Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:
Má ngã xuống bên lò bếp đỏ
Thằng giặc kia đứng ngó trừng trừng
Má già nhắm mắt, rưng rưng
“Các con ơi, ở trong rừng U Minh
Má có chết, một mình má chết
Cho các con trừ hết quân Tây!”
Thằng kia bỗng giậm gót giày
Đạp lên đầu má: “Mẹ mày, nói không?”
Lưỡi gươm lạnh toát kề hông
“Các con ơi! Má quyết không khai nào!”
Sức đâu như ngọn sóng trào
Má già đứng dậy, ngó vào thằng Tây
Má hét lớn: “Tụi bay đồ chó!
Cướp nước tao, cắt cổ dân tao!
Tao già không sức cầm dao
Giết bay, có các con tao trăm vùng!
Con tao, gan dạ anh hùng
Như rừng đước mạnh, như rừng tràm thơm!”
— Đầu năm 1941 —
(Trích “Bà má Hậu Giang”, Tố Hữu)
Câu 1 (1.0 điểm). Đoạn thơ trên viết theo thể thơ nào? Nhận xét về cách hiệp vần của thể thơ được thể hiện trong bốn câu thơ đầu.
Câu 2 (0,5 điểm). Những từ ngữ, hình ảnh nào trong đoạn thơ thể hiện tội ác của bọn giặc Tây?
Câu 3 (0.5 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của một thành phần biệt lập có trong 4 câu thơ đầu đoạn trích trên.
Câu 4 (1,0 điểm). Nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong 2 câu thơ:
“Sức đâu như ngọn sóng trào”
Má già đứng dậy, ngó vào thằng Tây
Câu 5 (1,0 điểm). Nêu ít nhất hai bài học về lẽ sống được đặt ra trong đoạn thơ trên?
Đáp án
Câu 1 (1,0 điểm):
- Thể thơ: Song thất lục bát.
- Hiệp vần:
- “đỏ – ngó” (vần chân T)
- “trừng – rưng – rừng” (vần lưng B)
- “Minh – mình” (vần B)
→ Bốn câu đầu tuân thủ đúng quy luật hiệp vần của thể thơ song thất lục bát: câu lục chỉ có vần chân, câu thất có cả vần chân và vần lưng.
Câu 2 (0,5 điểm):
Từ ngữ, hình ảnh thể hiện tội ác của giặc Tây:
- “đứng ngó trừng trừng”
- “giậm gót giày”
- “đạp lên đầu má”
- “lưỡi gươm lạnh toát”
- “cướp nước tao”
- “cắt cổ dân tao”
Câu 3 (0,5 điểm):
- Thành phần biệt lập: “Các con ơi”
- Tác dụng: Là thành phần gọi đáp, dùng để duy trì quan hệ giao tiếp, thể hiện sự kết nối giữa người mẹ và các con trong hoàn cảnh đau thương.
Câu 4 (1,0 điểm):
- Biện pháp tu từ: So sánh – “Sức đâu như ngọn sóng trào”
- Tác dụng:
- Gợi sức mạnh tinh thần mãnh liệt, lòng yêu nước trào dâng của người mẹ.
- Thể hiện sự kiên cường, bất khuất dù tuổi già, thân thể yếu đuối.
- Là biểu tượng của tinh thần đấu tranh, truyền thống anh hùng của dân tộc.
Câu 5 (1,0 điểm):
Hai bài học về lẽ sống:
- Sống có lý tưởng, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.
- Lòng yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, không khuất phục trước bạo lực.
→ Ngoài ra, còn là bài học về lòng dũng cảm, tinh thần đoàn kết và niềm tin vào thế hệ trẻ.
BỔ SUNG 4 CÂU HỎI LIÊN QUAN
Câu 6:
Hình ảnh “Má hét lớn: Tụi bay đồ chó!” thể hiện điều gì?
→ Thể hiện sự căm phẫn tột độ, lòng căm thù giặc sâu sắc của người mẹ trước tội ác xâm lược.
Câu 7:
Câu thơ “Giết bay, có các con tao trăm vùng!” thể hiện niềm tin gì của bà má Hậu Giang?
→ Niềm tin mãnh liệt vào thế hệ cách mạng trẻ, vào sức mạnh toàn dân trong cuộc kháng chiến.
Câu 8:
Hình ảnh “rừng đước mạnh, rừng tràm thơm” mang ý nghĩa biểu tượng gì?
→ Biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, phẩm chất kiên cường và vẻ đẹp tâm hồn của người dân Nam Bộ.
Câu 9:
Qua đoạn thơ, em cảm nhận được phẩm chất gì nổi bật ở bà má Hậu Giang?
→ Lòng yêu nước, sự kiên trung, gan dạ, tinh thần bất khuất và tình mẫu tử thiêng liêng.
THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ: TỐ HỮU
- Tố Hữu (1920–2002), tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên Huế.
- Ông là nhà thơ cách mạng tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại.
- Thơ Tố Hữu mang đậm chất trữ tình chính trị, thể hiện lý tưởng cách mạng, tình yêu quê hương, đất nước và con người.
- Bài thơ “Bà má Hậu Giang” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, khắc họa hình ảnh người mẹ Nam Bộ anh hùng, thể hiện tinh thần bất khuất và lòng yêu nước sâu sắc.