Đọc đoạn thơ sau:
Đường thống nhất chân ta bước gấp
Miền Bắc ta xây đắp nhanh tay
Năm năm mới bấy nhiêu ngày
Mà trông trời đất đổi thay đã nhiều …
Dân có ruộng, dập dìu hợp tác
Lúa mượt đồng, ấm áp làng quê
Chiêm mùa, cờ đỏ ven đê
Sớm trưa tiếng trống đi về trong thôn
Màu áo mới nâu non nắng chói
Mái trường tươi roi rói ngói son
Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao …
Núi rừng có điện thay sao
Nông thôn có máy làm trâu cho người
Đời hết kẻ sống lười ăn bám
Đời của ai dũng cảm hy sinh
Những người lao động quang vinh
Chúng ta là chủ của mình từ đây …
Nghìn năm giấc mộng đêm ngày
Ba mươi năm Đảng, hôm nay có mình.
(Trích “Ba mươi năm đời ta có Đảng” – Tố Hữu)
Câu 1 (0,5 điểm). Em hãy xác định thể thơ của văn bản trên.
Câu 2 (1 điểm). Hãy tìm những từ láy được sử dụng trong đoạn thơ in đậm. Những từ ngữ ấy thể hiện điều gì?
Câu 3 (1 điểm). Em hiểu như thế nào về hình ảnh thơ “Đã nghe gió ngày mai thổi lại”?
Câu 4 (1,5 điểm). Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được thể hiện trong bốn dòng thơ dưới đây.
Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe gió ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao …
Đáp án
Câu 1 (0,5 điểm):
- Thể thơ: Tự do.
Câu 2 (1,0 điểm):
- Từ láy: dập dìu, ấm áp, roi rói
- Tác dụng:
- Gợi nhịp sống tươi vui, hạnh phúc, tràn đầy sức sống.
- Thể hiện không khí rộn ràng, ấm no của làng quê miền Bắc sau cách mạng.
- Cho thấy sự đổi thay tích cực nhờ ánh sáng của Đảng và công cuộc xây dựng xã hội mới.
Câu 3 (1,0 điểm):
- Hình ảnh “gió ngày mai thổi lại” là ẩn dụ cho luồng gió mới của thời đại:
- Gợi sự phát triển, tiến bộ, văn minh đang đến gần.
- Thể hiện niềm tin, niềm vui và sự hân hoan của tác giả trước tương lai tươi sáng của đất nước.
- Là biểu tượng cho sự đổi mới toàn diện dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Câu 4 (1,5 điểm):
- Biện pháp tu từ:
- Điệp ngữ: “Đã nghe”
- Liệt kê: nước chảy lên non, đất chuyển thành con sông dài, gió ngày mai thổi lại, hồn thời đại bay cao
- Ẩn dụ: “gió ngày mai”, “hồn thời đại”
- Tác dụng:
- Gợi hình ảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ, hiện thực hóa lý tưởng xã hội chủ nghĩa.
- Thể hiện niềm tin vào tương lai, niềm tự hào về thành tựu cách mạng.
- Tạo âm điệu nhịp nhàng, hào hùng, góp phần làm nổi bật cảm hứng sử thi và lãng mạn trong thơ Tố Hữu.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 5:
Câu thơ “Chúng ta là chủ của mình từ đây” thể hiện điều gì?
→ Thể hiện quyền làm chủ của nhân dân, khẳng định thành quả cách mạng: từ đây người dân không còn bị áp bức, bóc lột mà được sống tự do, hạnh phúc.
Câu 6:
Hình ảnh “nông thôn có máy làm trâu cho người” có ý nghĩa gì?
→ Gợi sự đổi mới trong sản xuất nông nghiệp, thể hiện sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao đời sống người dân.
Câu 7:
Tác giả sử dụng hình ảnh “mái trường tươi roi rói ngói son” để làm gì?
→ Gợi hình ảnh tươi sáng, đầy sức sống của giáo dục miền Bắc sau cách mạng, thể hiện niềm tin vào thế hệ tương lai.
Câu 8:
Qua đoạn thơ, em cảm nhận được điều gì về tình cảm của tác giả đối với Đảng?
→ Tình cảm thiết tha, biết ơn sâu sắc, niềm tin tuyệt đối vào vai trò lãnh đạo của Đảng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ: TỐ HỮU
- Tố Hữu (1920–2002), tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên Huế.
- Ông là nhà thơ tiêu biểu của nền văn học cách mạng Việt Nam, được mệnh danh là “lá cờ đầu của thơ ca cách mạng”.
- Thơ ông giàu cảm xúc, mang đậm chất trữ tình – chính trị, kết hợp cảm hứng sử thi và lãng mạn.
- Bài thơ “Ba mươi năm đời ta có Đảng” là một bản diễn ca lịch sử, ca ngợi vai trò của Đảng trong sự nghiệp cách mạng, thể hiện niềm tin và tình cảm sâu sắc của nhân dân với Đảng.