Đáp án
Câu 1 (1,0 điểm):
Bốn dòng thơ đầu của bài “Chỉ có thể là mẹ” được viết theo thể thơ song thất lục bát. Hai câu đầu mỗi câu có 7 tiếng, câu thứ ba là câu lục có 6 tiếng, câu thứ tư là câu bát có 8 tiếng. Thanh điệu được sử dụng đúng luật: tiếng thứ 5 và 7 của câu thất lần lượt là bằng và trắc, câu lục có tiếng 2, 4, 6 là bằng – trắc – bằng, câu bát có tiếng 2, 4, 6, 8 là bằng – trắc – bằng – bằng. Vần thơ được gieo linh hoạt giữa các dòng: “nhỏ – giọ”, “xiêu – chiều – yêu”. Nhịp thơ ngắt đều đặn: câu thất thường ngắt 3/4, cặp lục bát ngắt 2/2/2 và 4/4, tạo âm điệu mềm mại, sâu lắng.
Câu 2 (1,0 điểm):
Những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ trong sáu dòng đầu gồm: “dáng mẹ gầy”, “giẹo giọ liêu xiêu”, “nấu cơm chiều”, “chăm chồng đúng bữa”, “long đong vất vả”, “quên cả thân mình”, “hy sinh”, “tuổi xuân phai nhạt”, “nghĩa tình đượm sâu”. Qua đó, người mẹ hiện lên với vóc dáng gầy yếu, mỏng manh, nhưng đầy nghị lực. Mẹ là hiện thân của sự tảo tần, cần mẫn, luôn âm thầm chăm lo cho gia đình, hy sinh cả tuổi xuân vì chồng con. Đó là vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam – giản dị mà cao quý.
Câu 3 (1,0 điểm):
Hai dòng thơ “Mưa và nắng nhuộm màu tóc trắng / Bụi gian nan đọng lắng nếp nhăn” sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ và nhân hóa. Hình ảnh mưa nắng nhuộm tóc trắng và bụi gian nan đọng lại thành nếp nhăn là cách nói đầy hình tượng về sự vất vả, lam lũ của mẹ qua năm tháng. Những biến đổi trên cơ thể mẹ không chỉ là dấu vết của thời gian mà còn là minh chứng cho sự hy sinh thầm lặng. Câu thơ gợi cảm xúc xót xa, thương yêu và lòng biết ơn sâu sắc của người con dành cho mẹ.
Câu 4 (1,0 điểm):
Là những người con, chúng ta có thể hiện thực hóa sự quan tâm, yêu thương ấy bằng những hành động cụ thể như: thường xuyên hỏi han sức khỏe của mẹ, chia sẻ việc nhà để mẹ đỡ vất vả, dành thời gian trò chuyện, lắng nghe mẹ tâm sự, nỗ lực học tập và sống tốt để mẹ yên lòng. Đặc biệt, đừng ngại thể hiện tình cảm qua những lời nói yêu thương, những cái ôm, hay đơn giản là một lời cảm ơn chân thành.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 5. Vì sao tác giả lại viết “Giản đơn dung dị mẹ là mẹ thôi”?
→ Câu thơ như một lời khẳng định đầy yêu thương: mẹ không cần danh xưng cao quý, không cần sự tán dương, chỉ cần là chính mình – người luôn yêu thương, hy sinh vì con. Đó là vẻ đẹp giản dị mà thiêng liêng.
Câu 6. Hình ảnh “ánh trăng cuối trời” gợi cho em cảm xúc gì?
→ Gợi sự già nua, yếu ớt của mẹ khi về già, nhưng vẫn sáng ngời như ánh trăng – biểu tượng của sự dịu dàng, thủy chung và tình yêu thương không phai nhạt. Câu thơ khiến người đọc xúc động và trân trọng hơn những năm tháng mẹ đã sống vì con.
Câu 7. Em hiểu thế nào về câu thơ “Con đi khắp chân trời góc bể”?
→ Dù con có đi xa đến đâu, mẹ vẫn là điểm tựa, là nơi con hướng về. Câu thơ thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa mẹ và con, không gì có thể thay thế. Mẹ là quê hương, là cội nguồn, là nơi bình yên nhất.
Câu 8. Vì sao tác giả lại dùng cụm từ “ân tình nào sánh xuể mẹ yêu”?
→ Tình mẹ bao la, không thể đo đếm hay so sánh. Câu thơ thể hiện sự biết ơn và cảm động trước tình yêu vô điều kiện mà mẹ dành cho con. Đó là lời tri ân sâu sắc, là sự thừa nhận rằng không gì có thể sánh bằng tình mẹ.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ ĐẶNG MINH MAI
Đặng Minh Mai là một cây bút thơ hiện đại, thường sáng tác về đề tài gia đình, tình mẫu tử và những giá trị nhân văn trong đời sống. Thơ của bà có giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng, giàu cảm xúc và dễ chạm đến trái tim người đọc. Bài thơ “Chỉ có thể là mẹ” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện lòng biết ơn, sự tôn vinh và tình yêu thương vô hạn dành cho người mẹ. Với ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, bài thơ đã khắc họa chân thực hình ảnh người mẹ Việt Nam truyền thống – tảo tần, hy sinh, bao dung và đầy yêu thương.