Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Xuất xứ văn bản
- Văn bản “Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào?” là một câu chuyện ngắn mang tính giáo dục, được đăng tải trên nhiều trang mạng về kỹ năng sống và giáo dục giá trị sống.
- Văn bản được trích dẫn từ website quantrimang.com (2018).
2. Thể loại
- Truyện ngắn mang tính ngụ ngôn hiện đại.
- Kết hợp giữa tự sự và triết lí sống.
3. Nội dung chính
- Câu chuyện kể về chuyến đi của hai cha con đến một ngôi làng nghèo, qua đó làm thay đổi cách nhìn nhận của người con về giàu – nghèo.
- Người con nhận ra rằng: sự giàu có không chỉ nằm ở vật chất mà còn ở tình yêu, gia đình, bạn bè, sự gắn bó với thiên nhiên và con người.
4. Ý nghĩa – thông điệp
- Phê phán quan niệm coi tiền bạc là thước đo duy nhất của sự giàu có.
- Đề cao các giá trị tinh thần, tình cảm gia đình, tình bạn, lối sống giản dị và nhân văn.
- Giáo dục con người biết trân trọng những điều bình dị nhưng bền vững trong cuộc sống.
Đọc hiểu bài Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào?
Một ngày nọ, người bố giàu có dẫn cậu con trai của mình thăm thú một ngôi làng. Người bố muốn cho con trai của mình thấy một người nghèo có thể nghèo đến mức nào. Họ đã dành thời gian tham quan cánh đồng của một gia đình nghèo. Sau khi trở về, người bố hỏi cậu con trai:
– Con thấy chuyến đi thế nào?
– Rất tuyệt bố ạ!
Người bố hỏi:
– Con đã thấy người nghèo sống thế nào chưa?
– Vâng, con thấy rồi ạ!
– Vậy nói cho bố nghe, con học được gì từ chuyến đi này?
Cậu bé trả lời:
– Chúng ta có một con chó, họ có bốn. Chúng ta có bể bơi, họ có những con sông. Chúng ta dùng đèn vào ban đêm, còn họ có những ngôi sao. Chúng ta có những bức tường để bảo vệ mình, họ có bạn bè. Chúng ta có ti vi, còn họ dành thời gian cho gia đình và họ hàng.
Cậu bé nói thêm:
– Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào!
Người bố vô cùng ngạc nhiên, ông nhìn cậu con trai, mỉm cười đáp:
– Chúng ta không giàu có chỉ vì có nhiều tiền. Tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, những giá trị đích thực mới khiến chúng ta thực sự giàu có con ạ!
(“Cảm ơn bố đã cho con thấy chúng ta nghèo như thế nào?”, dẫn theo http://quantrimang.com/cau-chuyen-y-nghia-ve-cuoc-song, 2018)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
A. Biểu cảm
B. Miêu tả
C. Tự sự
D. Thuyết minh
Câu 2. Xác định ngôi kể của truyện:
A. Ngôi thứ nhất
B. Ngôi thứ ba
C. Kết hợp ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba
D. Ngôi thứ hai
Câu 3. Theo văn bản, người bố muốn cho con trai của mình thấy điều gì khi dẫn con thăm thú một ngôi làng?
A. một người nghèo có thể nghèo đến mức nào.
B. một ngôi làng đẹp đến mức nào.
C. một người có thể giàu có đến mức nào.
D. để thấy mình giàu có đến mức nào.
Câu 4: Trong văn bản, các nhân vật chủ yếu được khắc họa ở phương diện nào?
A. Hành động
B. Trang phục
C. Suy nghĩ
D. Lời nói
Câu 5: Tại sao người con lại thấy chuyến đi thăm ngôi làng “rất tuyệt”?
A. Vì cậu bé nhận ra những người dân trong làng nghèo như thế nào.
B. Vì cậu nhận ra gia đình của cậu giàu có.
C. Vì cậu thích được vui chơi cùng lúc với nhiều động vật.
D. Vì cậu bé đã biết người nghèo sống như thế nào.
Câu 6: Lí do nào khiến nhân vật người bố “vô cùng ngạc nhiên” về con sau chuyến đi?
A. Vì con được thăm thú, thưởng thức món ăn ở làng quê.
B. Vì con thấy được sự cách biệt giữa giàu nghèo.
C. Vì con thấy cuộc sống của hai bố con giàu có ra sao.
D. Vì con đã nhìn thấy sự khác biệt trong cuộc sống của hai cha con và những người ở ngôi làng mà họ đến thăm, nhận thấy mình nghèo đến mức nào.
Câu 7: Tác dụng của trợ từ trong câu: “ – Vâng, con thấy rồi ạ!” là:
A. Tạo tình cảm thân mật, yêu mến của con dành cho bố.
B. Tạo sắc thái lễ phép, kính trọng của người con với bố.
C. Nhấn mạnh vào cái con đã thấy.
D. Dùng để hỏi.
Câu 8: Nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong đoạn văn: “Chúng ta có những bức tường để bảo vệ mình, họ có bạn bè. Chúng ta có ti vi, còn họ dành thời gian cho gia đình và họ hàng”.
Câu 9: Em có đồng tình với quan điểm của người bố “Tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, những giá trị đích thực mới khiến chúng ta thực sự giàu có” trong văn bản không? Vì sao?
Câu 10: Qua câu chuyện, em rút ra được những bài học gì cho bản thân?
Hướng dẫn giải chi tiết
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Đáp án | C | B | A | D | D | D | B |
Câu 8.
Tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong đoạn văn: “Chúng ta có những bức tường để bảo vệ mình, họ có bạn bè. Chúng ta có ti vi, còn họ dành thời gian cho gia đình và họ hàng”:
– Các hình ảnh liệt kê: “những bức tường”, “ti vi”, “bạn bè, gia đình”, “họ hàng”
– Biện pháp liệt kê nhân mạnh những sự khác biệt trong cuộc sống của hai cha con và những người ở ngôi làng mà họ đến thăm. Qua đó, thấy được suy nghĩ của cậu bé về giàu, nghèo. Từ đó giúp người đọc nhận ra giá trị tinh thần như tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình, họ hàng mới là những giá trị đích thực làm cho cuộc sống con người thực sự giàu có.
– Giúp cho đoạn văn thêm sinh động, gợi hình, gợi cảm.
Câu 9.
– Học sinh bày tỏ quan điểm của bản thân: đồng tình/không đồng tình/không hoàn toàn đồng tình.
– Lí giải hợp lí, thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. Đây là một định hướng:
Đồng tình vì:
+ Tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, những giá trị đích thực vì đó là những giá trị tinh thần làm cho chúng ta được sống đầy đủ hơn, phong phú hơn, trọn vẹn hơn. Đó là những thứ vô giá mà tiền bạc không mua được.
+ Sự giàu có về tình yêu, lòng trắc ẩn, tình cảm gia đình, bạn bè giúp cho mỗi người nhận thấy cuộc đời đầy ý nghĩa, đem lại sự giàu có về tinh thần, đem lại sức mạnh để con người lao động, cống hiến, …
+ Giúp mọi người gắn kết, xã hội văn minh, …
– Không đồng ý vì:
+ Ngoài các giá trị như tình yêu, lòng trắc ẩn, gia đình, tình bạn, …thì cuộc sống của con người vẫn cần những giá trị vật chất khác để nuôi sống con người, để chữa bệnh, và phục vụ các nhu cầu khác.
+ Nếu chỉ thiên về giá trị tinh thần, con người sẽ đánh mất đi cơ hội để phát triển, làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội.
+ Có các giá trị vật chất xã hội mới có thể phát triển, …
Câu 10.
HS rút ra 2 đến 3 bài học có ý nghĩa cho bản thân, phù hợp chuẩn mực đạo đức. Đây là định hướng:
– Chúng ta cần phải sống yêu thương, gắn bó, cần xây dựng các mối quan hệ gia đình, bạn bè, mối quan hệ giữa con người với con người tốt đẹp.
– Ngoài những giá trị vật chất, mỗi người cần tạo cho mình một đời sống tinh thần phong phú, sống hòa mình với thiên nhiên, với mọi người xung quanh.
– Cuộc sống cần có những trải nghiệm để có hiểu biết về cuộc sống, để nhận ra những giá trị đích thực của nó
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Qua cách nhìn của cậu bé, anh/chị hãy phân tích quan niệm mới mẻ về giàu và nghèo trong văn bản.
- Vì sao người con lại cho rằng gia đình mình “nghèo” sau chuyến đi, trong khi họ có nhiều điều kiện vật chất hơn?
- Anh/chị cảm nhận như thế nào về vai trò của trải nghiệm thực tế trong việc hình thành nhận thức của con người?
- Hình ảnh ngôi làng nghèo hiện lên trong cảm nhận của cậu bé có gì đặc biệt? Điều đó cho thấy điều gì về tâm hồn trẻ thơ?
- Theo anh/chị, câu chuyện có ý nghĩa như thế nào trong xã hội hiện đại, khi con người ngày càng chạy theo vật chất?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ câu chuyện, anh/chị hãy liên hệ đến lối sống của giới trẻ hiện nay trong việc sử dụng tiền bạc và thời gian.
- Bài học về sự giàu có tinh thần có thể giúp học sinh điều chỉnh thái độ sống của mình như thế nào?
- Anh/chị hãy liên hệ thông điệp của văn bản với một tác phẩm văn học khác cũng đề cao giá trị tinh thần.
- Trong cuộc sống, làm thế nào để mỗi người vừa đáp ứng được nhu cầu vật chất, vừa nuôi dưỡng đời sống tinh thần?
- Từ câu chuyện, anh/chị hãy nêu suy nghĩ về vai trò của gia đình trong việc giáo dục nhân cách con người.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Chi tiết tạo nên sự bất ngờ lớn nhất trong câu chuyện là:
A. Người bố dẫn con đi thăm làng nghèo
B. Người con thấy chuyến đi rất tuyệt
C. Người con cho rằng gia đình mình nghèo
D. Người bố mỉm cười trước câu trả lời của con
→ Đáp án: C
Câu 2. Qua lời nói của cậu bé, có thể thấy cậu là người:
A. Thực dụng
B. Ngây thơ
C. Có cách nhìn sâu sắc, nhân văn
D. Chưa hiểu biết về cuộc sống
→ Đáp án: C
Câu 3. Cách xây dựng nhân vật trong văn bản chủ yếu dựa vào:
A. Miêu tả ngoại hình
B. Miêu tả nội tâm
C. Lời nói và suy nghĩ
D. Hành động kịch tính
→ Đáp án: C
Câu 4. Văn bản hướng đến mục đích chính nào sau đây?
A. Giải trí
B. Phản ánh đời sống nông thôn
C. Giáo dục nhận thức và lối sống
D. Phê phán sự giàu nghèo
→ Đáp án: C
Câu 5. Bài học cốt lõi của câu chuyện là:
A. Không nên đi du lịch nhiều
B. Trẻ em cần nghe lời người lớn
C. Giàu có vật chất là quan trọng nhất
D. Giá trị tinh thần làm nên hạnh phúc bền vững
→ Đáp án: D