Đọc văn bản:
NHỚ
(Nguyễn Đình Thi)
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây
Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần
Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn
Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.
( In trong tạp chí NHÀ VĂN số tháng 9/2010)
* Chú thích:
– Nguyễn Đình Thi (1924- 2003) là một nghệ sĩ đa tài. Ông sáng tác nhạc, làm thơ, viết tiểu thuyết, kịch, tiểu luận phê bình; ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng trân trọng. Thơ ông tự do, phóng khoáng mà vẫn hàm súc, sâu lắng, suy tư, dạt dào cảm xúc, giàu nhạc điệu và có nhiều tìm tòi theo hướng hiện đại.
– Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi được tác giả sáng tác trong kháng chiến chống Pháp, là một trong những bài thơ tình hay thời chống Pháp và cũng là một trong những bài thơ tình đặc sắc trong thơ Việt Nam hiện đại.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.(0,5 điểm) Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2.(0,5 điểm) Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ trên.
Câu 3.(1,0 điểm) Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai câu thơ sau:
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Câu 4. (1,0 điểm) Cảm hứng chủ đạo của bài thơ?
Câu 5.(1,0 điểm) Từ nội dung của văn bản, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước (Bằng một đoạn văn từ 5-7 dòng).
Đáp án
Câu 1 (0.5 điểm)
Bài thơ “Nhớ” được viết theo thể thơ nào?
▶️ Đáp án:
Bài thơ sử dụng thể thơ tám chữ, tạo nên nhịp điệu mạnh mẽ, phù hợp với cảm xúc sâu lắng và tinh thần chiến đấu của nhân vật trữ tình.
Câu 2 (0.5 điểm)
Những từ ngữ nào miêu tả hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ?
▶️ Đáp án:
- “Hồng đêm lạnh”
- “Bập bùng đỏ rực”
→ Hai hình ảnh này vừa gợi sự ấm áp, vừa thể hiện sức sống mãnh liệt giữa không gian kháng chiến khắc nghiệt.
Câu 3 (1.0 điểm)
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai câu thơ:
“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây”
▶️ Đáp án:
- Biện pháp tu từ: Nhân hóa hình ảnh ngôi sao mang nỗi nhớ.
- Tác dụng:
- Gợi cảm xúc sâu sắc của người chiến sĩ – nhân vật trữ tình – trong hoàn cảnh chiến đấu gian khổ.
- Ngôi sao không chỉ là ánh sáng vật lý mà còn là biểu tượng của tình yêu, của niềm tin soi đường cho người lính.
- Tăng tính biểu cảm, làm cho hình ảnh thơ trở nên sống động và giàu chất thơ.
Câu 4 (1.0 điểm)
Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?
▶️ Đáp án:
Bài thơ mang cảm hứng chủ đạo về tình yêu tha thiết, mãnh liệt dành cho Tổ quốc và người thân yêu. Hai dòng cảm xúc ấy hòa quyện, tiếp thêm sức mạnh tinh thần cho người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
Câu 5 (1.0 điểm)
Trình bày suy nghĩ của em về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước (viết đoạn văn 5–7 dòng).
▶️ Đáp án:
Thế hệ trẻ hôm nay cần nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình đối với đất nước. Chúng ta phải biết yêu nước, sống có lý tưởng, sẵn sàng cống hiến trí tuệ và sức lực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong thời đại mới, người trẻ cần phát huy tinh thần sáng tạo, xung kích, chủ động hội nhập và giữ gìn bản sắc dân tộc. Đó chính là cách để tiếp nối truyền thống hào hùng của cha ông.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6: Hình ảnh “ngọn lửa” trong bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng gì?
▶️ Đáp án:
Ngọn lửa là biểu tượng của tình yêu, của niềm tin và sức mạnh tinh thần. Nó sưởi ấm người lính giữa đêm lạnh, đồng thời thể hiện sự cháy bỏng của lý tưởng và khát vọng sống.
Câu 7: Vì sao bài thơ “Nhớ” được xem là một trong những bài thơ tình đặc sắc thời kháng chiến?
▶️ Đáp án:
Vì bài thơ không chỉ thể hiện tình yêu đôi lứa mà còn hòa quyện với tình yêu đất nước, tạo nên một cảm xúc sâu sắc, chân thực, vừa lãng mạn vừa hào hùng – đặc trưng của thơ kháng chiến.
Câu 8: Tác giả sử dụng hình ảnh “ngôi sao” để thể hiện điều gì?
▶️ Đáp án:
Ngôi sao là hình ảnh nhân hóa mang nỗi nhớ, là ánh sáng dẫn đường cho người lính. Nó tượng trưng cho lý tưởng, cho tình yêu và cho niềm tin không bao giờ tắt trong trái tim người chiến sĩ.
Câu 9: Bài thơ “Nhớ” có nhạc điệu như thế nào?
▶️ Đáp án:
Bài thơ có nhạc điệu trầm lắng, tha thiết, giàu cảm xúc. Nhịp thơ đều đặn, kết hợp với hình ảnh nhân hóa và biểu tượng, tạo nên âm hưởng vừa lãng mạn vừa kiên cường.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Nguyễn Đình Thi
Nguyễn Đình Thi (1924–2003) là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Ông hoạt động trong nhiều lĩnh vực: viết tiểu thuyết, làm thơ, sáng tác nhạc, viết kịch và tiểu luận phê bình. Thơ Nguyễn Đình Thi mang phong cách tự do, phóng khoáng, giàu cảm xúc và suy tư. Ông luôn tìm tòi cách thể hiện hiện đại, nhưng vẫn giữ được chiều sâu tư tưởng và chất nhạc trong thơ. Bài thơ “Nhớ” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện tình yêu tha thiết với Tổ quốc và con người trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.