I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Quê hương
(1)Quê hương giản dị chẳng đâu xa
Bãi mía vườn rau với ruộng cà
Khóm trúc bờ đê chiều nhạt nắng
Dập dờn sóng lúa chạy la đà
(2) Quê hương mộc mạc chẳng kiêu sa
Mái lá đơn sơ dưới nắng tà
Khói toả lam chiều thơm gạo mới
Du dương tiếng gió hát ngân nga
(3) Quê hương sách sử đã in ra
Một dải cong cong khảm ngọc ngà
Núi đá chênh vênh bên biển lớn
Rừng xanh suối mát trải muôn hoa
(4) Quê hương êm ả những lời ca
Điệu Bắc Nam ai thật mặn mà
Xứ Huế Trường Tiền thôn Vỹ Dạ
Ai nghe thấy tiếng cũng mơ ra
(5) Quê hương nhuộm đỏ bởi phù sa
Chín nhánh rồng bay tạo vóc ngà
Vựa lúa phì nhiêu xanh bát ngát
Đàn cò trắng lượn phía trời xa
(6) Quê hương mãi mãi ở trong ta
Dẫu có tha phương biệt mái nhà
Đất Tổ là gì ai cũng hiểu …
Như là … chỉ một Mẹ và Cha! (Trúc Quỳnh)
Câu 1. (0,5 điểm) Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. (0,5 điểm). Nêu chủ đề của bài thơ?
Câu 3. (1,0 điểm). Trong khổ thơ đầu, quê hương hiện lên qua những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó gợi cho em suy nghĩ gì?
Câu 4. (1,0 điểm). Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ: Quê hương mãi mãi ở trong ta Dẫu có tha phương biệt mái nhà Đất Tổ là gì ai cũng hiểu … Như là … chỉ một Mẹ và Cha!
Câu 5. (1,0 điểm). Nêu những thông điệp mà em nhận được sau khi đọc xong văn bản trên.
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm):
Bài thơ “Quê hương” của Trúc Quỳnh được viết theo thể thơ bảy chữ. Mỗi dòng thơ gồm bảy âm tiết, tạo nên nhịp điệu đều đặn, dễ gieo vần và phù hợp với lối biểu đạt cảm xúc nhẹ nhàng, sâu lắng.
Câu 2 (0,5 điểm):
Chủ đề của bài thơ là tình yêu quê hương, đất nước. Tác giả khắc họa vẻ đẹp bình dị, mộc mạc của quê hương qua những hình ảnh thân thuộc, từ đó bộc lộ niềm tự hào, sự gắn bó sâu sắc với nơi chôn nhau cắt rốn.
Câu 3 (1,0 điểm):
Trong khổ thơ đầu, quê hương hiện lên qua các hình ảnh: bãi mía, vườn rau, ruộng cà, khóm trúc, bờ đê, sóng lúa.
→ Những hình ảnh này gợi sự gần gũi, thân quen, giản dị và mộc mạc – là những nét đặc trưng của làng quê Việt Nam. Qua đó, người đọc cảm nhận được tình yêu quê hương sâu sắc, sự trân trọng và niềm tự hào về vẻ đẹp bình yên của đất nước.
Câu 4 (1,0 điểm):
Biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ cuối là so sánh: “Đất Tổ… như là chỉ một Mẹ và Cha!”
→ Tác dụng:
- Nhấn mạnh vai trò thiêng liêng của quê hương trong đời sống mỗi con người, như cha mẹ – không thể thay thế, không thể quên.
- Gợi cảm xúc sâu lắng, thể hiện sự gắn bó máu thịt với quê hương.
- Ngoài ra, hình ảnh “biệt mái nhà” là hoán dụ chỉ sự xa quê, thể hiện nỗi nhớ và tình cảm tha thiết với nơi chôn nhau cắt rốn.
Câu 5 (1,0 điểm):
Thông điệp rút ra từ bài thơ:
- Hãy yêu quý vẻ đẹp bình dị, mộc mạc của quê hương
- Luôn trân trọng, tự hào về nguồn cội, về đất nước mình
- Mỗi người cần góp phần giữ gìn và làm đẹp thêm cho quê hương bằng hành động thiết thực
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Vì sao tác giả lại viết “Quê hương mãi mãi ở trong ta”?
→ Gợi ý: Câu thơ khẳng định quê hương luôn hiện hữu trong tâm hồn mỗi người, dù đi xa hay ở gần, đó là nơi gắn bó máu thịt, không thể tách rời.
Câu 7. Hình ảnh “chín nhánh rồng bay tạo vóc ngà” gợi cho em suy nghĩ gì về đất nước Việt Nam?
→ Gợi ý: Đây là hình ảnh ẩn dụ về vùng đất châu thổ Cửu Long – biểu tượng của sự trù phú, giàu đẹp. Nó thể hiện niềm tự hào về hình dáng đất nước và tiềm năng phát triển.
Câu 8. Theo em, vì sao tác giả lại nhắc đến những địa danh như “Xứ Huế”, “Trường Tiền”, “Vỹ Dạ”?
→ Gợi ý: Những địa danh này mang đậm dấu ấn văn hóa, gợi nhớ đến vẻ đẹp thơ mộng của miền Trung. Qua đó, tác giả thể hiện sự đa dạng và phong phú của quê hương trên khắp mọi miền đất nước.
Câu 9. Em hiểu thế nào về câu thơ “Đất Tổ là gì ai cũng hiểu…”?
→ Gợi ý: Câu thơ như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc rằng quê hương là điều thiêng liêng, ai cũng mang trong tim, không cần phải định nghĩa – bởi nó là máu thịt, là cội nguồn.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ TRÚC QUỲNH
- Trúc Quỳnh là một cây bút thơ nữ nổi bật trong nền văn học hiện đại Việt Nam.
- Bà có phong cách sáng tác nhẹ nhàng, sâu lắng, thường viết về tình cảm gia đình, quê hương, đất nước với giọng thơ đầy cảm xúc và chất trữ tình.
- Thơ của Trúc Quỳnh giàu hình ảnh, ngôn ngữ giản dị nhưng tinh tế, dễ đi vào lòng người.
- Bài thơ “Quê hương” là một trong những sáng tác tiêu biểu, thể hiện tình yêu tha thiết với nơi chôn nhau cắt rốn, đồng thời khơi gợi niềm tự hào dân tộc và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa.
→ Tác phẩm là lời nhắn nhủ nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về tình yêu quê hương – nơi luôn hiện hữu trong tim mỗi người, dù đi xa hay ở gần.