của cậu.
+ Dũng là nhân vật đối trọng với người anh, qua đó làm nổi bật tình anh em và sự gắn kết trong gia đình.
+ Các nhân vật phụ khác như mẹ của hai anh em cũng đóng vai trò hỗ trợ, góp phần làm rõ hơn tình cảm gia đình qua cách bà đối xử và dạy dỗ con cái.
Đánh giá về nghệ thuật của đoạn trích
+ Cốt truyện không quá phức tạp nhưng lại có sức cuốn hút riêng nhờ cách kể chuyện gần gũi, tự nhiên. Câu chuyện đơn tuyến nhưng được triển khai khéo léo, dẫn dắt người đọc qua các cung bậc cảm xúc từ hài hước đến xúc động.
+ Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thật và sinh động hơn, người đọc có thể dễ dàng đồng cảm với nhân vật người anh, hiểu rõ những suy nghĩ, cảm xúc của cậu. Tác giả đã mượn điểm nhìn của người anh để kể lại câu chuyện, từ đó làm nổi bật tình cảm và mối quan hệ giữa hai anh em.
+ Cách dựng tình huống trong truyện khá tự nhiên, không có những mâu thuẫn gay gắt, nhưng lại có sức mạnh tác động lớn đến cảm xúc của người đọc. Từ những tình huống nhỏ nhặt như chuyện chia phần bánh, chọn gà, cho đến việc cu Dũng bị bệnh, tất cả đều góp phần làm rõ hơn tình cảm anh em trong truyện.
+ Tác giả đã khắc họa nhân vật qua dòng nội tâm và hành động, lời nói của họ. Điều này giúp nhân vật hiện lên sống động, chân thật, đặc biệt là qua các chi tiết tiêu biểu như hình ảnh cu Dũng cười hở mấy cái răng sún, hay người anh lo lắng chạy lên trạm xá khi biết em bị bệnh.
+ Ngôn ngữ trong truyện giản dị, tinh tế, giàu cảm xúc. Câu chuyện được kể một cách nhẹ nhàng, nhưng lại để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc. Tác giả đã khéo léo kết hợp miêu tả và biểu cảm tạo nên một giọng điệu vừa vui tươi, vừa xúc động, khiến câu chuyện trở nên gần gũi và dễ cảm nhận.
Đánh giá chung và liên hệ
+ Truyện ngắn “Thằng Em Tôi” là một tác phẩm tiêu biểu cho thể loại văn học hiện thực, với nghệ thuật kể chuyện tinh tế, cốt truyện đơn giản nhưng giàu cảm xúc, và đặc biệt là sự khắc họa sâu sắc tình cảm anh em.
+ Qua câu chuyện, ta rút ra được bài học về tình yêu thương gia đình, sự hy sinh và lòng bao dung.
+ Tác giả đã thành công trong việc truyền tải thông điệp về giá trị của tình cảm gia đình, khiến người đọc không chỉ đồng cảm mà còn suy ngẫm về những điều quý giá trong cuộc sống.
+ So với các tác phẩm khác cùng đề tài, “Thằng Em Tôi” nổi bật bởi cách kể chuyện gần gũi, nhân vật sống động và tình cảm chân thật.
Kết bài
+ “Thằng Em Tôi” là một tác phẩm đặc sắc, khơi gợi trong lòng người đọc không ít những tình cảm đẹp. Nó khiến ta trân trọng hơn tình cảm gia đình, khiến ta yêu quý hơn những người thân yêu ruột thịt.
+ Qua câu chuyện giản dị nhưng đầy xúc động, tác phẩm giúp ta nhận thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình đối với gia đình.
+ Tác phẩm không chỉ có sức sống lâu bền trong lòng người đọc mà còn là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về những giá trị quý báu của cuộc sống.
Bài mẫu tham khảo
Truyện ngắn “Thắng em tôi” của Thái Chí Thanh là một câu chuyện giản dị nhưng đầy ý nghĩa về tình cảm gia đình, về sự nỗ lực, cố gắng để đạt được thành công. Câu chuyện xoay quanh hai anh em, một người luôn cố gắng vượt lên chính mình, một người luôn tự mãn với tài năng thiên bẩm.
Nhân vật chính trong truyện là người anh, một người không có năng khiếu đặc biệt về thể thao nhưng luôn chăm chỉ, cần cù luyện tập. Anh luôn âm thầm quan sát, học hỏi và không ngừng nỗ lực để cải thiện bản thân. Trái ngược với anh, người em lại có năng khiếu thể thao từ nhỏ. Cậu luôn tự mãn với tài năng của mình và không coi trọng việc luyện tập.
Câu chuyện được đẩy lên cao trào khi cả hai anh em cùng tham gia một giải thi đấu thể thao. Người em với tài năng thiên bẩm đã dễ dàng giành chiến thắng ở những vòng đầu. Người anh dù cố gắng hết sức nhưng vẫn không thể vượt qua được em trai mình. Tuy nhiên, đến trận chung kết, người em lại chủ quan khinh địch và để thua đối thủ. Trong khi đó, người anh dù không đạt được thứ hạng cao nhưng đã để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng khán giả bởi sự nỗ lực, cố gắng không ngừng.
Kết thúc truyện, người anh nhận ra rằng, tài năng chỉ là một phần, quan trọng hơn cả là sự nỗ lực, cố gắng và tinh thần vượt lên chính mình. Chiến thắng thực sự không phải là đánh bại người khác mà là chiến thắng bản thân mình.
Truyện ngắn “Thắng em tôi” không chỉ là câu chuyện về thể thao mà còn là bài học quý giá về cuộc sống. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, trên con đường đi đến thành công, không có con đường nào trải đầy hoa hồng. Chúng ta phải luôn nỗ lực, cố gắng, không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Tài năng có thể giúp chúng ta đi nhanh hơn nhưng chỉ có sự nỗ lực, kiên trì mới giúp chúng ta đi xa hơn.
Ngoài ra, câu chuyện cũng đề cao giá trị của tình cảm gia đình. Tình yêu thương, sự quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình là nguồn động viên, sức mạnh to lớn giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách.
Với lối kể chuyện giản dị, chân thực, ngôn ngữ trong sáng, gần gũi, Thái Chí Thanh đã chạm đến trái tim của người đọc. “Thắng em tôi” không chỉ là một câu chuyện giải trí mà còn là một tác phẩm mang giá trị giáo dục sâu sắc, có ý nghĩa to lớn trong việc bồi dưỡng nhân cách, xây dựng lối sống tốt đẹp cho thế hệ trẻ.