I. Đọc đoạn trích sau:
TỔ QUỐC Ở TRƯỜNG SA
Biển mùa này sóng dữ phía Hoàng Sa
Các con mẹ vẫn ngày đêm bám biển
Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta
Như máu ấm trong màu cờ nước Việt
Biển Tổ quốc đang cần người giữ biển
Máu ngư dân trên sóng lại chan hòa
Máu của họ ngân bài ca giữ nước
Để một lần Tổ quốc được sinh ra
(Trích Tổ quốc ở Trường Sa – Nguyễn Việt Chiến)
Trả lời các câu hỏi:
Câu 1. (0,5điểm) Xác định thể thơ của đoạn thơ trên.
Câu 2 (0,5 điểm) Em hiểu nghĩa của từ “ Mẹ Tổ quốc” trong đoạn thơ trên như thế nào?
Câu 3(1,0 điểm) Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta
Như máu ấm trong màu cờ nước Việt
Câu 4 (1,0 điểm): Đoạn thơ thể hiện những tình cảm nào của nhà thơ dành cho biển đảo Tổ quốc?
Câu 5 (1,0 điểm): Từ đoạn thơ em hãy nêu trách nhiệm bảo vệ biển đảo quê hương của mỗi công dân trong hoàn cảnh hiện tại.
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Đoạn thơ “Tổ quốc ở Trường Sa” được viết theo thể thơ tám chữ – một thể thơ quen thuộc trong văn học hiện đại, giúp diễn đạt cảm xúc mạnh mẽ, hào hùng và sâu lắng.
Câu 2 (0,5 điểm)
Từ “Mẹ Tổ quốc” trong đoạn thơ là hình ảnh ẩn dụ đầy cảm xúc, tượng trưng cho đất nước thân thương, gần gũi, luôn che chở, bảo vệ những người con đang ngày đêm bám biển giữ gìn chủ quyền thiêng liêng.
Câu 3 (1,0 điểm)
Hai câu thơ:
“Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta
Như máu ấm trong màu cờ nước Việt”
→ Sử dụng biện pháp tu từ so sánh: ví hình ảnh “Mẹ Tổ quốc” như “máu ấm trong màu cờ nước Việt”.
Tác dụng:
- Tăng tính biểu cảm, làm cho hình ảnh Tổ quốc trở nên sống động, gần gũi.
- Gợi cảm giác ấm áp, thiêng liêng, thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa con người và đất nước.
- Nhấn mạnh tình yêu, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người đối với biển đảo quê hương.
Câu 4 (1,0 điểm)
Đoạn thơ thể hiện những tình cảm sâu sắc của nhà thơ dành cho biển đảo Tổ quốc:
- Tình yêu tha thiết với biển đảo qua hình ảnh sóng dữ, ngư dân kiên cường.
- Lòng biết ơn và sự trân trọng đối với những người hy sinh để bảo vệ chủ quyền.
- Niềm tự hào về lịch sử giữ nước và lời nhắc nhở về trách nhiệm công dân trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước.
Câu 5 (1,0 điểm)
Trách nhiệm bảo vệ biển đảo quê hương của mỗi công dân hiện nay:
- Nhận thức rõ tầm quan trọng của biển đảo trong sự nghiệp phát triển đất nước.
- Tích cực tuyên truyền, giáo dục tình yêu quê hương từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng.
- Đoàn kết, sẻ chia, động viên những người đang làm nhiệm vụ nơi đầu sóng ngọn gió.
- Tham gia bảo vệ môi trường biển, giữ gìn tài nguyên thiên nhiên, hành động thiết thực để bảo vệ biển đảo xanh – sạch – đẹp.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Hình ảnh “máu ngư dân trên sóng lại chan hòa” gợi lên điều gì?
→ Gợi sự hy sinh thầm lặng, kiên cường của ngư dân trong hành trình giữ gìn chủ quyền biển đảo.
Câu 7. Vì sao tác giả dùng cụm từ “ngân bài ca giữ nước”?
→ Để ví sự hy sinh của ngư dân như một khúc ca bất tử, góp phần viết nên trang sử hào hùng của dân tộc.
Câu 8. Câu thơ “Để một lần Tổ quốc được sinh ra” mang ý nghĩa gì?
→ Gợi sự tái sinh của Tổ quốc trong từng hành động bảo vệ, từng giọt máu hy sinh của người dân nơi biển đảo.
Câu 9. Tác giả muốn gửi gắm điều gì qua hình ảnh “sóng dữ phía Hoàng Sa”?
→ Nhấn mạnh sự khắc nghiệt, nguy hiểm nơi đầu sóng ngọn gió, đồng thời khơi dậy tinh thần cảnh giác và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Nguyễn Việt Chiến
Nguyễn Việt Chiến là nhà thơ, nhà báo nổi tiếng, từng công tác tại Báo Thanh Niên. Thơ ông thường mang hơi thở thời sự, thể hiện trách nhiệm công dân và tình yêu sâu sắc với đất nước. Với phong cách thơ mạnh mẽ, giàu cảm xúc, ông đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng độc giả. Bài thơ “Tổ quốc ở Trường Sa” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện tình yêu biển đảo, niềm tự hào dân tộc và lời nhắn gửi về trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.