Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non
Mấy trăm đời lấn luôn ra biển;
Phù sa vạn dặm tới đây tuôn,
Đứng lại; và chân người bước đến.
Tổ quốc tôi như một con tàu,
Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau.
Những dòng sông rộng hơn ngàn thước.
Trùng điệp một màu xanh lá đước.
Đước thân cao vút, rễ ngang mình
Trổ xuống nghìn tay, ôm đất nước!
Tổ quốc tôi như một con tàu,
Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau.
(Xuân Diệu, 10-1960)
Câu 1 (0,5 điểm). Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
Câu 2 (1,0 điểm). Mũi Cà Mau hiện lên qua những chi tiết, hình ảnh nào?
Câu 3 (1,5 điểm). Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
“Tổ quốc tôi như một con tàu,
Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau.”
Câu 4 (1,0 điểm). Tác giả cho rằng: “Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non” em có đồng tình với ý kiến trên không? Vì sao?
Câu 5 (1,0 điểm). Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với em.
Câu 6. (1,0 điểm). Văn bản trên gợi cho anh/ chị cảm xúc gì đối với quê hương, Tổ quốc? (nêu cảm nhận ngắn gọn trong 7 – 9 dòng)
Đáp án
Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
→ Đáp án: Thể thơ 7 chữ.
Câu 2. Mũi Cà Mau hiện lên qua những chi tiết, hình ảnh nào?
→ Đáp án:
- Mầm đất tươi non
- Phù sa vạn dặm
- Những dòng sông rộng hơn ngàn thước
- Cây đước cao vút, rễ ngang mình, trổ nghìn tay
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong hai câu thơ:
“Tổ quốc tôi như một con tàu,
Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau.”
→ Đáp án:
- Biện pháp tu từ:
- So sánh: Tổ quốc như một con tàu
- Ẩn dụ: Mũi thuyền – mũi Cà Mau
- Tác dụng:
- Tạo hình ảnh giàu biểu tượng, sinh động
- Nhấn mạnh vị trí tiên phong của Mũi Cà Mau trong hành trình vươn ra biển lớn của đất nước
- Gợi niềm tự hào về vùng đất cực Nam – nơi khởi đầu của Tổ quốc
Câu 4. Em có đồng tình với ý kiến “Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non” không? Vì sao?
→ Đáp án:
- Em đồng tình.
- Vì Mũi Cà Mau là vùng đất mới, được phù sa bồi đắp không ngừng, giàu tiềm năng sinh học và là biểu tượng cho sự sinh sôi, phát triển của đất nước.
Câu 5. Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với em?
→ Đáp án:
- Thông điệp: Tự hào về vẻ đẹp và vị trí chiến lược của Mũi Cà Mau – biểu tượng cho sự vươn lên mạnh mẽ của Tổ quốc.
- Gợi nhắc ý thức bảo vệ chủ quyền và phát triển đất nước từ những vùng đất xa xôi.
Câu 6. Văn bản trên gợi cho anh/chị cảm xúc gì đối với quê hương, Tổ quốc? (Viết đoạn văn ngắn 7–9 dòng)
→ Đáp án:
Đọc đoạn thơ, em cảm thấy xúc động và tự hào về vẻ đẹp của Tổ quốc, đặc biệt là vùng đất Mũi Cà Mau. Những hình ảnh phù sa, cây đước, dòng sông rộng lớn khiến em hình dung một miền đất trù phú, kiên cường. Hình ảnh Tổ quốc như con tàu vươn ra biển lớn gợi cho em niềm tin vào tương lai phát triển. Em càng thêm yêu quê hương, thấy rõ trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và xây dựng đất nước. Mỗi vùng đất đều mang một ý nghĩa thiêng liêng, là nơi khởi nguồn của tình yêu dân tộc.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 7. Hình ảnh “trổ xuống nghìn tay, ôm đất nước” có ý nghĩa gì?
→ Đáp án: Gợi hình ảnh cây đước vững chãi, như những cánh tay bảo vệ đất mẹ, biểu tượng cho sự gắn bó và che chở của thiên nhiên với Tổ quốc.
Câu 8. Vì sao tác giả lặp lại hai câu “Tổ quốc tôi như một con tàu / Mũi thuyền ta đó – mũi Cà Mau”?
→ Đáp án: Để nhấn mạnh vai trò chiến lược của Mũi Cà Mau, tạo nhịp điệu và khắc sâu hình ảnh biểu tượng của đất nước.
Câu 9. Tác giả sử dụng hình ảnh thiên nhiên nào để miêu tả vẻ đẹp của Mũi Cà Mau?
→ Đáp án: Phù sa, dòng sông, cây đước, màu xanh trùng điệp – tất cả tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động, giàu sức sống.
Câu 10. Câu thơ “Đứng lại; và chân người bước đến” thể hiện điều gì?
→ Đáp án: Thể hiện sự tiếp nối giữa thiên nhiên và con người, khẳng định vai trò của con người trong việc khai phá, dựng xây vùng đất mới.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Xuân Diệu
Xuân Diệu (1916–1985) là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam. Ông được mệnh danh là “ông hoàng thơ tình” trong phong trào Thơ Mới, nhưng sau Cách mạng tháng Tám, thơ ông chuyển sang hướng phục vụ cách mạng, ca ngợi đất nước và con người Việt Nam. Bài thơ “Mũi Cà Mau” được viết năm 1960, thể hiện niềm tự hào sâu sắc về vùng đất cực Nam của Tổ quốc, đồng thời khắc họa hình ảnh đất nước như một con tàu vươn ra biển lớn – đầy khát vọng và sức sống.