Bữa cơm thường ở trong bản nhỏ Chế Lan Viên
Chim ri mách lúa vàng chín rộ,
Tu hú kêu vải đỏ trùm cây.
Tháng năm mười chín rồi đây,
Ngày sinh nhật Bác nắng đầy tiếng chim…
Quê em nhỏ bốn bên khe suối,
Người vắng qua, chim tới chim lui.
Khi vui ngắm núi làm vui,
Khi buồn nhặt trái sim rơi đỡ buồn.
Trái mơ non quả tròn quả méo,
Đời em như cỏ héo tứ mùa.
Con vua thì họ làm vua,
Mình con nhà khó làm mưa ngoài ngàn.
Từ có Bác cuộc đời chợt sáng,
Bát cơm no tháng tám ngày ba.
Cơm thơm ăn với cá kho,
Công đức Bác Hồ,
bản nhớ nghìn năm.
Lớp bình dân cuối thôn em học,
Người thêm khôn, đất mọc thêm hoa.
Chim khôn chim múa chim ca,
Bản em có Bác như nhà có trăng.
Muối lên rừng tay bưng tay đặt,
Bộ đội Bác lên rừng công tác, em thương.
Khi xưa lên núi không đường,
Giờ anh lên núi bản mường đợi anh.
Ra vườn xanh hái nhành vải đỏ,
Xuống ruộng vàng gặt bó lúa hương.
Ngày vui nấu bữa cơm thường,
Thết anh cán bộ lên mường giúp dân.
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm):
- Thể thơ: Song thất lục bát.
Câu 2 (1,0 điểm):
- Cuộc sống của nhân vật “em” và bản mường thay đổi:
- Cuộc đời chợt sáng
- Bát cơm no, cơm thơm ăn với cá kho
- Có lớp bình dân học chữ
- Người thêm khôn, đất mọc thêm hoa
- Nhận xét về tình cảm của nhân dân:
- Biết ơn sâu sắc
- Thành kính, ngợi ca
- Yêu mến, gắn bó với Bác Hồ và các anh bộ đội
Câu 3 (0,5 điểm):
- Cặp từ trái nghĩa:
- Vui – buồn
- Tròn – méo
- Lên – xuống
Câu 4 (1,5 điểm):
- Biện pháp tu từ: So sánh → “Bản em có Bác như nhà có trăng”
- Tác dụng:
- Gợi hình ảnh bản mường đổi thay, ấm no, hạnh phúc nhờ ánh sáng cách mạng
- Bác như vầng trăng xua tan bóng tối đói nghèo, lạc hậu
- Thể hiện tình cảm ngợi ca, biết ơn, thành kính của nhân dân
- Tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo hiệu quả thẩm mỹ cao
Câu 5 (0,5 điểm):
- Là học sinh, để bày tỏ tình cảm với Bác Hồ:
- Học tập tốt, rèn luyện đạo đức
- Sống có lý tưởng, yêu nước, yêu dân
- Biết ơn thế hệ đi trước, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6:
Câu thơ “Công đức Bác Hồ, bản nhớ nghìn năm” thể hiện điều gì?
→ Thể hiện lòng biết ơn sâu sắc, sự ghi nhớ công lao của Bác Hồ như một giá trị vĩnh cửu trong lòng nhân dân.
Câu 7:
Hình ảnh “chim khôn chim múa chim ca” có ý nghĩa gì?
→ Gợi không khí vui tươi, sinh động, biểu tượng cho sự đổi mới, phát triển của bản làng sau cách mạng.
Câu 8:
Câu thơ “Giờ anh lên núi bản mường đợi anh” thể hiện điều gì về mối quan hệ giữa bộ đội và nhân dân?
→ Thể hiện sự gắn bó, yêu thương, tin tưởng giữa nhân dân và bộ đội – hậu phương luôn là điểm tựa vững chắc cho tiền tuyến.
Câu 9:
Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì về vai trò của cách mạng đối với cuộc sống người dân vùng cao?
→ Cách mạng mang lại ánh sáng, tri thức, ấm no, hạnh phúc cho người dân; xóa bỏ đói nghèo, mở ra tương lai tươi sáng.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ: CHẾ LAN VIÊN
- Chế Lan Viên (1920–1989), tên thật là Phan Ngọc Hoan, quê ở Quảng Trị.
- Ông là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam.
- Thơ ông giàu chất trí tuệ, cảm xúc, kết hợp giữa trữ tình và chính luận, mang đậm hơi thở thời đại.
- Sau Cách mạng tháng Tám, ông chuyển từ thơ siêu thực sang thơ cách mạng, thể hiện lý tưởng, niềm tin và tình yêu đất nước.
- Bài thơ “Bữa cơm thường ở trong bản nhỏ” là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện sự đổi thay của đời sống nhân dân vùng cao và tình cảm sâu sắc với Bác Hồ.