Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn thơ sau:
Dẫu bây giờ bố mẹ – đôi khi
Có nặng nhẹ yêu thương và giận dỗi.
Có roi vọt khi con hư và dối
Thương yêu con đâu đồng nghĩa với chiều
Đường con đi dài rộng rất nhiều
Năm tháng nụ xanh giữ cây vươn thẳng
Trời xanh đấy nhưng chẳng bao giờ
Chỉ có con mới nâng nổi chính mình.
Chẳng có gì tự đến – Hãy đinh ninh.
(Không có gì tự đến đâu con, Nguyễn Đăng Tấn, Lời ru vầng trăng, NXB Lao Động, 2000, Trang 42)
* Chú thích:
– Nguyễn Đăng Tấn là một nhà báo, một nhà thơ với phong cách thơ bình dị nhưng giàu chất triết lí, thể hiện những suy ngẫm, trăn trở về tình yêu thương, về lẽ sống.
– Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con”, được nhà thơ Nguyễn Đăng Tấn viết tặng con là Nguyễn Đăng Tiến vào khoảng năm 1995, khi Tiến đang học lớp 3. Bài thơ được in trong tập thơ “Lời ru vầng trăng”, xuất bản năm 2000.
Dàn ý chi tiết
Mở bài
Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích
Thân bài
Luận điểm 1: Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con” là lời tâm tình, nhắn nhủ của người cha với đứa con yêu thương của mình.
– Cha nói với con về tình cảm gia đình, mong con hiểu được tâm tình của cha mẹ.
+ Độ tuổi của con còn thơ trẻ, hồn nhiên, có lúc còn ham chơi “hư và dối”, chưa hiểu hết được những qui luật của cuộc sống. Vì thế, bổn phận người làm cha mẹ phải biết linh hoạt, cương nhu trong uốn nắn, dạy bảo con: “nặng nhẹ”, “yêu thương”, “roi vọt” …
+ Cha mẹ tin rằng con sẽ hiểu được tấm lòng và tình yêu thương của cha mẹ. Cha yêu thương con, là chỗ dựa vững chắc cho con nhưng không nuông chiều. (HS lấy dẫn chứng).
– Cha nhắn nhủ: con hãy giữ vững tinh thần, ý chí và nghị lực, hãy luôn tin vào bản thân mình và không ngừng nỗ lực vươn lên.
+ Cha vạch rõ con đường phía trước của con “dài rộng rất nhiều” nhưng điều quan trọng là con phải biết “giữ cây vươn thẳng”, tự giác và nghiêm khắc với bản thân. Các hình ảnh ẩn dụ “Đường con đi dài rộng”, “năm tháng nụ xanh giữ cây vươn thẳng”, ‘Trời xanh chẳng bao giờ lặng” nhằm khẳng định đường đời lắm gian nan, con phải có ý chí, bản lĩnh, không được cúi đầu trước khó khăn, cám dỗ của cuộc đời. Ý thơ là lời răn dạy: Không ai có thể sống thay con, chỉ có con mới quyết định được tương lai cuộc đời của mình.
+ Khổ thơ cuối đặc biệt bởi chỉ có một dòng thơ ngắn kết hợp dấu gạch ngang gợi suy ngẫm về những điều cha dạy mà con cần khắc cốt ghi tâm. Từ láy “đinh ninh” như một lời trao gửi thiêng liêng của thế hệ cha anh, nhẹ nhàng mà vô cùng sâu sắc, thấm thía. (HS lấy dẫn chứng).
=> Qua đoạn thơ người đọc cảm nhận được tình yêu thương con sâu nặng của người cha, sự trân trọng, tin yêu của nhà thơ vào tình cảm gia đình- một tình cảm thiêng liêng, cao đẹp.
* Luận điểm 2: Bài thơ “Không có gì tự đến đâu con” của Nguyễn Đăng Tấn còn được thể hiện qua hình thức nghệ thuật đặc sắc.
+ Sử dụng thể thơ tự do phù hợp với việc diễn tả những lời thủ thỉ, tâm tình và dặn dò thiết tha, sâu lắng của người cha dành cho con.
+Hình ảnh bình dị, gần gũi nhưng giàu ý nghĩa biểu tượng, mang tính khái quát cao, phù hợp những suy tư, cách nhìn có chiều sâu về cuộc sống của người cha.
+ Ngôn ngữ trong sáng, biểu cảm, giọng điệu tha thiết, sâu lắng nhưng trang nghiêm, tự hào …
+ Các phép tu từ ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ, từ láy… được sử dụng khéo léo, phát huy hiệu quả trong diễn đạt.
Kết bài
Đánh giá, kết luận
Bài mẫu tham khảo
Trong số những tác giả thơ Việt Nam đương đại, tôi thích nhất Nguyễn Đăng Tấn. Tôi thích thơ ông bởi nhiều lẽ. Nhưng có lẽ lý do đơn giản nhất là vì đọc thơ ông thấy gần gũi, thấy yêu cuộc sống, thấy được tiếp thêm sức mạnh trước những vất vả, gian lao của cuộc đời thường. Thơ Nguyễn Đăng Tấn hầu hết là thơ nói với con, với cháu, với học trò… Những đối tượng ấy nghe thơ anh chắc chắn sẽ thấy rưng rưng xúc động. Không có gì tự đến đâu con là một bài thơ hay, đã được nhạc sĩ Phạm Tuyên phổ nhạc khá thành công. Bài thơ này đã được trao giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội năm 2012.
Bài thơ gồm 67 câu, trong đó có 18 câu bắt đầu bằng từ “không” (không có gì tự đến đâu con; không ai mang đến mặc kệ họ; không có gì tự đến – con ơi; không có gì tự đến đâu con; không có gì tự đến con ơi; không có gì tự đến đừng mơ; không thể cứ nằm mơ; không thể bông hoa nào cũng nở; không thể con nào cũng ngoan; không thể tất cả đều là hoa thơm; không thể tất cả đều là mật ngọt; không thể tất cả đều là con ngoan; không thể tất cả đều là người tốt; không thể tất cả đều là kẻ mạnh; không thể tất cả đều là hòa bình; không thể tất cả đều là hạnh phúc; không thể tất cả đều là ấm no; không thể tất cả đều là tiếng hát).
Tác giả mượn hình ảnh con đường để nói về cuộc đời. Con đường nhiều chông gai, hiểm nguy với “bão gió mưa dầm”, với “thác ghềnh” nhưng cũng có cả “hoa thơm”, có cả “tiếng chim líu lo”. Cuộc đời cũng vậy con ơi!
Cuộc đời vốn lắm chông gai
Nhưng con kiên cường, mạnh mẽ
Con vượt qua bão giông
Để vững vàng trưởng thành
Và nên người.
Điều đáng quý là trên hành trình khôn lớn, trưởng thành ấy, đứa con không hề đơn độc.
Bên cạnh nó còn có gia đình, có cha mẹ:
Cha mẹ nào cũng muốn con mình
Trưởng thành thật hạnh phúc
Mẹ muốn em chăm chỉ
Cha mong em dũng cảm
Hai nỗi niềm sâu thẳm
Cả đời buôn chải
Bao vất vả, nhọc nhằn
Muôn vàn sóng gió
Giấu vào trong lặng lẽ.
Đứa con sẽ khôn lớn, sẽ trưởng thành nhờ sự hỗ trợ, động viên của gia đình, của bè bạn.
Nhưng rồi, đến một lúc nào đó, nó phải tự lập, phải rời xa tổ ấm gia đình. Cha mẹ không thể che chở, bảo vệ, bao bọc mãi con cái. Đến một ngày nào đó, cha mẹ cũng già yếu, và đứa con phải làm trụ cột của gia đình, chứ không thể “làm hạt lệ” khiến mẹ khóc. Và cha mẹ cũng mong mỏi, khát khao con mình khôn lớn, trưởng thành:
Rồi một ngày kia lớn khôn
Con sẽ bay đi khắp thế giới
Hãy luôn nhớ rằng:
Con được sinh ra từ mái nhà và cánh tay dịu hiền của mẹ
Cha mẹ ấp ủ yêu thương
Cho con giấc ngủ hồng
Đừng quên con nhé!
Đừng quên con nhé!
Lời nhắn nhủ thiết tha ấy chứa đựng tấm lòng thương yêu vô bờ của đấng sinh thành. Khổ thơ cuối cùng, tác giả nhắc lại ý thơ ở khổ thứ nhất. Nhà thơ khẳng định một lần nữa: Không có gì tự đến trong cuộc sống. Tất cả đều phải trải qua quá trình lao động, học tập, phấn đấu. Có làm tròn trách nhiệm với Tổ quốc, cộng đồng, gia đình và bản thân thì mới có thể thành công, mới có thể “nở hoa” trong cuộc sống.
Không có gì tự đến đâu con
Nên muốn hưởng phải tự mình cố
Hãy nhìn cành hoa nở
Ngoài kia ta biết
Có phải chẳng nắng đẹp
Vì bầu trời yên tĩnh
Hay đêm qua yên tĩnh
Cành hoa đã bao nhiêu sương
Muốn ăn nhãn ngọt
Thì phải trồng cây nhãn
Mùa nhãn tới nhãn sai
Nhãn ngọt ngon – ăn thả cửa
Không có gì tự đến đâu con.
Bài thơ Không có gì tự đến đâu con là một bài thơ hay, mang tính triết lý sâu sắc. Đọc thơ Nguyễn Đăng Tấn, ta thấy yêu đời hơn, thấy cuộc sống này đáng yêu và đáng sống biết bao.