PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
MỘT ĐỜI ÁO NÂU
Một đời mẹ mặc áo nâu
Bao nhiêu tấm cũng một màu đất đai
Rách lành kể những hôm mai
Áo như đời mẹ sờn phai mỗi ngày
Áo nâu bạc, áo nâu gầy
Áo như thửa ruộng chở đầy nắng mưa
Lắng nghe sợi vải ngày xưa
Thấy trong mặn chát đã thừa mồ hôi
Bao nhiêu nước mắt mẹ rơi
Áo nâu gói cả những lời xót xa
Mẹ như sông phía quê nhà
Dốc lòng đôi vạt phù sa lặng thầm
Mẹ đi về phía trăm năm
Con ngồi xếp những nâu trầm mà thương
Thôi đành nhờ cả khói sương
Áo nâu ơi, hãy theo đường mẹ đi…
(Nguyễn Văn Song, “Một đời áo nâu”,
Báo Văn nghệ Hải Dương 18/10/2020)
Thực hiện yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên.
Câu 2 (1,0 điểm). Ghi lại những tính từ miêu tả hình ảnh áo nâu mà tác giả sử dụng trong hai khổ đầu bài thơ. Qua những từ ngữ đó, em hình dung như thế nào về cuộc đời của người mẹ?
Câu 3 (0,5 điểm). Em hiểu thế nào về hình ảnh “những nâu trầm” trong khổ cuối bài thơ?
Câu 4 (1,0 điểm). Việc lặp lại nhiều lần hình ảnh áo nâu trong bài thơ mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?
Câu 5 (1,0 điểm). Mẹ luôn vất vả chăm lo cho con để mong muốn con có tương lai tốt đẹp. Với vai trò là một người con, em thấy mình cần làm gì để xứng đáng với niềm mong đợi đó?
Dĩ nhiên rồi cao ơi, dưới đây là phần đáp án được viết lại với ngôn ngữ mới mẻ, giữ nguyên nội dung và ý chính, đồng thời bổ sung thêm 4 câu hỏi mở rộng kèm gợi ý trả lời, cùng thông tin về tác giả Nguyễn Văn Song:
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm):
Bài thơ “Một đời áo nâu” được viết theo thể thơ lục bát – thể thơ truyền thống của dân tộc Việt Nam, với nhịp điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, rất phù hợp để diễn tả cảm xúc và khắc họa hình ảnh người mẹ.
Câu 2 (1,0 điểm):
Những tính từ miêu tả hình ảnh áo nâu trong hai khổ đầu gồm: “rách lành”, “sờn phai”, “bạc”, “gầy”, “mặn chát”.
→ Qua những từ ngữ ấy, người đọc hình dung được cuộc đời của người mẹ gắn liền với sự nghèo khó, thiếu thốn, lam lũ, vất vả. Mỗi chiếc áo nâu không chỉ là vật dụng che thân mà còn là chứng nhân của những tháng ngày nhọc nhằn, hy sinh thầm lặng.
Câu 3 (0,5 điểm):
Hình ảnh “những nâu trầm” trong khổ cuối có thể hiểu là:
- Những tấm áo nâu mẹ từng mặc, mang theo dấu vết của cuộc đời tảo tần, lam lũ.
- Đồng thời cũng có thể là hình ảnh ẩn dụ cho những nén nhang trầm, thể hiện sự tưởng nhớ, tiếc thương khi mẹ đã đi xa.
→ Dù hiểu theo cách nào, đó cũng là biểu tượng của tình yêu thương, sự gắn bó và lòng biết ơn của người con dành cho mẹ.
Câu 4 (1,0 điểm):
Việc lặp lại hình ảnh áo nâu nhiều lần trong bài thơ mang lại hiệu quả nghệ thuật sâu sắc:
- Nhấn mạnh sự gắn bó giữa mẹ và chiếc áo nâu – biểu tượng của sự giản dị, mộc mạc, tần tảo.
- Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu đều đặn, trầm lắng cho bài thơ.
- Là cách để người con thể hiện lòng biết ơn, sự kính trọng và nỗi xót xa trước những hy sinh thầm lặng của mẹ.
Câu 5 (1,0 điểm):
Là một người con, để xứng đáng với niềm mong đợi của mẹ, em cần:
- Nhận thức rõ rằng tình yêu thương và sự hy sinh của mẹ là vô điều kiện, là nền tảng cho sự trưởng thành của mình.
- Biết trân trọng những điều mẹ đã làm, không phụ lòng mong mỏi của mẹ.
- Cố gắng học tập, sống tử tế, biết yêu thương và chia sẻ.
- Thường xuyên thể hiện tình cảm với mẹ qua những hành động cụ thể: lời nói yêu thương, sự quan tâm, giúp đỡ mẹ trong công việc hằng ngày.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Vì sao tác giả lại ví mẹ như “thửa ruộng chở đầy nắng mưa”?
→ Gợi ý: Hình ảnh này thể hiện sự chịu đựng, bền bỉ của mẹ trước những khắc nghiệt của cuộc sống. Mẹ như mảnh đất nuôi dưỡng, gánh vác mọi gian truân để con được lớn lên.
Câu 7. Câu thơ “Áo như đời mẹ sờn phai mỗi ngày” gợi cho em cảm xúc gì?
→ Gợi ý: Gợi sự xót xa, thương cảm. Mỗi ngày trôi qua, mẹ lại thêm một vết sờn trên áo, như một dấu tích của thời gian và sự hy sinh không ngừng nghỉ.
Câu 8. Em hiểu thế nào về hình ảnh “phù sa lặng thầm” trong khổ thơ thứ ba?
→ Gợi ý: Phù sa là thứ nuôi dưỡng đất đai, nhưng lặng thầm không ai thấy. Mẹ cũng vậy – luôn âm thầm dốc lòng vì con, không đòi hỏi, không phô trương.
Câu 9. Theo em, vì sao người con lại “nhờ cả khói sương” để tiễn mẹ?
→ Gợi ý: Khói sương là hình ảnh mờ ảo, nhẹ nhàng, gợi không gian linh thiêng. Người con không thể níu giữ mẹ, chỉ có thể gửi tình thương qua những điều mong manh, như một lời tiễn biệt đầy xúc động.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN SONG
- Nguyễn Văn Song là một cây bút thơ hiện đại, thường sáng tác về đề tài gia đình, quê hương, đặc biệt là tình mẫu tử.
- Thơ của ông mang giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu cảm xúc và dễ chạm đến trái tim người đọc.
- Bài thơ “Một đời áo nâu” được đăng trên Báo Văn nghệ Hải Dương ngày 18/10/2020, là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện lòng biết ơn, sự trân trọng và tình yêu thương vô hạn dành cho người mẹ.
- Tác phẩm sử dụng hình ảnh chiếc áo nâu như một biểu tượng xuyên suốt, khắc họa chân thực cuộc đời lam lũ, hy sinh thầm lặng của mẹ, đồng thời thể hiện nỗi tiếc thương và lòng biết ơn của người con khi mẹ đã đi xa.