Một số đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu trong thơ
Khi phân tích đặc sắc nghệ thuật của một bài thơ, ta cần chú ý đến các phương diện sau:
– Thể thơ: Lục bát, thất ngôn bát cú, ngũ ngôn, tự do,… Mỗi thể thơ có cách gieo vần, nhịp điệu khác nhau, tạo hiệu ứng nghệ thuật riêng.
– Ngôn ngữ: Từ ngữ bình dị hay trang trọng? Dân dã hay ước lệ? Từ láy, từ tượng thanh, tượng hình được sử dụng thế nào?
– Hình ảnh thơ: Hình ảnh thiên nhiên, con người có gì đặc sắc? Tả thực hay giàu tính biểu tượng?
– Biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa, điệp từ, đối lập, liệt kê,… được dùng ra sao?
– Nhịp điệu và âm hưởng: Câu thơ ngắn hay dài? Nhịp nhanh hay chậm? Gây cảm xúc gì cho người đọc?
Cách phân tích hiệu quả thẩm mỹ của một nét đặc sắc nghệ thuật
Muốn phân tích sâu sắc một đặc điểm nghệ thuật, ta có thể làm theo các bước sau:
– Bước 1: Chỉ ra nét đặc sắc nghệ thuật
Xác định đặc điểm nổi bật trong ngôn ngữ, hình ảnh, thể thơ, biện pháp tu từ,…
– Bước 2: Phân tích biểu hiện của đặc điểm nghệ thuật
+ Dẫn chứng cụ thể từ bài thơ.
+ Giải thích cách tác giả sử dụng nghệ thuật đó.
– Bước 3: Đánh giá hiệu quả thẩm mỹ
+ Nêu tác dụng của nghệ thuật này trong việc thể hiện nội dung bài thơ.
+ Cảm xúc mà nghệ thuật này tạo ra cho người đọc.
Luyện viết đoạn phân tích một nét nghệ thuật theo mẫu: [Đánh giá bài thơ “Miền quê” của Nguyễn Khoa Điềm]
Về giá trị nghệ thuật, có thể nói rằng tác giả đã vận dụng thành công lối ngôn ngữ giàu chất hội họa, giàu tính biểu cảm, tạo hình. Kết cấu bài thơ được tổ chức chặt chẽ thể hiện rõ nét chủ đề, tư tưởng ngợi ca vẻ đẹp quê hương. Đồng thời mạch cảm xúc được thể hiện nhất quán. Cả bài được viết theo thể thơ sáu chữ tự do, nhà thơ chủ yếu sử dụng vần chân (“chiều” – “yêu”; “đồng” – “cong”, “thắm” – “tám”,….). Nhịp thơ chẵn như nhịp 2/2/2, 2/4 tạo nên nhạc tính cho bài thơ. Các khổ thơ giàu hình tượng, nhà thơ chủ yếu sử dụng thủ pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, góp phần làm thi phẩm trở nên hấp dẫn và lôi cuốn. Ngoài ra, giọng điệu thơ nhẹ nhàng rất phù hợp với hình ảnh miền quê Việt Nam, cả bài thơ tựa như lời thủ thỉ của Nguyễn Khoa Điềm về chốn quê mà ôngđầy yêu thương và nhung nhớ.
