Đọc văn bản: CHIM THÊU
Chiều chủ nhật ba thường đi dạo,
Các cửa hàng bày áo trẻ con.
Lòng ba không khỏi riêng buồn,
Ngắm từng kiểu áo, nhớ con vô cùng!
Lũ chúng nó ngăn sông cản núi,
Áo ba mua khôn gửi về Nam.
Nhìn đàn trẻ nhỏ xênh xang,
Áo thêu chim trắng, ba càng thương con.
Con trong đó sớm hôm nức nở,
Nghẹn lời ca dưới mỏ quạ đen.
Mẹ con chẳng vụng đường kim,
Áo con chẳng dám thêu chim hoà bình.
Ba ôm tấm áo xanh giữa ngực
Tưởng chừng nghe thổn thức tim con.
Bâng khuâng cặp mắt đen tròn,
Chắt chiu vẳng tiếng chim non gọi đàn…
Treo áo con bên bàn làm việc,
Nhìn chim thêu, ba viết thơ này.
Áo không gửi được hôm nay,
Thì ba giữ lấy, mai ngày cho con.
Ngày mai ấy, nước non một khối,
Giở áo này, thấu nỗi niềm xưa,
Đàn em con đó, bây giờ,
Áo thêu chim trắng, tha hồ vui chơi.
Mùa xuân 1957
Nguyễn Bính, Đêm sao sáng, 1962, NXB Văn học
Thực hiện các yêu cầu
Câu 1 (0.5 điểm). Xác định thể thơ của văn bản trên?
Câu 2 (1 điểm). Ghi lại những từ ngữ khắc họa hình ảnh người cha trong khổ thơ đầu tiên. Qua những từ ngữ đó, em có cảm nhận như thế nào về người cha ấy?
Câu 3 (0.5 điểm). Em hiểu thế nào về hình ảnh chim trắng, chim hoà bình ?
Câu 4 (1 điểm). Việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ “mỏ quạ đen” trong hai dòng thơ Con trong đó sớm hôm nức nở,/ Nghẹn lời ca dưới mỏ quạ đen mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?
Câu 5 (1 điểm). Trong văn học, nhiều tác phẩm ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng, đặc biệt trong hoàn cảnh chia xa. Sự xa cách trở thành thử thách, làm cho tình cảm ấy thêm sâu sắc, khiến người cha càng nhớ và thương con hơn. Hãy đặt mình vào vị trí của người con trong tác phẩm “Chim thêu” và ghi lại những suy nghĩ, tình cảm của em dành cho ba.
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm)
Bài thơ “Chim thêu” được viết theo thể thơ song thất lục bát – một thể thơ truyền thống gồm hai câu 7 tiếng nối tiếp một cặp lục bát, tạo nên nhịp điệu mềm mại, sâu lắng, phù hợp với cảm xúc hoài niệm và tình cảm gia đình.
Câu 2 (1,0 điểm)
Những từ ngữ khắc họa hình ảnh người cha trong khổ thơ đầu:
- “Chiều chủ nhật ba thường đi dạo”
- “Các cửa hàng bày áo trẻ con”
- “Lòng ba không khỏi riêng buồn”
- “Ngắm từng kiểu áo, nhớ con vô cùng”
→ Qua những từ ngữ ấy, ta cảm nhận được:
- Người cha rất yêu thương, luôn nghĩ về con trong từng khoảnh khắc đời thường.
- Nỗi nhớ con da diết, nỗi buồn thầm lặng khi không thể ở bên con.
- Một tấm lòng cha đầy tình cảm, sâu sắc và đầy hy sinh.
Câu 3 (0,5 điểm)
Hình ảnh “chim trắng”, “chim hòa bình” là:
- Hình thêu trên áo trẻ em – biểu tượng của sự trong sáng, bình yên.
- Đồng thời là hình ảnh ẩn dụ cho khát vọng hòa bình, thống nhất đất nước, để trẻ em được sống trong tự do, hạnh phúc.
Câu 4 (1,0 điểm)
Hình ảnh ẩn dụ “mỏ quạ đen” mang lại hiệu quả nghệ thuật:
- Tạo sự đối lập với hình ảnh “chim hòa bình”, nhấn mạnh sự tàn ác, đen tối của thế lực giặc thù.
- Gợi cảm giác ngột ngạt, đau thương, bóp nghẹt tiếng ca, tuổi thơ của những đứa trẻ miền Nam.
- Thể hiện lòng căm thù giặc sâu sắc và khát vọng giải phóng, đoàn tụ của người cha.
- Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, dễ khắc sâu vào tâm trí người đọc.
Câu 5 (1,0 điểm)
Đặt mình vào vị trí người con trong bài thơ “Chim thêu”, em sẽ viết:
Ba ơi, con nhớ ba nhiều lắm. Con biết ba luôn nghĩ về con, từng chiếc áo, từng đường kim mũi chỉ đều chứa đựng tình yêu thương của ba. Con xúc động khi biết ba đã giữ chiếc áo ấy bên bàn làm việc, như giữ lấy hình bóng con trong tim. Con hiểu rằng ba mong đất nước hòa bình để ba con mình được đoàn tụ. Con hứa sẽ ngoan ngoãn, học giỏi, nghe lời mẹ để ba yên tâm công tác. Con cũng sẽ yêu đất nước, căm thù giặc, mong một ngày mai tươi sáng, để con được mặc chiếc áo thêu chim trắng ba đã dành cho con.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6. Vì sao ba không gửi được áo về Nam cho con?
→ Vì đất nước bị chia cắt, chiến tranh ngăn sông cản núi, khiến tình cảm gia đình bị chia lìa, vật chất không thể chuyển đến người thân.
Câu 7. Hình ảnh “ba ôm tấm áo xanh giữa ngực” gợi lên điều gì?
→ Gợi sự nâng niu, trân trọng, như ôm lấy con vào lòng. Chiếc áo trở thành biểu tượng của tình cha con thiêng liêng.
Câu 8. Tác giả muốn gửi gắm điều gì qua câu “Thì ba giữ lấy, mai ngày cho con”?
→ Niềm tin vào tương lai đất nước hòa bình, thống nhất. Tình yêu thương của cha sẽ luôn chờ đợi, không bao giờ phai nhạt.
Câu 9. Hình ảnh “đàn em con đó, bây giờ, áo thêu chim trắng, tha hồ vui chơi” mang ý nghĩa gì?
→ Gợi viễn cảnh tươi sáng, trẻ em được sống trong hòa bình, tự do, không còn bị kìm kẹp bởi chiến tranh, thể hiện niềm tin và hy vọng của người cha.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ Nguyễn Bính
- Họ tên: Nguyễn Bính
- Năm sinh – mất: 1918 – 1966
- Quê quán: Nam Định
- Phong cách sáng tác:
- Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới.
- Thơ ông giàu chất dân gian, đậm đà tình cảm quê hương, gia đình.
- Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, giàu cảm xúc và hình ảnh.
- Tác phẩm tiêu biểu: “Tương tư”, “Lỡ bước sang ngang”, “Chim thêu”…
- Ý nghĩa: Nguyễn Bính là tiếng nói của tình cảm con người, của những nỗi niềm sâu kín, đặc biệt là tình phụ tử trong hoàn cảnh chiến tranh, chia ly. Bài thơ “Chim thêu” là một minh chứng cho tình yêu thương vô bờ của người cha dành cho con, và niềm tin vào một ngày mai đất nước hòa bình.