Đọc hiểu bài thơ Trưa hè
TRƯA HÈ
Trời trong biếc không qua mây gợn trắng,
Gió nồm nam lộng thổi cánh diều xa.
Hoa lựu nở đầy một vườn đỏ nắng,
Lũ bướm vàng lơ đãng lướt bay qua.
Trong thôn vắng, tiếng gà xao xác gáy,
Các bà già đưa võng hát, thiu thiu…
Những đĩ con ngồi buồn lê bắt chấy
Bên đàn ruồi rạc nắng hết hơi kêu.
Ngoài đê thẳm, không người đi vắng vẻ
Lũ chuồn chuồn giỡn nắng, đuổi nhau bay.
Nhưng thỉnh thoảng tiếng nhạc đồng buồn tẻ
Của vài người cưỡi ngựa đến xua ngay.
(Trích “Thi nhân Việt Nam” – Hoài Thanh, Hoài Chân; Nhà xuất bản Văn học, 2006, trang 175)
Chú thích: “đĩ con”:Cách gọi đứa con gái còn bé ở nông thôn (thằng cu, cái đĩ…)
Câu 1. (1,0 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Nêu cách xác định thể thơ đó?
Câu 2. (1,0 điểm). Cảnh trưa hè trong bài thơ được gợi tả qua những từ ngữ, hình ảnh nào?
Câu 3. (1,0 điểm ). Nêu chủ đề của bài thơ?
Câu 4. (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của một phép tu từ nổi bật trong khổ thơ sau:
Trời trong biếc không qua mây gợn trắng,
Gió nồm nam lộng thổi cánh diều xa.
Hoa lựu nở đầy một vườn đỏ nắng,
Lũ bướm vàng lơ đãng lướt bay qua.
Câu 5. (1,0 điểm). Thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm trong bài thơ?
Câu 6. (1,0 điểm). Bài thơ khơi gợi trong em tình cảm gì đối với vẻ đẹp của
quê hương?
TÌM HIỂU TÁC GIẢ TÁC PHẨM (Nhấn để mở/đóng)
Tác giả Anh Thơ (1921–2005)
-
Tên thật: Vương Thị Thơ, quê ở Bắc Giang.
-
Là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới (1932 – 1945).
-
Thơ Anh Thơ giàu chất trữ tình, đậm sắc thái nữ tính, thiên về miêu tả thiên nhiên và đời sống thôn quê bằng bút pháp tinh tế, nhẹ nhàng.
-
Tác giả có nhiều tập thơ nổi tiếng: Bức tranh quê, Kể chuyện Vũ Lăng, Hương xuân,…
-
Đặc điểm thơ:
-
Thiên về tả cảnh quê mùa, gần gũi.
-
Cách quan sát tỉ mỉ, tinh tế.
-
Ngôn ngữ trong sáng, dung dị.
-
Xây dựng được những bức tranh giàu chất hội hoạ và giàu nhạc điệu.
Tác phẩm “Trưa hè”
-
In trong tập Bức tranh quê – tập thơ đầu tay, rất thành công của Anh Thơ.
-
Thuộc thể thơ tám chữ, mang âm hưởng cổ điển nhưng vẫn có nét hiện đại.
-
Nội dung:
-
Miêu tả khung cảnh trưa hè nơi thôn quê với vẻ đẹp trong trẻo, bình dị, yên ả.
-
Gợi lại những hình ảnh quen thuộc của tuổi thơ: tiếng gà, lũ chuồn chuồn, cánh diều, các bà ru võng,…
-
Thể hiện tình yêu tha thiết dành cho quê hương và kỉ niệm tuổi nhỏ.
-
Nghệ thuật:
-
Miêu tả chi tiết, chân thực.
-
Hình ảnh chọn lọc, giàu sức gợi.
-
Sử dụng linh hoạt các phép tu từ: liệt kê, so sánh, nhân hoá,…
-
Không gian và âm thanh hòa quyện tạo thành bức tranh quê đầy sức sống.
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT (Nhấn để mở/đóng)
Câu 1.
– Thể thơ: 8 chữ
– Cách xác định thể thơ:
+ Số tiếng trong mỗi dòng thơ: 8 tiếng
+ Vần: vần chân (trắng- nắng,bay- ngay, gáy-chấy, vẻ-tẻ).
+ Nhịp thơ: 3/5.
Câu 2.
Cảnh trưa hè trong bài thơ được gợi tả bằng những từ ngữ, hình ảnh: Trời trong biếc; mây gợn trắng; cánh diều xa; hoa lựu nở đầy một vườn….; lũ bướm vàng; tiếng gà xao xác gáy; lũ chuồn chuồn giỡn nắng, đuổi nhau; tiếng nhạc, thôn vắng, vắng vẻ …
Câu 3.
Chủ đề: Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp quê hương, đồng thời tái hiện những kỉ niệm tuổi thơ. Qua đó thể hiện tình yêu cội nguồn tha thiết của tác giả.
Câu 4.
– Biện pháp tu từ liệt kê: Trời trong, gió nồm nam, hoa lựu, nắng, bướm vàng
– Tác dụng: Diễn tả được đầy đủ hơn,…. cảnh trưa hè thật đẹp với hình ảnh bình dị, quen thuộc. Câu thơ thêm gợi hình, gợi cảm, sinh động…
Câu 5.
– Thông điệp: Hãy luôn trân trọng, yêu quý vẻ đẹp bình dị của quê hương mình.
Câu 6.
– Bài thơ khơi gợi trong em nhiều tình cảm đối với quê hương:
+ Yêu thiên nhiên, yêu con người….
+ Mong ước được đóng góp công sức để xây dựng quê hương thêm giàu đẹp…
CÂU HỎI MỞ RỘNG (Nhấn để mở/đóng)
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
-
Em hãy chỉ ra những âm thanh nổi bật trong bài thơ và phân tích chúng góp phần tạo không khí trưa hè như thế nào?
-
Tại sao tác giả lại chọn thời điểm trưa hè để miêu tả mà không phải buổi sáng hay chiều?
-
Hãy phân tích hình ảnh thiên nhiên trong bài thơ để thấy được phong cách miêu tả của Anh Thơ.
-
Nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của làng quê Việt Nam qua những chi tiết đời sống thường ngày mà bài thơ gợi ra.
-
Theo em, hình ảnh nào trong bài thơ để lại ấn tượng sâu sắc nhất? Giải thích vì sao.
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
-
Từ bài thơ, em hãy liên hệ với một trải nghiệm tuổi thơ của chính mình về mùa hè hoặc cảnh quê.
-
Theo em, thơ ca về làng quê có ý nghĩa gì đối với thế hệ trẻ hôm nay?
-
Hãy liên hệ bài thơ với một tác phẩm cũng viết về cảnh quê Việt Nam mà em đã học.
-
Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về việc giữ gìn những giá trị văn hóa, cảnh sắc làng quê hiện nay?
-
Nếu được vẽ một bức tranh minh hoạ cho bài thơ “Trưa hè”, em sẽ chọn hình ảnh nào? Vì sao?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1:
Trong bài thơ, hình ảnh nào KHÔNG thuộc thế giới thiên nhiên?
A. Hoa lựu đỏ nắng
B. Lũ bướm vàng lơ đãng
C. Các bà già đưa võng
D. Chuồn chuồn giỡn nắng
→ Đáp án: C
Câu 2:
Nét nổi bật trong bút pháp nghệ thuật của Anh Thơ là gì?
A. Tả cảnh thiên nhiên hoành tráng
B. Miêu tả tỉ mỉ, chân thực cảnh thôn quê
C. Tự sự nhiều hơn trữ tình
D. Chủ yếu sử dụng ngôn ngữ khẩu ngữ
→ Đáp án: B
Câu 3:
Âm thanh nào góp phần làm nổi bật sự tĩnh lặng của thôn quê trong buổi trưa hè?
A. Tiếng gió bão
B. Tiếng gà xao xác gáy
C. Tiếng người trò chuyện
D. Tiếng mưa rơi
→ Đáp án: B
Câu 4:
Bài thơ “Trưa hè” khơi gợi cảm xúc chủ đạo nào?
A. Sự dữ dội
B. Nỗi buồn man mác
C. Sự bình yên, thanh thản
D. Nỗi sợ hãi
→ Đáp án: C
Câu 5:
Hình ảnh “lũ chuồn chuồn giỡn nắng, đuổi nhau bay” gợi tả điều gì?
A. Sự tĩnh lặng đến tuyệt đối
B. Nhịp sống ồn ào
C. Vẻ đẹp trong trẻo, vui tươi của thiên nhiên
D. Sự thay đổi của thời tiết
→ Đáp án: C
