Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
…Quê hương tôi có Trường Sơn một dải,
Có Hồng Hà lại có Cửu Long Giang
Có Hà Nội có Hồ Tây, hồ Kiếm.
Chợ Đồng Xuân bày đủ mặt hàng.Quê hương tôi có sầu riêng, măng cụt
Lòng bưởi đào, lòng gấc đỏ như son.
Có gạo tám xoan thổi nồi đồng điếu,
Cam xã Đoài ai bóc cũng thơm ngon.Cánh đồng nào cũng chôn vàng, giấu bạc,
Bờ biển nào cũng ngời chói ngọc châu.
Có thanh quế ngửi qua là khỏi bệnh,
Có cây lim đóng cả một thân tàu.Khi có giặc những tre làng khắp nước,
Đều xả thân làm ngọn mác, mũi chông
Những trai gái thôn Đoài, xóm Bắc
Thoắt vươn vai thành những anh hùng.
(Trích “Bài thơ quê hương” – Nguyễn Bính)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0.5 điểm). Dựa vào đặc điểm nào để em xác định thể thơ của đoạn trích trên?
Câu 2 (0.5 điểm). Nhân vật trữ tình trong đoạn thơ trên là ai?
Câu 3 (1.0 điểm). Tìm và cho biết tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong khổ thơ:
Quê hương tôi có sầu riêng, măng cụt
Lòng bưởi đào, lòng gấc đỏ như son.
Có gạo tám xoan thổi nồi đồng điếu,
Cam xã Đoài ai bóc cũng thơm ngon.
Câu 4 (1.0 điểm). Đọc khổ thơ cuối, em hiểu được vẻ đẹp gì ở con người “quê hương tôi”?
Câu 5 (1.0 điểm). Qua bài thơ em hãy rút ra thông điệp sâu sắc nhất? Vì sao?
Câu 6 (2.0 điểm). Từ nội dung đoạn thơ em hãy viết một đoạn văn từ (10-12 câu) trả lời câu hỏi: Cần làm gì để sống có ích trong xã hội hiện đại ngày nay?
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm):
→ Đáp án:
- Thể thơ: Thể thơ tám chữ
- Dựa vào đặc điểm: Mỗi dòng thơ có tám chữ, nhịp thơ đều đặn, không theo khổ cố định.
Câu 2 (0,5 điểm):
→ Đáp án:
- Nhân vật trữ tình: Là “tôi” – người con của quê hương, cũng chính là tác giả.
Câu 3 (1,0 điểm):
→ Đáp án:
- Biện pháp tu từ: Liệt kê các đặc sản quê hương như sầu riêng, măng cụt, lòng bưởi đào, lòng gấc, gạo tám xoan, cam xã Đoài.
- Tác dụng:
- Tạo nhịp điệu thơ sinh động, hấp dẫn
- Làm nổi bật sự phong phú, trù phú của quê hương
- Thể hiện niềm tự hào và tình yêu tha thiết của tác giả với quê hương
Câu 4 (1,0 điểm):
→ Đáp án:
- Vẻ đẹp con người quê hương:
- Anh dũng, kiên cường, bất khuất
- Có tinh thần yêu nước, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc
- Từ những người dân bình dị, họ đã vươn lên thành những anh hùng
Câu 5 (1,0 điểm):
→ Đáp án:
- Thông điệp sâu sắc:
- Quê hương là nơi giàu đẹp, thiêng liêng, là cội nguồn của tình yêu và lòng tự hào dân tộc
- Mỗi người cần yêu quý, giữ gìn và góp phần xây dựng quê hương
- Khi đất nước gặp nguy nan, mỗi người dân đều có thể trở thành anh hùng
Câu 6 (2,0 điểm):
→ Đoạn văn mẫu:
Trong xã hội hiện đại ngày nay, để sống có ích, mỗi người cần có nhận thức đúng đắn về vai trò của bản thân trong cộng đồng. Sống có ích là sống có lý tưởng, biết yêu thương, chia sẻ và cống hiến. Trước hết, chúng ta cần đặt ra mục tiêu rõ ràng, không ngừng học tập, rèn luyện để phát triển bản thân. Bên cạnh đó, cần biết vượt qua khó khăn, thử thách, không nản chí hay buông xuôi. Sống có ích còn là biết quan tâm đến người khác, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, lan tỏa những giá trị tích cực. Đồng thời, cần lên tiếng trước cái xấu, cái ác, bảo vệ lẽ phải. Phê phán những người sống ích kỷ, lười biếng, không có ý thức xây dựng cộng đồng. Mỗi hành động nhỏ nhưng ý nghĩa sẽ góp phần làm cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Sống có ích chính là cách để khẳng định giá trị bản thân và góp phần làm cho quê hương, đất nước thêm giàu mạnh.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 7. Hình ảnh “Cánh đồng nào cũng chôn vàng, giấu bạc” mang ý nghĩa gì?
→ Đáp án: Gợi sự màu mỡ, trù phú của đất đai quê hương, thể hiện sự giàu có và tiềm năng của nông nghiệp Việt Nam.
Câu 8. Vì sao tác giả viết “Có thanh quế ngửi qua là khỏi bệnh”?
→ Đáp án: Để ca ngợi sự kỳ diệu của thiên nhiên quê hương, đồng thời thể hiện niềm tin vào giá trị truyền thống và y học dân gian.
Câu 9. Câu thơ “Có cây lim đóng cả một thân tàu” thể hiện điều gì?
→ Đáp án: Thể hiện sự bền vững, chắc chắn của tài nguyên quê hương, đồng thời gợi liên tưởng đến sức mạnh và sự kiên cường của con người Việt Nam.
Câu 10. Tác giả sử dụng hình ảnh “tre làng” trong khổ thơ cuối để làm gì?
→ Đáp án: Gợi biểu tượng của làng quê Việt Nam, thể hiện tinh thần chiến đấu, sự gắn bó máu thịt giữa con người và quê hương trong kháng chiến.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Nguyễn Bính
Nguyễn Bính (1918–1966) là một trong những nhà thơ nổi bật của phong trào Thơ Mới. Ông quê ở Nam Định, nổi tiếng với phong cách thơ dân gian, mộc mạc, giàu cảm xúc và đậm chất quê hương. Thơ ông thường khai thác đề tài tình yêu, làng quê, con người Việt Nam với giọng điệu chân thành, sâu lắng. Bài thơ “Bài thơ quê hương” được sáng tác vào dịp Tết Bính Ngọ năm 1966, là lời ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, con người và truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam. Qua đó, Nguyễn Bính thể hiện tình yêu tha thiết, niềm tự hào và lòng gắn bó sâu sắc với quê hương đất nước.