Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
MẸ
(Viễn Phương – nguồn thivien.net)
(1) Con nhớ ngày xưa mẹ hát:
…“Hoa sen lặng lẽ dưới đầm
Hương hoa dịu dàng bát ngát
Thơm tho không gian, thời gian”…
(2) Mẹ nghèo như đoá hoa sen
Tháng năm âm thầm lặng lẽ,
Giọt máu hoà theo dòng lệ
Hương đời mẹ ướp cho con.
(3) Khi con thành đoá hoa thơm
Đời mẹ lắt lay chiếc bóng,
Con đi… chân trời gió lộng
Mẹ về… nắng quái chiều hôm.
(4) Sen đã tàn sau mùa hạ
Mẹ cũng lìa xa cõi đời,
Sen tàn rồi sen lại nở
Mẹ thành ngôi sao trên trời.
Câu 1. (0,5 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chủ thể trữ tình của bài thơ là ai?
Câu 2. (0,5 điểm). Xác định lời dẫn trực tiếp trong khổ thơ (1).
Câu 3. (1,0 điểm). Em hiểu như thế nào về hai dòng thơ:“Khi con thành đoá hoa thơm/Đời mẹ lắt lay chiếc bóng”, qua đó thấy được tình cảm gì của người con dành cho mẹ?
Câu 4. (1,0 điểm). Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ (4).
Câu 5. (1,0 điểm). Bài thơ để lại trong em thông điệp sâu sắc nào? Vì sao?
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Câu hỏi: Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chủ thể trữ tình của bài thơ là ai?
Đáp án:
- Thể thơ: Sáu chữ.
- Chủ thể trữ tình: Người con (tác giả).
Câu 2 (0,5 điểm)
Câu hỏi: Xác định lời dẫn trực tiếp trong khổ thơ (1).
Đáp án:
Lời dẫn trực tiếp là:
“Hoa sen lặng lẽ dưới đầm
Hương hoa dịu dàng bát ngát
Thơm tho không gian, thời gian”
Câu 3 (1,0 điểm)
Câu hỏi: Em hiểu như thế nào về hai dòng thơ:
“Khi con thành đoá hoa thơm
Đời mẹ lắt lay chiếc bóng”, qua đó thấy được tình cảm gì của người con dành cho mẹ?
Đáp án:
- Hai dòng thơ sử dụng hình ảnh ẩn dụ và đối lập để thể hiện quá trình trưởng thành của người con và sự già yếu, vất vả của mẹ.
- Người con càng thành công, sống có ích thì mẹ càng lặng lẽ, hy sinh, dần khuất bóng.
- Qua đó thể hiện lòng biết ơn, sự thấu hiểu và tình cảm sâu sắc của người con dành cho mẹ.
Câu 4 (1,0 điểm)
Câu hỏi: Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ (4).
Đáp án:
- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ “Sen”, “Mẹ” (lặp lại 2 lần).
- Tác dụng:
- Tạo sự nhịp nhàng, cân đối cho lời thơ.
- Nhấn mạnh quy luật của tự nhiên: sen tàn rồi sen lại nở, nhưng mẹ thì ra đi mãi mãi.
- Gợi sự tiếc thương, tôn kính, biết ơn của người con dành cho mẹ – người đã hóa thành ngôi sao bất tử trong lòng con.
Câu 5 (1,0 điểm)
Câu hỏi: Bài thơ để lại trong em thông điệp sâu sắc nào? Vì sao?
Đáp án:
- Thông điệp: Hãy biết ơn, hiếu thảo và trân trọng những hy sinh thầm lặng của mẹ.
- Lí giải: Vì mẹ là người đã dành cả cuộc đời để nuôi dưỡng, yêu thương con, dù âm thầm nhưng đầy cao cả. Việc thấu hiểu và trân trọng mẹ là đạo lý làm người.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6
Câu hỏi: Hình ảnh “Giọt máu hoà theo dòng lệ” trong khổ thơ (2) gợi điều gì?
Đáp án: Gợi sự hy sinh thầm lặng, đau đớn và vất vả của mẹ trong hành trình nuôi con khôn lớn.
Câu 7
Câu hỏi: Tác giả sử dụng hình ảnh hoa sen để làm gì trong bài thơ?
Đáp án: Hoa sen là biểu tượng của sự thanh cao, thuần khiết, được dùng để ví với mẹ – người phụ nữ nghèo nhưng giàu đức hạnh, sống âm thầm mà cao quý.
Câu 8
Câu hỏi: Dòng thơ “Mẹ thành ngôi sao trên trời” mang ý nghĩa gì?
Đáp án: Là hình ảnh ẩn dụ thể hiện sự bất tử của mẹ trong tâm trí người con. Mẹ tuy đã mất nhưng vẫn luôn hiện diện, soi sáng và dẫn đường cho con.
Câu 9
Câu hỏi: Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì về tình mẫu tử?
Đáp án: Tình mẫu tử là thiêng liêng, sâu sắc, là sự hy sinh không điều kiện. Mẹ luôn là điểm tựa, là ánh sáng dẫn đường cho con trong suốt cuộc đời.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ: VIỄN PHƯƠNG
- Viễn Phương (1928–2005), tên thật là Phan Thanh Viễn, quê ở An Giang.
- Ông là một nhà thơ nổi tiếng trong nền văn học hiện đại Việt Nam, đặc biệt với những sáng tác về tình cảm gia đình, quê hương, đất nước.
- Thơ ông thường nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu cảm xúc và mang tính nhân văn cao.
- Bài thơ “Mẹ” là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, sự tri ân và lòng biết ơn sâu sắc của người con đối với mẹ.