Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Bài thơ “Đôi dòng tiễn đưa bà nội” được viết theo thể thơ tự do, không bị ràng buộc bởi số câu, số chữ hay vần điệu cố định, giúp tác giả thể hiện cảm xúc một cách linh hoạt, chân thực và sâu lắng.
Câu 2 (0,5 điểm)
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả người bà khi đi sơ tán:
- “Giếng thơi xa, đi kéo nước một mình”
- “Dào ôi! Mày cứ vẽ / Vào trong kia còn bom đạn bao nhiêu”
- “Dáng xiêu xiêu”
- “Cành xoan mảnh trên tay làm gậy chống”
- “Tóc phơ phơ”
→ Những hình ảnh ấy khắc họa một người bà tảo tần, chịu thương chịu khó, già yếu nhưng vẫn kiên cường, lạc quan trong gian khó.
Câu 3 (1,0 điểm)
Câu hỏi tu từ:
“Chỉ có lòng bà thương / Đi bao giờ hết được?”
→ Tác dụng:
- Khẳng định tình yêu thương của bà dành cho cháu là vô tận, không thể đo đếm hay phai nhạt theo thời gian.
- Thể hiện nỗi nhớ, sự biết ơn sâu sắc của người cháu đối với bà – một tình cảm thiêng liêng, bền vững.
Câu 4 (1,0 điểm)
Hai câu thơ:
“Bà an ủi: Dào ôi! Mày cứ vẽ / Vào trong kia còn bom đạn bao nhiêu!”
→ Nội dung:
- Là lời động viên, khích lệ của bà dành cho cháu trước khi lên đường vào vùng chiến sự.
- Thể hiện sự lạc quan, coi thường gian khó, luôn nghĩ cho cháu hơn là lo cho bản thân.
- Qua đó, người cháu càng thêm trân trọng, xúc động trước tấm lòng bao la của bà.
Câu 5 (1,0 điểm)
Thông điệp ý nghĩa nhất trong bài thơ:
→ “Phải có ý chí, nghị lực mạnh mẽ khi đối diện với khó khăn, thử thách.”
Lí do:
- Trong hoàn cảnh chiến tranh, người bà vẫn kiên cường, lạc quan, luôn là chỗ dựa tinh thần cho cháu.
- Thông điệp ấy nhắc nhở mỗi người hãy sống bản lĩnh, vững vàng, biết yêu thương và trân trọng những người thân yêu.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Vì sao người cháu “thắc thỏm mãi không đành” khi lên thăm bà?
→ Vì lo lắng cho bà sống một mình nơi xa, lại phải sắp xếp để vào vùng chiến sự, nên lòng không yên.
Câu 7. Hình ảnh “bãi cỏ lau già, bà đứng, dáng xiêu xiêu” gợi lên điều gì?
→ Gợi sự cô đơn, già yếu, nhưng vẫn kiên cường, đứng vững giữa cuộc đời đầy biến động.
Câu 8. Tác giả muốn gửi gắm điều gì qua câu “Chỉ có lòng bà thương / Đi bao giờ hết được?”
→ Tình yêu thương của bà là vĩnh cửu, không bao giờ cạn, là điều thiêng liêng nhất trong ký ức người cháu.
Câu 9. Hình ảnh “cành xoan mảnh trên tay làm gậy chống” mang ý nghĩa gì?
→ Biểu tượng của sự giản dị, kiên cường, gợi hình ảnh người bà gắn bó với thiên nhiên, với làng quê, với cuộc sống lam lũ.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Bằng Việt
- Họ tên: Bằng Việt
- Năm sinh: 1941
- Quê quán: Hà Nội
- Vai trò:
- Nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại.
- Từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật.
- Phong cách sáng tác:
- Thơ giàu chất trữ tình, sâu lắng, thường viết về tình cảm gia đình, quê hương, đất nước.
- Ngôn ngữ thơ nhẹ nhàng, tinh tế, giàu hình ảnh và cảm xúc.
- Tác phẩm tiêu biểu: “Bếp lửa”, “Đôi dòng tiễn đưa bà nội”, “Khoảng trời hố bom”…
- Ý nghĩa: Bằng Việt là tiếng nói của những ký ức đẹp đẽ, của tình cảm gia đình thiêng liêng, đặc biệt là tình bà cháu – một mạch nguồn cảm xúc bền vững trong thơ ông.