Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn thơ sau:
“ Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về
Ôi! những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều
Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.
Từ những năm đau thương chiến đấu
Đã ngời lên nét mặt quê hương
Từ gốc lúa bờ tre hồn hậu
Đã bật lên tiếng thét căm hờn.”
(Trích Đất nước, Nguyễn Đình Thi, Sông núi quê hương, NXB Thanh niên, 1997, tr.87)
Chú thích:
- Tác giả: Nguyễn Đình Thi (1924 – 2003) là một nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học và nhạc sĩ Việt Nam thời hiện đại. Ông thuộc thế hệ các nghệ sĩ trưởng thành trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Thơ của Nguyễn Đình Thi giản dị, giàu tính triết lý; thể hiện tình yêu và niềm tự hào về quê hương đất nước, dân tộc.
- Tác phẩm: Bài thơ Đất nước được viết trong một khoảng thời gian dài từ năm 1948 – 1955 (hầu như suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp).
BÀI MẪU THAM KHẢO
Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ lớn, một tài năng toàn diện đặc biệt bởi năng lực sáng tạo và thành công trên nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Trong vai trò là một nhà thơ, Nguyễn Đình Thi đã để lại nhiều bài thơ có giá trị với những phong cách rất khác nhau. Thơ Nguyễn Đình Thi không nhiều nhưng luôn có một vị trí riêng trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam. Có thể nói mỗi bài thơ của ông là một thế giới thẩm mĩ độc đáo, gây hứng thú cho người đọc. Với giọng thơ sôi nổi, đằm thắm, ông đã để lại cho đời những thi phẩm thật đặc sắc. Tiêu biểu nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông đó là bài thơ Đất nước.
Bài thơ được sáng tác trong khoảng thời gian từ năm 1948 đến năm 1955, đây là một quãng thời gian không phải ngắn so với một bài thơ. Đặc biệt hơn, Đất nước lại được ra đời ngay sau khi cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi. Lúc này, nhiệm vụ của mọi người là xây dựng chủ nghĩa xã hội. Chính vì vậy, cảm hứng chủ đạo của cả bài thơ chính là cảm hứng về đất nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên, mở đầu bài thơ, Nguyễn Đình Thi lại đưa ta trở về với quá khứ xa xăm của lịch sử dân tộc:
“Nước chúng ta
Nước những người chưa bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về”
Mở đầu bài thơ bằng hai chữ “nước chúng ta”, tác giả đã khẳng định tư thế làm chủ vững vàng của dân tộc trên mảnh đất của quê hương mình. Ở đó, có những con người đi qua bao thăng trầm của lịch sử nhưng vẫn chưa bao giờ khuất phục. Họ vẫn luôn tồn tại, luôn chiến đấu hết mình để bảo vệ non sông đất nước. Những con người ấy họ cứ bền bỉ, cứ âm thầm sống, chiến đấu hết mình để bảo vệ Tổ quốc. Dù trong bất kì hoàn cảnh nào họ cũng không chịu khuất phục. Âm thanh của sự quật khởi ấy cứ “đêm đêm rì rầm trong tiếng đất” vang vọng mãi không ngừng. Đó chính là thứ âm thanh của quá khứ đội về, thôi thúc mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của mỗi con người trong cuộc chiến chống lại kẻ thù xâm lược.
Ở những câu thơ tiếp theo, tác giả đã gợi nhắc lại hình tượng đất nước trong quá khứ. Đó là hình ảnh của đất nước trong truyền thuyết, trong huyền thoại:
“Ôi những cánh đồng quê chảy máu
Dây thép gai đâm nát trời chiều”
Trong quá khứ, đất nước vốn dĩ là nơi hiền lành, yên ả nhưng bọn giặc đã cướp đi sự yên bình ấy. Chúng đã giày xéo lên quê hương Việt Nam, khiến cho những cánh đồng quê “chảy máu”. Chúng đã giết chết biết bao nhiêu người con đất Việt, biến những cánh đồng quê vốn xanh tươi thành màu đỏ của máu và màu đen của cái chết thê lương. Không chỉ vậy, chúng còn chông những bãi dây thép gai để ngăn cản bước tiến của quân ta, khiến cho bầu trời quê hương bị “đâm nát”. Bầu trời trong xanh vốn dĩ là của chúng ta, nhưng bọn giặc đã chiếm lấy và biến nó thành chiến trường của riêng chúng. Thật tàn ác biết bao!
Thế nhưng, dẫu bọn giặc có tàn ác đến đâu thì chúng cũng không thể nào ngăn cản được tinh thần chiến đấu của nhân dân ta:
“Những đêm dài hành quân nung nấu
Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”
Từ “ngọn cờ đỏ thắm” tới “bàn tay kẻ chinh phạt” là một chặng đường khá dài và chứa đứng biết bao nhiêu hiểm nguy, vất vả. Thế nhưng, những người lính cụ Hồ vẫn cứ đi, đi mãi để trả lại vẻ yên bình vốn có ban sơ của đất nước. Họ đi với tinh thần quyết tâm cao độ, sẵn sàng hi sinh thân mình để đánh đuổi kẻ thù. Bởi vậy, trong trái tim họ lúc nào cũng rực cháy ngọn lửa hừng hực, đó là ngọn lửa của lòng căm thù giặc sâu sắc.
Thế nhưng, ẩn sâu trong tâm hồn của những người lính ấy vẫn dành chỗ cho tình yêu đôi lứa. Dẫu đang bôn ba nơi trận mạc nhưng trong trái tim họ vẫn luôn chất chứa nỗi nhớ nhung da diết về người con gái mình yêu. Đó là sức mạnh tinh thần giúp họ vượt qua tất cả, chiến thắng kẻ thù và trở về bên người mình yêu.
Như vậy, bài thơ Đất nước của Nguyễn Đình Thi đã mang đến cho người đọc những rung cảm đẹp đẽ về hình tượng đất nước trong quá khứ. Từ đó, càng thêm yêu mến, tự hào về non sông gấm vóc của mình trong hiện tại.