Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Lê Minh Hoài
- Là một nhà thơ Việt Nam hiện đại, hoạt động sáng tác chủ yếu trong nửa sau thế kỷ XX.
- Thơ ông mang đậm chất trữ tình, gắn bó với thiên nhiên, đời sống nông thôn và con người Việt Nam.
- Phong cách: Giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh gợi cảm, thể hiện tình yêu quê hương, sự đồng cảm với con người và thiên nhiên.
Tác phẩm: “Trên cánh đồng”
- Thuộc tuyển tập: Thơ Việt Nam 1975 – 2000, tập 1, NXB Hội nhà văn 2000.
- Thể thơ: Tự do.
- Nội dung: Miêu tả thiên nhiên và cuộc sống lao động của con người trên cánh đồng quê buổi sớm.
- Nghệ thuật: Sử dụng hình ảnh sinh động, nhân hóa thiên nhiên, nhạc điệu nhẹ nhàng, giàu cảm xúc.
- Thông điệp: Ca ngợi vẻ đẹp thanh bình của thiên nhiên, cuộc sống lao động bình dị và giá trị thiêng liêng của gia đình.
Đọc hiểu bài thơ Trên cánh đồng
“Trên những cánh đồng ban mai trong vắt giọt sương
Những tia nắng rẽ mây xanh hết mình buổi sớm
Bạt ngàn gió….
Thối tung cánh đồng sớm mai
Mang theo hương thơm của những cánh hoa đồng nội âm thầm.
Người đàn ông ra đồng
Cùng con trâu và chiếc cày
Thong thả trước hương thơm của gió…
Sau lũy tre xa kia?
Người vợ trẻ
Một đàn con nhỏ
Dưới nếp nhà thơm thảo rạ rơm
Có hoa mộc li ti se nắng ẩn mình…”
(Trích “Trên cánh đồng”, Lê Minh Hoài, tuyển tập thơ Việt Nam 1975-2000, tập 1, NXB Hội nhà văn 2000 tr 217)
Câu 1 (0,5 điểm) Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2 (0,5 điểm) Ghi lại những hình ảnh thiên nhiên trên cánh đồng có trong đoạn thơ.
Câu 3 (1,0 điểm) Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng ở khổ thơ thứ nhất trong đoạn trích.
Câu 4 (1,0 điểm) Nêu nội dung của đoạn thơ.
Câu 5 (1,0 điểm) Từ nội dung đoạn thơ, hãy xác định những thông điệp anh chị cảm nhận được.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Thể thơ tự do
Câu 2.
HS liệt kê được những hình ảnh thiên nhiên trên cánh đồng: Giọt sương, tia nắng, mây, gió, hoa
Câu 3.
HS chỉ ra BPNT và nêu tác dụng
– Nhân hóa: Những tia nắng “rẽ mây xanh”, “hết minh” buổi sớm
Gió “mang theo” hương thơm của những cánh hoa …
– Tác dụng:
+ Làm cho đoạn thơ sinh động, gợi hình, gợi cảm, có hồn…
+ Làm nổi bật những hình ảnh thiên nhiên trên cánh đồng buổi sớm. Nắng,
gió trở nên gần gũi với con người; cảnh đồng quê hiện lên thật thanh bình,
tươi đẹp, tràn đầy sức sống.
+ Thể hiện tình yêu, sự gắn bó với quê hương của tác giả.
Câu 4.
Đoạn thơ miêu tả hình ảnh thiên nhiên và con người trên những cánh đồng quê. Qua tác giả khắc họa khung cảnh thiên nhiên và cuộc sống lao động bình yên, dung dị của con người.
Câu 5.
HS chia sẻ những thông điệp qua đoạn trích.
Có thể:
– Cuộc sống bình yên, dung dị là điều quý giá mà mỗi người cần trân quý.
– Cuộc sống lao động mang lại niềm hạnh phúc bình dị cho mỗi gia đình.
– Gia đình luôn là nơi trở về sau vất vả, lo toan cuộc sống; tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng cao quý…….
HS lí giải ngắn gọn thông điệp.
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Hình ảnh “giọt sương”, “tia nắng”, “gió” trong đoạn thơ mang lại cảm giác gì về không gian buổi sớm trên cánh đồng?
Câu 2. Vì sao tác giả lại nhân hóa tia nắng và gió? Tác dụng của biện pháp này là gì?
Câu 3. Từ đoạn thơ, em cảm nhận được mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên như thế nào?
Câu 4. Hình ảnh người đàn ông, con trâu và chiếc cày thể hiện điều gì về nhịp sống lao động ở làng quê Việt Nam?
Câu 5. Trong đoạn thơ, hình ảnh gia đình được miêu tả ra sao? Em cảm nhận gì về tình cảm gia đình qua những hình ảnh này?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Liên hệ hình ảnh cánh đồng và lao động của người nông dân trong thơ với cuộc sống hiện nay, em rút ra bài học gì?
Câu 2. Nếu em là một người sống giữa thiên nhiên, em sẽ cảm nhận thế nào về vẻ đẹp của bình minh trên cánh đồng quê?
Câu 3. Hãy nêu một ví dụ về lao động hoặc cuộc sống bình dị trong gia đình em, gợi nhớ đến cảnh trong thơ.
Câu 4. Theo em, vì sao những cảnh vật bình dị lại có sức cuốn hút và giá trị nghệ thuật trong thơ ca?
Câu 5. Viết một đoạn văn (5-7 dòng) bày tỏ cảm xúc của em khi tưởng tượng một buổi sáng trên cánh đồng quê, như trong bài thơ.
Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Thể thơ của đoạn trích là gì?
A. Lục bát
B. Thơ tự do
C. Song thất lục bát
D. Thơ năm chữ
→ Đáp án: B
Câu 2. Hình ảnh nào sau đây thể hiện thiên nhiên trên cánh đồng buổi sớm?
A. Giọt sương, tia nắng, gió, hoa
B. Mưa, sấm, chớp
C. Biển cả, sóng vỗ
D. Thành phố, nhà cao tầng
→ Đáp án: A
Câu 3. Biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong khổ thơ đầu tiên là gì?
A. Ẩn dụ
B. Nhân hóa
C. So sánh
D. Hoán dụ
→ Đáp án: B
Câu 4. Hình ảnh người đàn ông ra đồng cùng con trâu và chiếc cày gợi lên điều gì?
A. Cuộc sống nhàn rỗi, vô nghĩa
B. Nhịp sống lao động bình dị, thanh bình
C. Cuộc sống đô thị nhộn nhịp
D. Một cảnh tượng giả tưởng
→ Đáp án: B
Câu 5. Thông điệp chính của đoạn thơ là gì?
A. Cuộc sống bình yên, dung dị và tình cảm gia đình là điều quý giá
B. Con người cần sống xa rời thiên nhiên
C. Lao động chỉ mang lại mệt mỏi
D. Thiên nhiên chỉ để ngắm, không gắn với con người
→ Đáp án: A
Author and Work Information
Author: Lê Minh Hoài
- A modern Vietnamese poet, active mainly in the second half of the 20th century.
- His poetry is lyrical, closely connected with nature, rural life, and Vietnamese people.
- Style: Simple, clear, rich in evocative imagery, expressing love for the homeland and empathy with humans and nature.
Work: “On the Field”
- From the anthology: Vietnamese Poetry 1975 – 2000, Volume 1, Writers’ Association Publishing House, 2000.
- Form: Free verse.
- Content: Describes nature and the laboring life of people in the countryside at dawn.
- Artistry: Uses vivid imagery, personification of nature, gentle rhythm, and emotional depth.
- Message: Praises the peaceful beauty of nature, the simple life of labor, and the sacred value of family.
Reading Comprehension: “On the Field”
“On the clear dew-specked morning fields
Sun rays cut through the blue clouds, giving their all in the early dawn
Endless wind….
Ravaging the morning field
Carrying the silent fragrance of wildflowers of the countryside.
The man goes to the field
With the buffalo and the plow
Leisurely before the fragrance of the wind…
Beyond that distant treeline?
The young wife
A small group of children
Under the fragrant straw-roofed house
With tiny mộc flowers hiding in the sunlight…”
(Excerpt from “On the Field,” Lê Minh Hoài, Vietnamese Poetry 1975-2000, Vol. 1, Writers’ Association Publishing House 2000, p. 217)
Question 1 (0.5 points) Identify the form of the poem.
Question 2 (0.5 points) List the images of nature in the field in this excerpt.
Question 3 (1.0 points) Identify and explain the effect of the personification used in the first stanza of the excerpt.
Question 4 (1.0 points) State the content of the excerpt.
Question 5 (1.0 points) From the content of the excerpt, what messages do you perceive?
Detailed Solutions
Question 1:
Free verse
Question 2:
Students can list the natural images in the field: dew drops, sun rays, clouds, wind, flowers
Question 3:
Students should identify the rhetorical device and explain its effect:
- Personification: Sun rays “cut through the blue clouds,” “giving their all” at dawn
Wind “carries” the fragrance of the wildflowers… - Effect:
- Makes the excerpt vivid, evocative, and full of life
- Highlights the natural images of the morning field; sun and wind become close and familiar to humans; the rural scene appears peaceful, beautiful, and full of life
- Expresses the author’s love and attachment to his homeland
Question 4:
The excerpt describes the images of nature and humans on the countryside fields. The author depicts the natural scenery and the peaceful, simple labor life of people.
Question 5:
Students share the perceived messages:
- A peaceful and simple life is precious and should be cherished by everyone
- Labor brings simple happiness to each family
- Family is always a place to return after life’s hardships; family love is sacred and precious…
Students briefly explain their chosen messages
Extended Questions from the Work
Content – Thought – Feeling Questions
Question 1. What feelings do the images “dew drops,” “sun rays,” and “wind” evoke about the morning field space?
Question 2. Why does the author personify the sun rays and wind? What is the effect of this device?
Question 3. From the excerpt, how do you perceive the relationship between humans and nature?
Question 4. What does the image of the man, buffalo, and plow represent about the labor life in Vietnamese villages?
Question 5. How is the family depicted in the excerpt? What do you feel about family love through these images?
Connection – Application Questions
Question 1. Relate the image of the field and the labor of the peasants in the poem to today’s life. What lesson do you draw?
Question 2. If you were living amidst nature, how would you perceive the beauty of dawn on a countryside field?
Question 3. Give an example of labor or simple family life in your own life, reminiscent of the scene in the poem.
Question 4. Why do ordinary scenes captivate and hold artistic value in poetry?
Question 5. Write a short paragraph (5–7 lines) expressing your feelings when imagining a morning on the countryside field, as in the poem.
Exte nded Multiple-Choice Questions
Question 1. What is the form of the excerpt?
A. Lục bát
B. Free verse
C. Song thất lục bát
D. Five-syllable verse
→ Answer: B
Question 2. Which of the following images represents nature on the early morning field?
A. Dew drops, sun rays, wind, flowers
B. Rain, thunder, lightning
C. Ocean, waves
D. City, tall buildings
→ Answer: A
Question 3. What is the main rhetorical device used in the first stanza?
A. Metaphor
B. Personification
C. Simile
D. Synecdoche
→ Answer: B
Question 4. What does the image of the man going to the field with the buffalo and plow convey?
A. A leisurely, meaningless life
B. The simple, peaceful labor life
C. A bustling urban life
D. An imaginary scene
→ Answer: B
Question 5. What is the main message of the excerpt?
A. A peaceful, simple life and family love are precious
B. Humans should live apart from nature
C. Labor only brings fatigue
D. Nature remains unchanged regardless of humans
→ Answer: A
