Viết bài văn phân tích văn bản “Con muốn làm một cái cây” của nhà văn Võ Thu Hương
Đây là mùa đầu tiên cây ổi trước nhà thằng Bum bất ngờ ra hoa, bói quả. Đó quả là một sự kiện không hề nhỏ trong khu phố nhỏ này. Mấy năm trước cây ổi hầu như không ra trái (…). Mẹ đã mấy lần xúi ba chặt đi vì nghĩ đó là cây ổi điếc (…).
Ở phố, người ta chỉ trồng được những cái cây be bé, xinh xinh. Khoảnh đất trước nhà tổ dân phố đề nghị trồng hoa, ví dụ như là hoa bằng lăng, vừa cho bóng mát, vừa có hoa rất đẹp… Ông nội Bum kể, lúc bà tố trưởng dân phố nói vậy, ai nấy cũng chỉ nhớ tới cây bằng lăng. Và thế là một con phố dọc dài những cây hoa bằng lăng rất duyên. Lúc đó mẹ mang bầu, ông đã nghĩ tới một cây ổi. Một cây ổi có vẻ lạc lõng nhưng cũng không hề làm mất duyên con đường vì phía trước ông vẫn trồng bằng lăng, phịa trong sân nhà mới là chỗ đứng của cây ổi. Là bởi vì hồi nhỏ ba Bum vô cùng thích ổi, có thể ở suốt ngày chuyền từ cành này qua cành nọ và ngồi hàng ngày trên chạc ba cây hóng gió (…). Hết mùa hè thì người ba nó giống một con sóc đen trùi trũi hơn hẳn đám bạn. Ông muốn trồng ổi vì muốn có một cây như cái cây sum sê trong vườn nhà khi xưa để cho đứa nhỏ trong bụng mẹ sau khi chào đời có nơi leo trèo như ba nó. Với một đứa con trai nhỏ, chỉ cây ổi thôi cũng đã là thiên đường.
(…) Thằng Bum đã kê cho tụi bạn nghe câu chuyện ấy cả trăm lần. Nó tự hào khoe thêm, ngày mới hai, ba tuổi nó đã biết cùng ông bắt sâu cho cây, vì thế cây mới có thể trưởng thành như này.
Dĩ nhiên là vì có tao mới có cây ổi đầy trái này cho tụi mày ăn – Mũi nó hêch lên, mặt kênh kênh nhưng không đứa nào thấy ghét vì hương ổi chín tỏa lan trong sân nhà nó ngọt lịm. Nó lại là thằng bé cực thảo ăn với bạn bè.
Cây ổi của nhà thằng Bum có vẻ đẹp kỳ lạ nhất trái đất vì ông đã cố ý bấm cho cây, tỏa ra nhiều cành cao thấp vững chãi. Thằng Bum và bè bạn là trẻ con lớn lên ở phố nhưng vẫn có khả năng chuyền từ cành này qua cành khác nhẹ như sóc. Hái và chia nhau những trái chín thơm lừng. Ông nội bắc một chiếc ghế đẩu ra sân, rất gần cây ổi, ngồi nghe đài, đánh mắt nhìn theo trông chừng, cười rất hiền lành.
“Con muốn làm một cái cây. Con muốn làm cây ổi trong sân nhà cũ của con. Con muốn luôn bên đám bạn leo trèo mùa ổi chín và thấy ông con ngồi cười hiền lành bên gốc ổi..”
Một ngày kia, thằng Bum viết như thế trong bài văn cô giáo ra đề: “Em hãy nói về ước mơ của mình”. Cô nói, câu văn Bum viêt còn chưa thật chuẩn nhưng điều âý không quan trọng bằng việc nó làm cô cảm động rơi nước mắt. Cô bắt gặp sự cô đơn và tình cảm sâu sắc của nó trong ước muốn làm một cái cây.
Cây ôỉ trong sân nhà cũ, nó đã nhớ bao năm mà chẳng có dịp nào để nói ra. Đó là khi ba mẹ nó chuyển từ Sài Gòn xuống Vũng Tàu, để phù hợp với công việc kinh doanh du lịch của ba. Nhà cũ nơi con phố nhỏ đã bán sau ngày mãn tang ông nội. Tất cả đồ đạc dọn dẹp ra đi, chỉ có cây ôỉ ngồi lại trong sân trầm tư, lặng lẽ. Lúc ấy Bum chỉ ước ao rằng có thê đê tât cả đồ đạc của nó ở lại mà mang được cây ổi đi theo. Mẹ nói không thể nào đưa một cái cây đi theo khi nó đã ngần ấy năm cắm sâu rễ vào lòng đât. Và vì thế, lâu thật lâu rồi nó không có dịp gặp lại cái cây âý. Có lần lên Sài Gòn, nó xin ba ghé qua thăm lại cây ôỉ, gặp lại đám bạn hàng ngày vẫn cùng nhau leo trèo. Ba quá bận bịu nên không kịp đáp ứng mong muốn của nó…
Khi cô giáo điện thoại nói với mẹ về một cái cây, mẹ và ba đã ngay lập tức bàn nhau trồng một cây ổi trong sân nhà. Ba bắt đầu suy nghĩ về việc bấm cành khi cây ổi bén rễ sao cho khi nó lớn lên sẽ có những cành cao cành thấp thật dễ cho lũ trẻ leo trèo. Mẹ nói với Bum về kế hoạch sẽ mời những người bạn thân ngày xưa đến chơi và cùng nhau trèo hái, chia nhau những trái ổi thơm lừng và ngọt lịm. Sài Gòn có quá xa Vùng Tàu đâu, đám bạn của Bum chỉ lên xe cười nói ríu rít vài câu chuyện là đã đến nơi rồi. Phố cũ và phố mới thực ra sẽ chẳng cách xa khi mà vẫn nhớ về nhau.
Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước. Nó bỗng như nghe tiếng cười khanh khách, tiếng chòng ghẹo nhau của lũ bạn và nụ cười hiền hậu của ông trôi theo hương ôỉ chín ngọt lành…
(Võ Thu Hương, Góc nhỏ yêu thương, NXB Kim Đồng, 2018)
Dàn ý chi tiết
MỞ BÀI
- Văn học thiếu nhi luôn chứa đựng những vẻ đẹp trong trẻo, giàu cảm xúc và mang những triết lí sâu sắc về cuộc sống.
- Truyện ngắn Con muốn làm một cái cây của Võ Thu Hương là một trong những truyện đặc sắc viết về tình yêu thương gia đình, sự gắn bó với thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn trẻ thơ.
- Tác phẩm kể lại những kỉ niệm xúc động xoay quanh cây ổi – biểu tượng của tuổi thơ cậu bé Bum – qua đó thể hiện chủ đề nhân văn: trân trọng ký ức, tình thân và những điều nhỏ bé nuôi dưỡng tâm hồn con người.
THÂN BÀI
1. Xác định đề tài – chủ đề của truyện
- Đề tài: tình yêu thương trong gia đình, tình cảm ông – cháu – cha mẹ, tình yêu thiên nhiên.
- Chủ đề: ngợi ca vẻ đẹp của tình thân, sự nâng niu ký ức và trân trọng thiên nhiên qua hình ảnh cây ổi gắn bó với tuổi thơ Bum.
2. Phân tích giá trị của tác phẩm qua chuỗi sự việc – nhân vật
a. Vẻ đẹp của tình yêu thương gia đình
• Tình yêu thương của ông nội dành cho Bum
- Ông chủ động trồng cây ổi khi Bum còn trong bụng mẹ, với mong muốn Bum có một “thiên đường tuổi thơ” giống như tuổi thơ của ba nó.
- Ông chăm bón, tỉa cành để Bum dễ trèo, dễ chơi, như một sự nâng niu dành cho đứa cháu nhỏ.
- Chi tiết:
“Từ hai ba tuổi nó đã biết cùng ông bắt sâu cho cây…”
“Ông nội bắc một chiếc ghế đẩu ra sân…đánh mắt nhìn theo trông chừng, cười rất hiền lành.”
→ Ông hiện lên với sự tảo tần, hiền hậu, đầy quan tâm, là ký ức đẹp nhất của Bum.
• Tình yêu thương của bố mẹ dành cho Bum
- Khi biết ước mơ “muốn làm một cái cây”, bố mẹ Bum đã hiểu được sự thiếu thốn và nỗi nhớ tuổi thơ của con.
- Họ lập tức quyết định trồng lại một cây ổi, bấm cành cho giống cây cũ để Bum có lại không gian quen thuộc.
- Mẹ còn dự định mời cả nhóm bạn cũ của Bum đến chơi để gợi lại ký ức xưa.
- Chi tiết xúc động:
“Ba bắt đầu suy nghĩ về việc bấm cành khi cây ổi bén rễ…”
→ Điều đó cho thấy tình thương, sự thấu hiểu và mong muốn giữ gìn thế giới tuổi thơ cho con.
• Tình yêu thương Bum dành cho ông và gia đình
- Bum tự hào kể về ông và cây ổi “cả trăm lần” với bạn bè.
- Ước mơ “làm một cái cây” là cách Bum muốn neo giữ hình bóng ông nội và ký ức tuổi thơ tươi đẹp.
- Chi tiết:
“Con muốn thấy ông con ngồi cười hiền lành bên gốc ổi…”
“Mắt nó rưng rưng nước…”
→ Cậu bé hiện lên tình cảm, nhạy cảm, thủy chung với ký ức và người thân.
b. Vẻ đẹp của tình yêu thiên nhiên trong tác phẩm
- Cây ổi không chỉ là một cái cây – nó là biểu tượng của tuổi thơ, của sự bình yên và hạnh phúc.
- Hình ảnh cả gia đình cùng chăm chút cây ổi thể hiện sự trân trọng thiên nhiên và mong muốn để con được sống gần gũi với thiên nhiên.
- Các chi tiết cho thấy tình yêu ấy:
- “Chỉ cây ổi thôi cũng đã là thiên đường.”
- “Cây ổi sum sê…tỏa cành cao thấp…”
- Bum ước có thể mang cây ổi đi theo khi chuyển nhà.
→ Thiên nhiên trở thành điểm tựa tinh thần, là nơi lưu giữ kỉ niệm, là phần hồn của cuộc sống.
3. Nhận xét về nghệ thuật
- Ngôn ngữ giản dị, trong sáng, giàu cảm xúc.
- Tình huống truyện xúc động: ước mơ “muốn làm một cái cây” giúp người lớn thấu hiểu con trẻ.
- Hình ảnh cây ổi được xây dựng xuyên suốt như một biểu tượng nghệ thuật giàu sức gợi.
- Nhân vật Bum được khắc họa hồn nhiên, chân thực, giàu tình cảm – tiêu biểu cho tâm hồn trẻ thơ.
→ Tác phẩm hấp dẫn bởi sự tinh tế, mộc mạc mà sâu lắng.
KẾT BÀI
- Truyện Con muốn làm một cái cây mang đến một câu chuyện giản dị nhưng thấm đẫm yêu thương.
- Qua hình ảnh cây ổi – ký ức tuổi thơ Bum, nhà văn Võ Thu Hương gợi ra những giá trị đẹp đẽ:
- Tình thân gia đình
- Tình yêu thiên nhiên
- Sự trân trọng ký ức và ước mơ con trẻ
- Tác phẩm như một nhắc nhở: trong cuộc sống hiện đại, đôi khi chính những điều mộc mạc, bé nhỏ lại nuôi dưỡng tâm hồn ta bền vững nhất.
Bài mẫu tham khảo
Truyện ngắn “Con muốn làm một cái cây” của Võ Thu Hương là một tác phẩm giàu cảm xúc, khắc họa chân thực tâm hồn trẻ thơ và gửi gắm những suy ngẫm sâu xa về tình cảm gia đình cũng như sự gắn bó của con người với thiên nhiên. Câu chuyện xoay quanh nhân vật cậu bé Bum cùng ước mơ giản dị nhưng thấm đẫm tình yêu thương: được hóa thân thành một cái cây.
Bum hiện lên như một cậu bé hồn nhiên, trong sáng, gắn bó sâu đậm với tuổi thơ bên gốc ổi do ông nội trồng. Đối với em, cây ổi không chỉ đơn thuần là một bóng mát, một chỗ vui chơi, mà còn là nơi chứa đựng biết bao kỷ niệm thân thương với ông, với gia đình và bè bạn. Bởi thế, khi phải xa ngôi nhà cũ, xa cây ổi gắn bó, Bum cảm thấy trống vắng, hụt hẫng. Trong bài tập làm văn, em đã bày tỏ mong ước được làm một cái cây, một ước mơ vừa ngây thơ vừa chan chứa tình cảm để có thể sống mãi cùng kỷ niệm tuổi thơ. Đằng sau ước mơ ấy là nỗi nhớ ông nội, là khát vọng được gắn bó trọn đời với nơi chốn yêu thương.
Không chỉ dừng lại ở nhân vật Bum, truyện còn gợi lên hình ảnh người ông hiền từ, giàu tình thương. Việc ông trồng cây ổi cho cháu leo trèo, hái quả là biểu tượng của tình yêu thương thế hệ trước dành cho thế hệ sau. Cây ổi vì thế trở thành nhịp cầu nối giữa ông và cháu, giữa kỷ niệm và hiện tại, giữa thiên nhiên và tình cảm con người. Qua đó, Võ Thu Hương đã khéo léo cho thấy thiên nhiên luôn song hành cùng đời sống tinh thần, nuôi dưỡng tâm hồn mỗi con người.
Điểm đặc sắc của truyện nằm ở chỗ tác giả không tô vẽ những điều lớn lao mà chỉ khai thác những chi tiết đời thường nhưng chan chứa ý nghĩa. Nỗi buồn xen lẫn niềm vui, giọt nước mắt rồi nụ cười hạnh phúc của Bum khi bố mẹ trồng một cây ổi mới đã làm nổi bật thông điệp: hạnh phúc đôi khi bắt đầu từ những điều giản dị nhất.
Truyện ngắn “Con muốn làm một cái cây” để lại dư âm sâu lắng. Tác phẩm không chỉ khắc họa vẻ đẹp trong sáng của tâm hồn trẻ thơ mà còn nhắc nhở chúng ta biết trân trọng tình cảm gia đình, gìn giữ ký ức và sống chan hòa với thiên nhiên. Đọc truyện, ta như được trở về với tuổi thơ của chính mình, nơi có bóng mát của một cái cây, có vòng tay yêu thương của người thân và có những kỷ niệm không bao giờ phai.
