Đọc văn bản sau
MÙA HẠ
(Trích)
Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
[…]
Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?
Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển
Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.
(Trích Mùa hạ, Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB Kim Đồng 2020, tr. 122-123)
Câu 1 ( 0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2 ( 0,5 điểm). Những âm thanh nào của thiên nhiên được thể hiện trong văn bản?
Câu 3 ( 1,0 điểm). Nêu tác dụng của câu hỏi tu từ trong ý thơ sau:
Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?
Câu 4 ( 1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về hình ảnh “Bước chân người bỗng mở những đường đi”?
Câu 5 (1,0 điểm). Với Xuân Quỳnh, mùa hạ là mùa của tuổi trẻ với những say mê, khao khát. Mùa hạ cũng là mùa để học sinh, sinh viên tham gia vào các hoạt động có ý nghĩa với cộng đồng. Còn mùa hạ của riêng em như thế nào?
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Văn bản “Mùa hạ” của Xuân Quỳnh được viết theo thể thơ tám chữ – thể thơ quen thuộc trong thơ hiện đại, giúp diễn đạt cảm xúc một cách linh hoạt, nhịp nhàng và sâu lắng.
Câu 2 (0,5 điểm)
Những âm thanh thiên nhiên được thể hiện trong đoạn thơ gồm:
- Tiếng chim reo
- Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
- Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
→ Những âm thanh ấy tạo nên bản giao hưởng mùa hạ sống động, gợi cảm giác rộn ràng, đầy sức sống.
Câu 3 (1,0 điểm)
Hai câu thơ:
“Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?”
→ Sử dụng biện pháp tu từ: câu hỏi tu từ.
Tác dụng:
- Tăng tính biểu cảm, gợi hình, gợi cảm xúc cho lời thơ.
- Thể hiện sự ngỡ ngàng, băn khoăn của cái tôi trữ tình trước sự trôi đi của thời gian, của mùa hạ và tuổi trẻ.
- Gợi nỗi tiếc nuối, hoài niệm và khát vọng được sống trọn vẹn với những đam mê, khát khao tuổi trẻ.
Câu 4 (1,0 điểm)
Hình ảnh “Bước chân người bỗng mở những đường đi” mang ý nghĩa:
- Gợi sự khởi đầu, khám phá, mở rộng chân trời mới trong mùa hè – mùa của trải nghiệm và trưởng thành.
- Là biểu tượng cho sự sống động, năng lượng tích cực và khát vọng vươn lên của con người trong mùa hạ.
Câu 5 (1,0 điểm)
Mùa hạ của riêng em là:
- Mùa của những chuyến đi, những trải nghiệm mới mẻ cùng gia đình, bạn bè.
- Mùa gắn với những ký ức tuổi thơ rực rỡ: tiếng ve, cánh diều, những buổi chiều rong chơi không lo toan.
- Mùa của sự trưởng thành, của những hoạt động cộng đồng, học tập và khám phá bản thân.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Hình ảnh “cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút” gợi lên điều gì?
→ Gợi sự tự do, bay bổng, khát vọng vươn lên của tuổi thơ và tuổi trẻ trong không gian mùa hạ.
Câu 7. Vì sao tác giả lại nhấn mạnh “mặt đất màu xanh là vẫn biển”?
→ Để khẳng định vẻ đẹp bất biến của thiên nhiên, như một biểu tượng cho sự sống, cho niềm tin và sự tiếp nối.
Câu 8. Câu thơ “Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa” mang ý nghĩa gì?
→ Gợi sự kết tinh của thời gian, của nỗ lực và tình yêu cuộc sống – dù mùa hạ qua đi, những giá trị vẫn còn mãi.
Câu 9. Tác giả muốn gửi gắm điều gì qua câu “Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?”
→ Nhấn mạnh sự tiếc nuối, hoài nghi và trăn trở về những khát vọng tuổi trẻ trước sự trôi đi của thời gian.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Xuân Quỳnh
Xuân Quỳnh (1942–1988) là một trong những nữ thi sĩ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam. Bà nổi tiếng với những bài thơ giàu cảm xúc, chân thành, sâu lắng, thể hiện tâm hồn nhạy cảm và khát vọng sống mãnh liệt. Thơ Xuân Quỳnh thường gắn với thiên nhiên, tình yêu, tuổi trẻ và những rung động đời thường. Bài thơ “Mùa hạ” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện sự gắn bó của bà với tuổi trẻ, với những khát vọng cháy bỏng và vẻ đẹp bất tận của cuộc sống.