Phân tích đoạn trích sau:
Cho ngày nắng lên
Ny An
Tóm tắt đoạn lược bớt: Cơn bão ập đến khi trời tờ mờ giờ sáng, nhân vật Lu bị đánh thức bởi sự dữ dội của nó bền bật dạy và chuẩn bị dậy đón bão. Đang dọn dẹp thì được ba con anh Tư sang giúp, nhưng sau khi mọi người an toàn thì anh Tư lại mất tích dưới dòng nước thăm thẳm.
“Sơn ơi là Sơn! Con ơi là con…” – bác Tư lại gào thảm thiết. Tiếng gào đâm thẳng vô tim Lu, quặn thắt, nhức buốt. Mấy người thanh niên lôi bác về từ trưa, mà đến chừ bác còn thất thần. Mưa vẫn xối xả, cứ như ông trời tức giận chi mặt đất lâu ngày, gom lại xả cơn một lần. Cái lạnh ngấm vào da, mặt bác Tư trắng bệch, đôi môi run run. Bác nhìn trân trân di ảnh vợ trên bàn thờ. Hồi đó, má anh Sơn cũng đi theo dòng nước lũ. Lâu lâu như sực tỉnh về lại với thực tại, bác đứng lên chạy ù ra cổng, giãy nảy vùng mạnh khi bị ghì chặt kéo ngược vô nhà.
Lúc sáng, anh Sơn cùng đám thanh niên bơi ghe qua mấy khu trũng giúp bà con. Tới đoạn nước ngập sâu, ghe lật, mớ dây nhợ rong bèo quấn chân anh Sơn, bộ đồ áo mưa đen quẫy đạp vô vọng trong dòng nước xiết. Mọi người không kịp với tay kéo anh lại, ai cũng ráng bơi vào bờ cho nhanh. Những thùng mì Hảo Hảo trôi lạc ra giữa sông, bị nước đánh rã ra. Thuyền cứu hộ đến chẳng kịp. Lu đưa tay vuốt mạnh những giọt nước đang làm mắt nhòe đi. Mưa tự dưng mằn mặn, nong nóng. Lu tự dặn lòng, nước mắt để dành cho ngày nắng lên. Việc cần kíp bây chừ là giữ bác Tư không lao ra giữa mưa bão trắng trời.
Sáng ra, trời ngưng gầm gừ. Nhìn đống đổ nát còn lại, có ai đó thở dài len lén, thôi thì của đi thay người. Bác Tư vẫn lặng băng mất hồn. Có câu an ủi nằng nặng, lỡ người đi rồi thì cứ nghĩ tới người ở lại. Anh Sơn nằm đó, người lạnh ngắt tím tái. Lu thay bác Tư nhận vài phong bì hỗ trợ ma chay. Cô Hai gọi bảo không ghé nhà tiễn anh Sơn được, nhờ Lu thắp nhang giùm. Chiều hôm qua, trong lúc bão đang quật thì một cơn lốc xoáy cũng tranh thủ quét ngang nhà cô, mái nhà tốc ra bay tuốt luốt, cái chuồng bò thì nát vụn vì bị cây bạch đàn đè ngang. Có vài phóng viên tới đưa tin. Mấy đoàn từ thiện cũng tới. Họ se sẽ động viên. Họ khe khẽ bắt tay. Dường như ai cũng sợ chạm vào nỗi đau của những người trong cuộc. Mà cần chi chạm, nó hiển hiện, mồn một. Bác Tư ôm chặt di ảnh anh Sơn. Tóc anh Sơn đen, mái đầu bác Tư bạc trắng. Nơi khóe mắt hoẵm sâu nhăn húm của bác chỉ đọng được một giọt nước nhỏ bằng hạt lúa. Làm chi còn nước mắt nữa mà khóc. Lu nức nở trong vòng tay ba, tiếng nấc nghẹn nơi cổ họng. Nghe ba kể, hồi Lu còn quấn mền, chính anh Sơn là người nảy ra “sáng kiến” đặt cô trong cái lu vỡ vành miệng, đậy lại cho khỏi ướt giữa dòng nước lũ. Cái tên Lu cũng xuất phát từ đó. Ngày đưa anh Sơn đi, mọi người tới đông lắm. Ở cái xứ ni, gần như ai cũng một lần từng chịu ơn anh. Hồi anh còn cười nói giòn tan, có khi nửa đêm anh vác đèn pin đi lợp mái, kiếm heo gà cho hàng xóm. Bác Tư hay la ó, cái thằng trời hành, việc nhà thì nhác, việc chú bác thì siêng. Rứa chắc chừ trời hết hành, trời thấy anh tốt tính nên cho lên thiên đàng. Lu ngẩng mặt lên đón những tia nắng đang cố len lỏi ra khỏi những đám mây trĩu trịt. Ba đang lúi cúi dọn dẹp mớ đồ lỉnh kỉnh. Cái dáng hao gầy vẫn lầm lũi chịu đựng thương khó. Từng món đồ được chắt chiu giội rửa cho sạch để còn dùng lại. Dân xứ ni mang tiếng là keo kiệt, bởi có những thứ đâu phải muốn bỏ là bỏ. Nó là kỷ niệm, là ký ức. Là cả một trời thương tưởng cần bám víu vào đó mà sống tiếp.
Một ngày nắng hanh sau mưa lũ bão dông, nước rút, đất bắt đầu khô ráo. Lu qua nhà, phụ bác Tư gom mớ lá cây lại thành đống rồi đốt. Sẽ thành tro bay về xa ngái. Mùi khói tự bao đời luôn làm lòng dân xứ cằn cỗi ni thư thái. Có những thứ là phải dành cho ngày nắng lên. Bác Tư nhẹ nhàng nói, giữa làn khói hun nhèm mắt cay.
(Trích “Báo tuổi trẻ online”, số ra ngày 18/10/2020)
* Ny An tên thật là Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1995 ở Thăng Bình, Quảng Nam. Cô tốt nghiệp Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh và từng đoạt một số giải thưởng như Giải nhì Cuộc thi viết “Thương nhớ miền Trung” do Báo Thanh Niên tổ chức với tản văn “Một đời lá nén muối rang”…
Dàn ý chi tiết
Mở bài
* Giới thiệu khái quát về tác giả – tác phẩm
– Ny An tên thật là Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1995 ở Thăng Bình, Quảng Nam. Cô tốt nghiệp Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh và từng đoạt một số giải thưởng như Giải nhì Cuộc thi viết “Thương nhớ miền Trung” do Báo Thanh Niên tổ chức với tản văn “Một đời lá nén muối rang”.
Thân bài
* Nêu và phân tích chủ đề của truyện ngắn “Cho ngày nắng lên”- Ny An:
– Nêu nội dung, chủ đề:
+ Truyện diễn ra tại vùng quê nghèo, mùa nước lũ, sau khi giúp đỡ mọi người chạy ra khỏi vùng bão đầy nguy hiểm anh Sơn mất tích, khi anh được tìm thấy người đã lạnh ngắt, không còn sự sống. Ba của anh đau đớn ôm di ảnh con và khóc lặng người, đám tang tổ chức trong sự đau xót và thương tiếc của những người hàng xóm, cùng rất nhiều người xung quanh nghe tin về anh.
+ Tác phẩm cho chúng ta cảm nhận được những bi kịch nối tiếp nhau vì dòng nước lũ khiến người dân mất mát và đau thương quá lớn. Qua đó thấy được tinh thần lạc quan, đối diện với khó khăn nhưng không gục ngã.
– Phân tích nội dung, chủ đề:
+ Viết về mùa mưa bão. Đề tài quen thuộc nhưng luôn tạo được ấn tượng và nỗi bi thương trong lòng người đọc
+ Chủ đề của truyện thể hiện ở hình ảnh bác Tư, một người đàn ông vợ mất vì nước lũ đã lâu, sống cùng con trai, nhưng anh con trai đêm qua vì đi hỗ trợ dân làng tránh lũ cũng đã mất tích, chưa tìm thấy. Nỗi đau chồng chất nỗi đau, con người phải gánh chịu quá nhiều mất mát trong cuộc sống.
+ Chủ đề của truyện còn thể hiện ở diễn biến tâm lý của nhân vật bác Tư trước và sau khi tìm thấy con.
+ Chủ đề của truyện còn thể hiện ở suy nghĩ: “Mùi khói tự bao đời luôn làm lòng dân xứ cằn cỗi ni thư thái”, “Có những thứ là phải dành cho ngày nắng lên” của nhân vật bác Tư
=> Nhân vật bác Tư hiện lên vô cùng đáng thương, là người gánh chịu quá nhiều mất mát, hơn hết ở đó ta thấy những bi kịch nối tiếp nhau vì dòng nước lũ khiến người dân mất mát và đâu thương quá lớn. Thế nhưng bác đã có những suy nghĩ tích cực, lạc quan về cuộc sống, luôn tin tưởng vào phía trước tươi đẹp.
* Phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện
+ Cách kể chuyện: Tình huống truyện kịch tính.
+ Cách khắc họa nhân vật qua lời nói, hành động kết hợp khai thác suy nghĩ và tâm lí nhân vật, sử dụng độc thoại nội tâm một cách nhuần nhuyễn
+ Ngôn ngữ giản dị, mang đậm hơi thở của đời sống…
-> Làm cho câu chuyện giàu tính nhân văn.
-> Đánh giá về tài năng, phong cách nghệ thuật của tác giả.
Kết bài
* Khẳng định lại giá trị của truyện.
– Câu chuyện mang lại nhiều thông điệp đáng để ta suy nghĩ:
+ Làm nổi bật sự nhân hậu, yêu thương con người; hiểu được những cơ cực, vất vả của những người dân vùng lũ; hiểu được những khắc nghiệt thử thách mà thiên nhiên tạo ra.
+ Hình ảnh ngày nắng lên xuất hiện nhiều lần trong văn bản: Là khi Lu chứng kiến anh Sơn qua đời cô nghĩ “nước mắt để dành cho ngày nắng lên”, là suy nghĩ của bác Tư “phải dành cho ngày nắng lên”, là hình ảnh tia nắng sau ngày mưa “những tia nắng đang cố len lỏi ra khỏi những đám mây trĩu trịt” =>Nghĩa thực: Bão đã tan, ngày nắng về. Nghĩa ẩn: Để chỉ niềm tin, hi vọng, sự bình yên sau những ngày bão dông => Con người nơi đây rất lạc quan, đối diện với khó khăn nhưng không gục ngã.
Bài mẫu tham khảo
Truyện ngắn “Cho ngày nắng lên” của tác giả Ny An mang đến cho người đọc một bức tranh sinh động về cuộc sống sau cơn bão, đồng thời phản ánh sâu sắc nỗi mất mát và tinh thần lạc quan của con người. Nhân vật chính Lu, trong những giây phút khắc nghiệt của thiên nhiên, hiện lên vừa mạnh mẽ lại vừa nhạy cảm. Cơn bão ập đến bất ngờ đã mang theo sự tàn phá, đe dọa đến tính mạng con người. Sự bình tĩnh của Lu giữa những hỗn loạn ấy cho thấy nghị lực và tinh thần trách nhiệm của cô trong việc giúp đỡ những người xung quanh.
Bão đi qua, nỗi đau đớn vẫn còn đó, đặc biệt là sự mất mát của bác Tư. Bằng những hình ảnh sống động, Ny An khắc họa nỗi đau của bác Tư khi mất đi người con trai yêu quý, anh Sơn. Tiếng gào thét của bác, ánh mắt thất thần của bác khi nhìn về di ảnh vợ và con, tất cả đều gợi nên một nỗi bi thương thấm thía. Tác giả đã miêu tả rất tinh tế tâm trạng của từng nhân vật trong cơn bão, không chỉ là sự hoảng loạn mà còn là tình cảm thiêng liêng giữa con người với con người.
Chương cuối của truyện đánh dấu sự chuyển mình từ nỗi buồn sang hy vọng. Hình ảnh Lu ngẩng mặt lên đón nắng, cùng với những tia sáng đầu tiên len lỏi qua đám mây, tượng trưng cho sức sống mãnh liệt của con người sau những mất mát. Câu nói nhẹ nhàng của bác Tư giữa làn khói hun nhèm mắt, “giữa làn khói hun nhèm mắt cay”, không chỉ mang ý nghĩa giải tỏa nỗi đau mà còn là sự cầu chúc cho một tương lai tươi sáng hơn. Chính từ những kỷ niệm ngọt ngào đã sống trong tâm trí người ở lại, họ sẽ biết cách để gìn giữ và tiếp nối những điều tốt đẹp.
Truyện ngắn “Cho ngày nắng lên” không chỉ là câu chuyện về thiên tai, mà còn là bài học về tình yêu thương, lòng kiên cường và sự tiếp nối truyền thống. Những giọt nước mắt của Lu, những kỷ niệm về anh Sơn và nụ cười vẫn nở trên môi giữa những đau thương thể hiện sức sống bất diệt của con người. Dưới ánh nắng sau cơn bão, cuộc sống lại bắt đầu, và người dân sẽ tiếp tục gánh vác những ký ức, để sống tiếp với hy vọng cho một ngày mai tươi sáng hơn.