PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
KHÓC NGƯỜI VỢ HIỀN
(Trích)
Bà Tú ơi! Bà Tú ơi!
Té ra bà đã qua đời, thực ư?
Tôi cứ tưởng nằm mơ quái ác,
Vùng dậy là tỉnh giấc chiêm bao
Tỉnh dậy, nào thấy đâu nào,
Nào đâu bóng dáng ra vào hôm mai
Đâu bóng dáng con người thuỳ mị,
Tuy tuổi già xấp xỉ bảy mươi,
Vẫn còn khoẻ mạnh, vui tươi,
Le te, nhanh nhẹn như thời xuân xanh.
Nhìn sau lưng vô tình cứ ngỡ
Một cô nào thiếu nữ thanh tân.
Vậy mà cái chết bần thần
Cướp bà đi mất, vô ngần xót xa!
Kể từ thuở đôi ta kết tóc,
Thấm thoát gần năm chục năm qua
Thuỷ chung chồng thuận vợ hoà
Gia đình hạnh phúc thật là ấm êm…
(Tú Mỡ, Khóc người vợ hiền)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Đoạn trích Khóc người vợ hiền được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm): Em hãy tìm hai từ khắc hoạ vẻ đẹp của người vợ trong đoạn trích trên.
Câu 3 (1,5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong hai câu thơ sau:
“Vẫn còn khoẻ mạnh, vui tươi,
Le te, nhanh nhẹn như thời xuân xanh.”
Câu 4 (1,5 điểm): Khóc người vợ hiền là tiếng lòng của nhà thơ Tú Mỡ dành cho người vợ của mình. Theo em, qua đoạn trích trên, tác giả muốn bộc lộ những tình cảm, cảm xúc gì?
Dưới đây là phần đáp án được viết lại với ngôn ngữ mới mẻ, giữ nguyên nội dung và ý chính, đồng thời bổ sung thêm 4 câu hỏi mở rộng kèm gợi ý trả lời, cùng thông tin về tác giả Đặng Trần Côn:
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Đoạn trích “Khóc người vợ hiền” được viết theo thể thơ song thất lục bát – một thể thơ truyền thống gồm hai câu 7 chữ tiếp nối bằng một cặp lục bát, tạo nhịp điệu mềm mại, sâu lắng, phù hợp với cảm xúc tiếc thương.
Câu 2 (0,5 điểm)
Hai từ tiêu biểu khắc họa vẻ đẹp của người vợ trong đoạn thơ là:
- “thuỳ mị” – thể hiện sự dịu dàng, nết na
- “nhanh nhẹn” – gợi sự hoạt bát, linh hoạt dù tuổi đã cao
(Học sinh có thể chọn các từ khác như “vui tươi”, “khoẻ mạnh”, “thuỷ chung” nếu phù hợp)
Câu 3 (1,5 điểm)
Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
“Vẫn còn khoẻ mạnh, vui tươi,
Le te, nhanh nhẹn như thời xuân xanh.”
→ Có thể nhận diện là:
- Biện pháp liệt kê: “khoẻ mạnh, vui tươi, le te, nhanh nhẹn”
- Hoặc biện pháp so sánh: “như thời xuân xanh”
→ Tác dụng:
- Làm nổi bật hình ảnh người vợ dù tuổi cao vẫn tràn đầy sức sống, yêu đời.
- Gợi sự trẻ trung, đáng yêu, khiến người đọc cảm nhận được sự trân trọng và nỗi tiếc thương sâu sắc của nhà thơ.
Câu 4 (1,5 điểm)
Qua đoạn trích, tác giả Tú Mỡ bộc lộ:
- Nỗi đau đớn, hụt hẫng khi người vợ thân yêu qua đời
- Tình cảm yêu thương, gắn bó sâu sắc suốt gần 50 năm chung sống
- Sự trân trọng những phẩm chất cao đẹp của người vợ: thuỷ chung, hiền hậu, đảm đang
→ Đây là tiếng lòng chân thành, đầy xúc động của một người chồng mất đi tri kỷ.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 5.
Câu thơ “Nhìn sau lưng vô tình cứ ngỡ/Một cô nào thiếu nữ thanh tân” thể hiện điều gì về người vợ?
→ Gợi hình ảnh người vợ trẻ trung, duyên dáng, khiến tác giả dù đã quen vẫn ngỡ như một thiếu nữ. Điều này thể hiện sự ngưỡng mộ và yêu thương sâu sắc.
Câu 6.
Vì sao nhà thơ lại dùng từ “bần thần” khi nói về cái chết?
→ “Bần thần” diễn tả trạng thái choáng váng, đau đớn, không thể tin nổi. Từ ngữ này thể hiện cú sốc tinh thần lớn khi mất đi người bạn đời.
Câu 7.
Hình ảnh “gia đình hạnh phúc thật là ấm êm” có ý nghĩa gì trong toàn bài thơ?
→ Là sự tổng kết cho một cuộc đời chung sống đầy yêu thương, hoà thuận. Qua đó, tác giả khẳng định giá trị của tình nghĩa vợ chồng và hạnh phúc gia đình.
Câu 8.
Theo em, vì sao bài thơ “Khóc người vợ hiền” lại gây xúc động mạnh cho người đọc?
→ Vì nó chân thật, giản dị, không tô vẽ nhưng chứa đựng tình cảm sâu sắc. Người đọc cảm nhận được nỗi đau mất mát và tình yêu thương bền chặt qua từng câu chữ.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ TÚ MỠ
- Tú Mỡ là một trong những nhà thơ tiêu biểu của dòng văn học trào phúng Việt Nam đầu thế kỷ XX.
- Ông nổi tiếng với những bài thơ châm biếm, hài hước, sâu cay, phản ánh hiện thực xã hội phong kiến và thực dân, đồng thời phê phán thói hư tật xấu trong đời sống.
- Là thành viên tích cực của Tự Lực Văn Đoàn, sau đó tham gia Hội Nhà văn Việt Nam.
- Sau Cách mạng tháng Tám, ông tiếp tục sáng tác, chuyển hướng sang đề tài cách mạng, kháng chiến, nhưng vẫn giữ phong cách dí dỏm, nhẹ nhàng.