Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Năm ấy lụt to tận mái nhà
Mẹ con lên chạn – Bố đi xa
Bốn bề nước réo, nghe ghê lạnh
Tay mẹ trùm con, tựa mẹ gà.Mẹ cắn bầm môi cho khỏi khóc
Thương con lúc ấy biết gì hơn?
Nước mà cao nữa không bè thúng
Nếu chết trời ơi! Ôm lấy con.Gọi với láng giềng, lời mẹ dặn
“Xẩy chi cứu giúp lấy con tôi!”
Tiếng dờn giữa nước mênh mông trắng
Đáp lại từ xa một tiếng “ời”Nước, nước… lạnh tê như số phận
Lắt lay còn ngọn mấy hàng cau
Nhưng mà mẹ thức ngồi canh chạn
Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu.Vậy đó mẹ ơi, đời của mẹ
Đường trơn bấu đất mẹ kiên gan
Nuôi con lớn giữa bao cay cực
Nước lụt đời lên mẹ cắn răng.Năm ấy vườn cau long mấy gốc
Rầy đi một dạo, trái cau còi
Trên đầu tóc mẹ thêm chùm bạc
Lụt xuống, còn vương mảnh nước soi.
(Trích “Nhớ mẹ năm lụt” – Huy Cận)
Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ “Nhớ mẹ năm lụt”?
Câu 2. Tác giả muốn khắc hoạ hình ảnh người mẹ sau cơn lũ để thể hiện nỗi niềm gì trong hai câu thơ sau:
Trên đầu tóc mẹ thêm chùm bạc
Lụt xuống, còn vương mảnh nước soi.
Câu 3. Hãy chỉ ra một lời dẫn trực tiếp được sử dụng trong bài thơ trên và nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng lời dẫn trực tiếp ấy?
Câu 4. Em nhận được thông điệp gì sau khi đọc xong bài thơ trên? Chia sẻ điều đó trong một đoạn văn khoảng 5 câu.
Đáp án
Câu 1. Xác định thể thơ của bài thơ “Nhớ mẹ năm lụt”?
→ Đáp án: Thể thơ 7 chữ.
Câu 2. Tác giả muốn khắc hoạ hình ảnh người mẹ sau cơn lũ để thể hiện nỗi niềm gì trong hai câu thơ sau:
“Trên đầu tóc mẹ thêm chùm bạc
Lụt xuống, còn vương mảnh nước soi.”
→ Đáp án: Nỗi đau xót khi chứng kiến mẹ già đi vì gian khổ, và cảnh vật vẫn còn in dấu vết của thiên tai, gợi sự ám ảnh và mất mát.
Câu 3. Hãy chỉ ra một lời dẫn trực tiếp được sử dụng trong bài thơ trên và nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng lời dẫn trực tiếp ấy?
→ Đáp án:
- Lời dẫn trực tiếp: “Xẩy chi cứu giúp lấy con tôi!”
- Hiệu quả nghệ thuật:
- Tăng tính chân thực, gần gũi và xúc động.
- Gợi hình ảnh người mẹ khẩn thiết cầu cứu vì con.
- Thể hiện tình mẫu tử sâu sắc và sự xót xa của tác giả.
Câu 4. Em nhận được thông điệp gì sau khi đọc xong bài thơ trên?
→ Đáp án (đoạn văn khoảng 5 câu):
Bài thơ khiến em thấm thía nỗi vất vả và tình yêu thương vô bờ của người mẹ dành cho con. Trong hoàn cảnh thiên tai khắc nghiệt, mẹ vẫn kiên cường bảo vệ con bằng tất cả sức lực và trái tim. Em nhận ra sự tàn khốc của thiên nhiên có thể cuốn trôi mọi thứ, nhưng không thể cuốn đi tình mẫu tử. Qua đó, em càng trân trọng hơn những hy sinh thầm lặng của mẹ trong cuộc sống. Bài thơ là lời nhắc nhở em phải sống biết ơn và yêu thương gia đình.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 5. Hình ảnh “tay mẹ trùm con, tựa mẹ gà” gợi liên tưởng đến điều gì?
→ Đáp án: Gợi liên tưởng đến sự che chở, bảo bọc của mẹ dành cho con như gà mẹ ôm ấp đàn con, thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng.
Câu 6. Tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào trong câu “Mắt mẹ trừng sâu hơn nước sâu”?
→ Đáp án: So sánh – nhằm nhấn mạnh ánh mắt mẹ đầy lo âu, kiên cường và thấu hiểu nỗi đau.
Câu 7. Vì sao hình ảnh “trái cau còi” lại được nhắc đến sau trận lụt?
→ Đáp án: Hình ảnh “trái cau còi” tượng trưng cho sự tàn phá của thiên tai, đồng thời phản ánh sự thiếu thốn, mất mát trong đời sống sau lũ.
Câu 8. Câu thơ “Nước lụt đời lên mẹ cắn răng” mang ý nghĩa biểu tượng gì?
→ Đáp án: Là biểu tượng cho những gian truân trong cuộc đời mẹ, không chỉ là trận lũ mà còn là những thử thách mẹ phải vượt qua để nuôi con khôn lớn.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ
Huy Cận (1919–2005), tên thật là Cù Huy Cận, là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam. Ông nổi bật từ phong trào Thơ Mới với phong cách thơ trầm lắng, suy tư, giàu chất triết lý và cảm xúc nhân văn. Sau Cách mạng tháng Tám, thơ ông chuyển sang hướng phục vụ cách mạng, đời sống nhân dân. Bài thơ “Nhớ mẹ năm lụt” là một sáng tác giàu cảm xúc, thể hiện tình mẫu tử sâu sắc và nỗi đau của con người trước thiên tai.