Tĩnh dạ tứ
(Lý Bạch)
Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.
Dàn ý chi tiết
Mở bài
Giới thiệu khái quát, ngắn gọn về tác giả và bài thơ; nêu ý kiến chung về bài thơ.
Thân bài
– Phân tích được nội dung cơ bản của bài thơ (đặc điểm của hình tượng thiên nhiên, con người; tâm trạng của nhà thơ), khái quát chủ đề của bài thơ.
– Phân tích được một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật (một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú hoặc tứ tuyệt Đường luật; nghệ thuật tả cảnh, tả tình; nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ (từ ngữ, biện pháp tu từ,…)
Kết bài
Khẳng định được vị trí, ý nghĩa của bài thơ.
Bài mẫu tham khảo
Lí Bạc là một nhà thơ tiêu biểu của nền văn học Trung Quốc. Bài thơ “Tĩnh dạ tứ” (Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh) của ông đã để lại trong lòng mỗi người những ấn tượng sâu sắc.
Hai câu thơ mở đầu, nhà thơ Lí Bạch đã khắc họa cho người đọc thấy được vẻ đẹp của ánh trăng:
“Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương”
(Đầu giường ánh trăng rọi
Ngỡ mặt đất phủ sương)
Đêm đã về khuya, không gian trở nên tĩnh lặng hơn. Ánh trăng chiếu tỏa muôn nơi. Chữ “sàng” với ý nghĩa đầu giường đã được tác giả sử dụng rất độc đáo. Nó cho thấy vị trí của ánh trăng cùng với việc sử dụng hai từ ngữ “minh” và “quang” với nghĩ là “sáng” càng làm bật nổi độ sáng của ánh trăng trong đêm khuya. Hình ảnh so sánh ánh trăng với sương trên mặt đất, tác giả đã vẽ nên một bức tranh tràn đầy ánh trăng lung linh, huyền ảo. Nhưng không chỉ dừng lại ở miêu tả vẻ đẹp của ánh trăng. Lí Bạch còn bộc lộ tâm trạng. Điều đó được thể hiện qua từ “nghi” – cho thấy tâm trạng ngạc nhiên, ngỡ ngàng cùng với nỗi niềm trăn trở, ưu tư của nhà thơ.
Trước vẻ đẹp của ánh trăng, Lí Bạch đã bộc lộ nỗi nhớ quê hương của mình với hai câu thơ tiếp theo:
“Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương”
(Ngẩng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương)
Hành động “ngẩng đầu” như một lẽ tự nhiên, để thấy xem ngoài kia là sương hay trăng, ánh trăng kia là thật hay là ảo. Dường như, ở đây ánh mắt của nhà thơ đã có sự thay đổi, chuyển động từ trong ra ngoài, từ gần ra xa, từ chỗ chỉ nhìn thấy được ánh trăng đến chỗ có thể cảm nhận được cả vầng trăng ở xa trên bầu trời ngoài kia. Khi nhận thấy ánh trăng cũng cô đơn, lạc lõng như chính mình thì nhà thơ lại “cúi đầu”.
Hành động “cúi đầu” của nhà thơ không phải là cái cúi đầu để nhìn trăng hay nhìn sương thêm một lần nữa mà đấy là cái cúi đầu khi nghĩ về quê xa với biết bao nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương tha thiết và sâu sắc. Có thể thấy rằng, bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” với sự kết hợp đã cho người đọc cảm nhận về nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương tha thiết của một người xa quê trong đêm trăng thanh tĩnh.