Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn thơ sau:
ĐỒNG ĐỘI TÔI TRÊN ĐẢO THUYỀN CHÀI
(Trích)
Lều bạt chung chiêng giữa nước, giữa trời
Đến một cái gai cũng không sống được
Sớm mở mắt, nắng lùa ngun ngút
Đêm trong lều như trôi trong mây…
…Đảo tự giấu mình trong màu nước lam xanh
Cái giọt máu thiêng dưới ngầu ngầu bọt sóng
Tổ quốc ơi! Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống
Bóng chúng tôi trùm khắp đảo Thuyền Chài.
Đảo Thuyền Chài, 5-1978
(Trần Đăng Khoa, “Bên cửa sổ máy bay”, NXB Tác phẩm mới)
Chú thích:
- Đảo Thuyền Chài : là một rạn san hô vòng thuộc Quần đảo Trường Sa, ở đó có ba bãi cát nhỏ, khi thủy triều xuống thì cao hơn mặt nước khoảng 0,5 m, khi thủy triều lên thì ngập khoảng 1,0 m
- Chung chiêng: Ở trạng thái như lơ lửng trong không trung, nghiêng qua nghiêng lại, không ổn định, không vững chắc
- Tác giả: Nhà thơ Trần Đăng Khoa sinh năm 1958 quê ở huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Ông là một trong những cây bút nổi bật trên văn đàn Việt Nam đương đại. Thế giới thơ Trần Đăng Khoa chân thực, hồn nhiên, tinh tế, có những bài chạm đến suy tư sâu sắc.
- Bài thơ Đồng đội tôi trên đảo Thuyền Chài sáng tác tháng 5 năm 1978 khi nhà thơ Trần Đăng Khoa ra thăm hòn đảo Thuyền Chài.
Dàn ý chi tiết
Mở bài
Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm, nội dung ngắn gọn của văn bản.
Thân bài
Phân tích nội dung chủ đề văn bản
– Nêu chủ đề: Bài thơ khắc họa sự hy sinh, tình yêu Tổ quốc sâu sắc của những người lính đảo, làm cho chúng ta cảm thấy tự hào và trân trọng hơn những giá trị mà họ đã dành cho đất nước.
– Phân tích nội dung chủ đề văn bản:
+ Các hình ảnh: lều bạt, cái gai không sống được, và sự ẩn mình của đảo trong màu nước lam xanh (nghệ thuật liệt kê, hình ảnh giản dị, chân thật) , hệ thống từ láy: chung chiêng, ngun ngút, biện pháp tu từ so sánh: đêm trong lều như trôi trong mây => nhấn mạnh sự khắc nghiệt của hoàn cảnh, thời tiết và lòng kiên cường của những người lính trên đảo Thuyền Chài đang chiến đấu vì Tổ quốc.
+ Hình ảnh ẩn dụ: Cái giọt máu thiêng, hình ảnh đảo, bóng chúng tôi trùm khắp đảo => nhấn mạnh Tình yêu Tổ quốc: sự đấu tranh và sự hiện diện không ngừng của những người đang bảo vệ Tổ quốc, dù trong hoàn cảnh đầy khó khăn và bất lực.
+ Tình yêu đất nước còn được thể hiện qua tiếng gọi thân thương và thiêng liêng: “Tổ quốc ơi!” (câu cảm thán)
+ Nước non dẫu đang lặng im tiếng súng, nhưng kẻ thù vẫn luôn luôn dòm ngó, rình rập biển, đảo thân thương, vì thế các anh phải luôn tỉnh táo, cảnh giác: “Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống”. Với người lính đảo, họ luôn đặt ý thức trách nhiệm gìn giữ bảo vệ Tổ quốc lên hàng đầu. Vẻ đẹp ấy được cảm nhận với tâm hồn nghệ sĩ gắn bó và giàu yêu thương, cảm phục.
- Khái quát đặc sắc nghệ thuật
+ Thể thơ tự do linh hoạt trong vần nhịp, phóng túng trong biểu đạt cảm xúc.
+ Hình tượng thiên nhiên được miêu tả độc đáo qua hệ thống ngôn từ tự nhiên, giàu hình ảnh, cảm xúc.
+ Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, dùng từ láy…
-> Xây dựng hình tượng người lính vừa mang nét chung của người lính bộ đội cụ Hồ, vừa mang nét riêng của những người lính đảo.
* Liên hệ, mở rộng: các tác phẩm cùng đề tài tình yêu Tổ quốc của người lính (Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính…)
Kết bài
Đánh giá về giá trị tư tưởng, đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: bài thơ đã khơi dậy trong ta ý thức trách nhiệm gìn giữ bảo vệ Tổ quốc…
Bài mẫu tham khảo
Đồng đội tôi trên đảo Thuyền Chài – Trần Đăng Khoa là một bài thơ tiêu biểu cho đề tài người lính biển.
Người lính trong bài thơ trên là những con người gan dạ, dũng cảm, lạc quan, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc, là tấm gương sáng để thế hệ trẻ noi theo. Dù điều kiện sống nơi biển đảo vô cùng khắc nghiệt, nhưng họ vẫn quyết trụ vững, quyết bảo vệ chủ quyền.
Lều bạt chung chiêng giữa nước, giữa trời
Đến một cái gai cũng không sống được
Sớm mở mắt, nắng lùa ngun ngút
Đêm trong lều như trôi trong mây…
Những câu thơ khiến người đọc hình dung sóng gió nơi đây rất dữ dội, thiên nhiên khắc nghiệt đến nỗi một cái gai cũng không sống được. Từ đó có thể thấy cuộc sống nơi đảo Thuyền Chài khó khăn, thiếu thốn, cực khổ.
Biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ “Đêm trong lều như trôi trong mây” có tác dụng tô đậm hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt đến cùng cực, khó khăn, gian nan thậm chí còn vượt quá giới hạn của con người. Hai câu thơ đã vẽ nên cái bỏng rát của nắng trời và cái chòng chành giữa biển như trôi ở cõi không gian không trọng lượng khắc họa một cuộc sống chiến đấu vô cùng khó khăn của những người lính, đồng thời biện phấp giúp tăng tính gợi hình, gợi cảm cho lời thơ thêm phần sinh động, hấp dẫn.
Những con chim kỳ quái thấy hơi người
Mừng rỡ quá, cánh bay như bão thốc
Chỉ tiếng cánh chim bay quanh lều nghe đã căng nhức óc
Sủi tăm dưới chân sàn, bóng mập lượn vòng quanh.
Đảo tự giấu mình trong màu nước lam xanh
Cái giọt máu thiêng dưới ngầu ngầu bọt sóng
Tổ quốc ơi! Tiếng chúng tôi kêu lên mà mắt chúng tôi nhìn xuống
Bóng chúng tôi trùm khắp đảo Thuyền Chài..
Tình yêu đất nước được thể hiện qua tiếng gọi thân thương, nhưng trên hết vẫn là ý thức trách nhiệm gìn giữ bảo vệ Tổ quốc. Ánh mắt nhìn xuống là nhìn xuống biển đảo, nhìn xuống đất nước với ý chí quyết tâm bảo vệ.
Với thể thơ tự do, bài thơ linh hoạt trong vần nhịp, phóng túng trong biểu đạt cảm xúc. Xây dựng hình tượng người lính vừa mang nét chung của người bộ đội cụ Hồ, vừa mang nét riêng của những người lính đảo. Hình tượng thiên nhiên được miêu tả độc đáo qua hệ thống ngôn từ tự nhiên, giàu hình ảnh, cảm xúc. Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, dùng từ láy..
Bài thơ gửi đến bức hông điệp về giáo dục tình cảm, trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Tổ quốc của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với em bởi qua đoạn trích em có thể cảm nhận được tinh thần cống hiến, có trách nhiệm với công việc, bảo vệ tổ quốc của những người lính đảo dũng cảm, kiên cường.
