Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Nguyễn Nhật Ánh
- Sinh năm 1955, quê Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam.
- Là nhà văn đương đại nổi tiếng, đặc biệt thành công với đề tài tuổi thơ và tuổi mới lớn.
- Văn phong hóm hỉnh, nhẹ nhàng, giàu cảm xúc nhân văn, thường thể hiện tình yêu thương, lòng nhân hậu và cách nhìn trong trẻo về cuộc sống.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Kính vạn hoa, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ, Tôi là Bêtô, Ngồi khóc trên cây, Trại hoa vàng, Cô gái đến từ hôm qua…
Tác phẩm: “Tôi là Bêtô”
- Thể loại: Tiểu thuyết (dành cho thiếu nhi).
- Năm sáng tác: 2007.
- Nội dung chính: Câu chuyện được kể qua góc nhìn của chú chó Bêtô — một nhân vật ngộ nghĩnh, có suy nghĩ và cảm xúc như con người. Qua đó, nhà văn thể hiện tình bạn, lòng yêu thương, khát vọng tự do và sự thấu hiểu giữa con người và loài vật.
- Giá trị nội dung: Tác phẩm đề cao tình cảm yêu thương, sự đồng cảm, lòng nhân ái và khát vọng được sống tự do, được là chính mình.
- Giá trị nghệ thuật:
- Cách kể chuyện độc đáo từ ngôi thứ nhất – chú chó Bêtô, khiến câu chuyện vừa dí dỏm vừa cảm động.
- Ngôn ngữ tự nhiên, gần gũi, giàu chất thơ và triết lý nhẹ nhàng.
Đọc hiểu bài Tôi là BêTô
Chương 1
Tên tôi là Bêtô.
Đó là cái tên chị Ni đặt cho tôi.
Đúng ra, cái tên ban đầu là Bêbêtô.
Bạn có biết Bêbêtô là gì không? Chắc bạn nghĩ đó là một loại củ cải? Trật lất rồi, bạn ơi. Đó là tên của một cầu thủ đội Brazil.
Chị Ni đặt cho tôi cái tên đó chính xác là vào ngày 15 tháng 7 năm 1994, tức là đúng nửa tháng sau ngày đội tuyển Brazil đoạt chức vô địch giải bóng đá thế giới lần thứ 15.
Đó cũng chính là ngày tôi đặt chân đến nhà tôi. Tất nhiên là nhà tôi hiện nay. Nhà tôi hiện nay tất nhiên là nhà tôi đang ở.
Phải nói rõ như vậy, vì thông thường, khi nhắc đến hai chữ “nhà tôi” người ta đang nghĩ đến cái nhà người ta đã rời xa.
Người ta nghĩ đến cái nhà cách đó một trăm mét và lo lắng nói:
– Mưa thế này, không biết nhà tôi có dột không.
Người ta nghĩ đến cái nhà cách đó một ngàn mét và buồn bã nói:
– Không biết giờ này ở nhà tôi mọi người đang làm gì.
Người ta nghĩ đến cái nhà cách đó nửa vòng trái đất và lần này thì người ta sụt sùi:
– Chẳng biết chừng nào tôi mới được về thăm lại nhà tôi.
Ngày đầu tiên về thăm quê từ một nơi xa lăng lắc, chính bà nội của chị Ni vừa khóc vừa kể như vậy. Lúc đó tôi đang nằm gặm xương dưới gầm bàn chứ đâu.[…]
Chương 7
Một con cún không nghịch ngợm là một con cún bỏ đi. Bà cố chị Ni nói đúng. Nhưng một con cún nghịch ngợm quá mức có khi còn bỏ đi sớm hơn. Ở đây tôi muốn nói đến chuyến du hành vào một thế giới mà tôi tin là vô cùng lạnh lẽo và hoang vắng.
Tại sao tôi lại nói như thế?
Đó là vì những chiếc áo và những chiếc quần. Bạn đã nghe tôi khoe thành tích ở trên kia. Tôi đã phá hỏng rất nhiều thứ: giày dép, sách vở, những đôi vớ. Và cả những chiếc đồng hồ. À, sẽ không thừa nếu tôi bổ sung thêm vào bảng liệt kê đầy ấn tượng của mình thành tích mới nhất: Mới hôm qua đây thôi, tôi đã kịp biến chiếc điện thoại cầm tay của ba chị Ni thành một thứ rất thích hợp nằm trong thùng rác.
Nhưng còn những chiếc áo và những chiếc quần, chúng cũng đáng để tôi nhâm nhi lắm. Nhưng tôi vẫn chưa có cơ hội. Đó là thứ con người thích treo trên những mắc áo cao thật cao. Một ý thích thật là bệnh hoạn. Trong khi tôi thì quá thấp bé để có thể lôi chúng xuống.
Dĩ nhiên thỉnh thoảng tôi cũng cắn được những cái gấu quần lúc mọi người lượn lờ trước mặt tôi. Nhưng chẳng có gì đáng kể. Tôi chưa kịp nhay cho thỏa thích đã bị giật ra. Những lúc đó, tôi cảm thấy tổn thương ghê gớm.
Khi bạn không được làm điều bạn muốn làm, có lẽ bạn cũng cảm thấy tự do bị tước đoạt.
Chương 8
Như vậy, vấn đề không nằm ở những chiếc áo và những chiếc quần. Chúng chỉ là phương tiện để tôi thể hiện sự tự do và nghiền ngẫm về tự do khi tôi không nhay được chúng.
Nhưng tôi có cách của tôi. Không ai chịu ban cho tôi cơ hội thì tôi tự tạo ra.
Tôi đến gần những cái mắc áo đính chặt vào tường khi cả nhà đi vắng. Và dùng mõm ủi một chiếc ghế con vào sát tường.
Trên đó, tôi nhảy chồm chồm. Vẫn hoàn toàn tuyệt vọng. Khi tôi nhảy lên, mõm tôi và những chiếc lai quần không quá xa nhau. Chỉ cách một gang tay. Có khi chỉ nửa gang.
Nhưng nửa gang tay phù du đó, tôi biết là khoảng cách vời vợi cho đến chừng nào tôi lớn thêm chút nữa.
Hôm đó, tôi đánh vật với độ cao mệt nhoài, chẳng được tích sự gì.
Cuối cùng, như có ai thắp nến dưới da tôi. Lòng tự ái của tôi được đốt cháy. Cú nhảy cuối cùng, tôi phóng bằng tất cả sức lực mà tôi vét được đến gam cuối cùng.
Tôi táp được chiếc quần. Nó và tôi cùng rơi xuống.
Tôi rơi nhanh hơn chiếc quần, hoàn toàn không kiểm soát được thăng bằng. Đầu tôi chúc xuống, không giống kiểu cún, và va thật mạnh vào mép chậu sành bên dưới.
Máu phụt ra, tôi đoán thế, vì vừa rên ư ử tôi vừa dõi mắt theo một vệt gì đó màu đỏ đang chảy ngoằn ngoèo trên nền nhà. Trước khi thiếp đi, dường như tôi đang đau đớn nghĩ: Lẽ nào để có được chút xíu tự do, tôi phải trả giá bằng máu?
Chương 9
Chị Ni về, lúc tôi vẫn chưa tỉnh dậy. Nhưng chắc là tôi rên lên trong giấc mơ.
Trong giấc mơ, tôi thấy tôi được bế lên trong vòng tay dịu dàng. Rồi tôi thấy tôi được đặt trên một vật gì đó ấm áp và mượt mà, có vẻ là một tấm chăn. Sau đó, có mười cục bông gòn mềm mại bò trên đầu tôi, đó là những ngón tay dịu dàng của chị Ni.
– Cưng khờ quá, cún ngoan của chị.
Dường như chị Ni nói thế, hoặc là tôi tưởng tượng đã nghe thấy những lời như thế. Trong một thoáng, tôi thấy vết thương trên đầu dịu đi mặc dù chị Ni bắt đầu bôi một thứ thuốc gì đó khiến da thịt tôi bỏng rát như có ai áp vào một miếng sắt nung đỏ. Bạn cũng thế thôi, trong cơn đau đớn hoặc sầu muộn, những lời như thế sẽ làm bạn thấy ấm lòng xiết bao! Cảm giác đau đớn đột ngột lùi xa và sẽ không có gì là ngạc nhiên nếu cuối cùng nó biến mất.
Những ngày sau đó, tôi để ý thấy trên sàn nhà luôn có một chiếc áo và một chiếc quần. Dĩ nhiên là áo cũ và quần cũ, chị Ni đặt sẵn ở đó, có lẽ chị không muốn tôi đổ máu chỉ để chinh phục thứ tự do treo trên những mắc áo.
(Nguyễn Nhật Ánh, trích Tôi là BêTô, đăng trên http://docsach24.com)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu xác định ngôi kể trong văn bản.
Câu 2. Trình bày cách hiểu của nhân vật Tôi về khái niệm nhà tôi.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của phép tu từ liệt kê được sử dụng trong những câu văn sau: Bạn đã nghe tôi khoe thành tích ở trên kia. Tôi đã phá hỏng rất nhiều thứ: giày dép, sách vở, những đôi vớ. Và cả những chiếc đồng hồ.
Câu 4. Nêu nội dung chính của văn bản trên.
Câu 5. Từ tình cảm giữa chị Ni và Bêtô, anh/chị hãy rút ra thông điệp nhân sinh được nhà văn gửi gắm trong văn bản. (trình bày khoảng 5-7 dòng).
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất.
– Dấu hiệu nhận biết là sự xuất hiện của đại từ nhân xưng “tôi”. Nhân vật “tôi” trực tiếp kể lại câu chuyện, bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ.
Câu 2.
Cách hiểu của nhân vật tôi/ Bêtô về khái niệm nhà tôi tức là: là nhà tôi hiện nay, là nhà tôi đang ở.
Câu 3.
– Biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng để kể nhiều sự vật “tôi” đã phá hỏng: giày dép, sách vở, những đôi vớ, đồng hồ.
– Hiệu quả:
+ Tô đậm nhiều sự vật nhân vật “tôi” cũng là chú chó Bêtô phá hỏng, qua đó nhấn mạnh tính cách nghịch ngợm của Bêtô, đồng thời tạo nên giọng văn vui tươi, hài hước.
+ Giúp lời văn thêm sinh động, hấp dẫn, giàu giá trị biểu cảm.
Câu 4.
Nội dung chính của văn bản:
Văn bản kể về Bêtô được nhận nuôi và đặt tên. Đó là một chú chó nghịch ngợm, thường xuyên phá phách đồ đạc. Bêtô tìm cách chinh phục những chiếc quần áo treo cao như một biểu tượng của tự do. Cú nhảy táo bạo của Bêtô khiến nó bị thương nặng. Chị Ni chăm sóc Bêtô bằng tình yêu thương, và sau đó để sẵn quần áo cũ cho nó chơi.
Câu 5.
– Hình thức: Trình bày đoạn văn 5-7 dòng, lời văn phù hợp.
– Nội dung:
+ Tình cảm giữa chị Ni và Bêtô: là sự thấu hiểu và yêu thương thể hiện qua hành động chị Ni chăm sóc, để sẵn quần áo cũ cho Bêtô chơi.
+ Thông điệp nhân sinh được nhà văn gửi gắm: Cuộc sống luôn cần sự quan tâm, chăm sóc, sự yêu thương, thấu hiểu và đồng cảm.
Câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Qua nhân vật Bêtô, em cảm nhận được những phẩm chất đáng quý nào của loài vật nói chung và của con người nói riêng?
Câu 2. Theo em, chi tiết “khoảng cách nửa gang tay phù du” có ý nghĩa tượng trưng cho điều gì trong hành trình trưởng thành?
Câu 3. Vì sao tác giả để nhân vật “tôi” – một chú chó – kể chuyện thay vì một người? Cách kể này tạo hiệu quả gì?
Câu 4. Qua hành động chị Ni để sẵn quần áo cũ cho Bêtô chơi, em hiểu gì về tình yêu thương giữa con người và loài vật?
Câu 5. Em có đồng ý với suy nghĩ của Bêtô: “Khi bạn không được làm điều bạn muốn làm, có lẽ bạn cũng cảm thấy tự do bị tước đoạt”? Vì sao?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Từ câu chuyện của Bêtô, em rút ra bài học gì về cách yêu thương và chăm sóc vật nuôi trong gia đình?
Câu 2. Em đã từng khao khát một “chút tự do” như Bêtô chưa? Kể lại trải nghiệm đó.
Câu 3. Trong cuộc sống hiện đại, con người có khi nào “đánh đổi” tự do của mình vì những điều nhỏ nhặt? Em có suy nghĩ gì về điều đó?
Câu 4. Liên hệ đến một tác phẩm văn học khác cũng đề cập đến tình yêu thương và sự đồng cảm (ví dụ: Dế Mèn phiêu lưu ký – Tô Hoài, Con chó Bấc – Jack London).
Câu 5. Nếu em là chị Ni, em sẽ chăm sóc Bêtô như thế nào để vừa dạy nó ngoan, vừa thể hiện tình yêu thương?
Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Tác phẩm Tôi là Bêtô được kể theo ngôi kể nào?
A. Ngôi thứ ba
B. Ngôi thứ nhất – nhân vật “tôi” là chú chó Bêtô
C. Ngôi thứ hai
D. Ngôi thứ nhất – nhân vật “tôi” là chị Ni
→ Đáp án: B
Câu 2. Hành động Bêtô cố nhảy lấy chiếc quần tượng trưng cho điều gì?
A. Sự nghịch ngợm vô ý thức
B. Khát vọng tự do, được làm điều mình thích
C. Thói quen xấu của loài chó
D. Tính tò mò nhất thời
→ Đáp án: B
Câu 3. Chi tiết “chị Ni đặt sẵn áo quần cũ cho Bêtô chơi” thể hiện phẩm chất nào của chị Ni?
A. Cẩn thận và ngăn nắp
B. Hiểu biết và nghiêm khắc
C. Thấu hiểu và yêu thương
D. Vui tính và hiếu động
→ Đáp án: C
Câu 4. Nhân vật Bêtô được Nguyễn Nhật Ánh xây dựng theo hình thức nghệ thuật nào sau đây?
A. Nhân hóa
B. Ẩn dụ
C. So sánh
D. Hoán dụ
→ Đáp án: A
Câu 5. Thông điệp chính mà tác phẩm gửi gắm là gì?
A. Con người phải biết yêu thương và thấu hiểu lẫn nhau.
B. Tự do là điều quý giá, cần được trân trọng, nhưng cũng phải trả giá.
C. Cần rèn luyện tính kỷ luật trong cuộc sống.
D. Hãy yêu thương và đồng cảm với thế giới quanh mình.
→ Đáp án: D
Author and Work Information
Author: Nguyễn Nhật Ánh
Born in 1955, from Thăng Bình, Quảng Nam Province.
He is a famous contemporary writer, especially successful with themes of childhood and adolescence.
His writing style is humorous, gentle, rich in human emotion, often expressing love, kindness, and a pure perspective on life.
Some notable works: Kính vạn hoa (Kaleidoscope), Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ (Give Me a Ticket Back to Childhood), Tôi là Bêtô (I Am Beto), Ngồi khóc trên cây (Crying on the Tree), Trại hoa vàng (The Yellow Flower Camp), Cô gái đến từ hôm qua (The Girl from Yesterday)…
Work: “I Am Beto”
Genre: Novel (for children).
Year of publication: 2007.
Main content: The story is told from the perspective of the dog Bêtô — a funny character who has thoughts and emotions like a human being. Through this, the writer conveys friendship, love, the desire for freedom, and understanding between humans and animals.
Content value: The work emphasizes love, empathy, compassion, and the yearning to live freely and to be oneself.
Artistic value:
The unique first-person narration from the dog Bêtô makes the story both humorous and touching.
The language is natural, close, poetic, and gently philosophical.
Reading Comprehension: I Am Beto
Chapter 1
My name is Beto.
That’s the name Sister Ni gave me.
Actually, the original name was Bebeto.
Do you know what Bebeto means? Maybe you think it’s some kind of turnip? Totally wrong, my friend. It’s the name of a Brazilian football player.
Sister Ni gave me that name exactly on July 15, 1994, half a month after the Brazil national team won the 15th World Cup championship.
That was also the day I set paw in my home. Of course, my home now. My home now is, naturally, the house where I’m currently living.
I must clarify that, because usually, when people mention the words “my home,” they are thinking of the home they’ve left behind.
People think of a home a hundred meters away and worry:
– It’s raining like this, I wonder if my home is leaking.
People think of a home a thousand meters away and say sadly:
– I wonder what everyone is doing at my home right now.
People think of a home half the globe away and this time they sob:
– Who knows when I’ll ever get to visit my home again.
The first day of returning to her hometown from a faraway place, Sister Ni’s grandmother cried as she told this story. At that time, I was lying under the table gnawing on a bone. […]
Chapter 7
A dog that isn’t mischievous is a useless dog. Sister Ni’s great-grandmother was right. But a dog that is too mischievous might end up leaving this world even sooner. Here, I’m talking about a journey into a world that I believe is cold and desolate.
Why do I say that?
Because of those shirts and pants. You’ve already heard me brag about my achievements earlier. I’ve destroyed lots of things: shoes, books, socks. And even watches. Oh, and it wouldn’t hurt to add to my impressive list my latest achievement: Just yesterday, I managed to turn Sister Ni’s father’s mobile phone into something most suitable for the trash bin.
But as for those shirts and pants — they look delicious too. But I haven’t had the chance yet. Humans like to hang them on hooks way up high. What a strange, unhealthy habit. While I’m too short to pull them down.
Of course, sometimes I do manage to bite at the hem of a pant leg as someone walks past me. But it’s nothing much. Before I can enjoy a good chew, they pull it away. Those times make me feel terribly hurt.
When you’re not allowed to do what you want to do, perhaps you also feel your freedom has been taken away.
Chapter 8
So, the problem isn’t really the shirts and pants. They are merely tools through which I express freedom — or meditate on freedom when I cannot chew them.
But I have my own way. If no one gives me the chance, I’ll create it myself.
I approach the coat rack fixed to the wall when everyone is out. I push a small chair close to the wall with my snout.
Then I jump up and down. Still hopeless. When I jump, my snout and the pant hems are not that far apart — maybe a hand’s length. Sometimes just half a hand’s length.
But that fleeting half-hand distance — I know it’s an infinite gap until I grow a little taller.
That day, I wrestled with the height until I was exhausted, all for nothing.
Finally, as if a candle was lit beneath my skin. My pride ignited. With my final jump, I used every bit of strength I had left.
I caught the pants. Both it and I fell down together.
I fell faster, completely losing balance. My head pointed down, not at all in a dog-like way, and hit hard against the edge of a ceramic pot below.
Blood spurted out — I guessed so — because as I whimpered, I saw a red line snaking across the floor. Before passing out, I painfully wondered: Could it be that to gain just a bit of freedom, I must pay with blood?
Chapter 9
Sister Ni came home while I was still unconscious. But I must have whimpered in my dream.
In that dream, I saw myself being lifted in gentle arms. Then I felt myself placed on something warm and soft — probably a blanket. After that, ten fluffy cotton balls crawled over my head — those were Sister Ni’s gentle fingers.
– Silly baby, my sweet little pup.
It seemed Sister Ni said that, or maybe I imagined hearing it. For a moment, I felt the pain on my head ease, even though she began applying some medicine that burned like red-hot iron on my skin. You’re the same, right? In pain or sorrow, such words can warm your heart! The pain suddenly retreats, and it’s no surprise when it finally disappears.
In the following days, I noticed there was always a shirt and a pair of pants on the floor. Of course, old ones. Sister Ni must have placed them there — perhaps she didn’t want me to bleed just to conquer the freedom hanging from coat hooks.
(Nguyễn Nhật Ánh, excerpt from I Am Beto, published on http://docsach24.com)
Answer the following questions:
Question 1. Identify the signs that determine the narrative point of view in the text.
Question 2. Explain how the character “I” understands the concept of my home.
Question 3. Analyze the effectiveness of the rhetorical device of listing used in the following sentences:
“You’ve already heard me brag about my achievements earlier. I’ve destroyed lots of things: shoes, books, socks. And even watches.”
Question 4. State the main content of the text.
Question 5. From the affection between Sister Ni and Beto, draw out the humanistic message that the writer conveys in the text. (Answer in about 5–7 lines.)
Detailed Answer Guide
Question 1.
- The text is told in the first-person point of view.
- The signal is the appearance of the personal pronoun “I.” The narrator “I” directly recounts the story, expressing thoughts and feelings.
Question 2.
The character “I” (Beto)’s understanding of my home means: it is my current home, the home where I am living now.
Question 3.
- The rhetorical device of listing is used to name many objects that “I” destroyed: shoes, books, socks, watches.
- Effectiveness:
- It emphasizes the many objects that the character “I” (the dog Beto) ruined, highlighting Beto’s mischievous nature, while creating a lively, humorous tone.
- It makes the prose more vivid, engaging, and expressive.
Question 4.
Main content of the text:
The text tells about Beto being adopted and named. He is a mischievous dog who often damages things. Beto tries to conquer the clothes hanging high, which symbolize freedom. His daring jump injures him badly. Sister Ni tends to him lovingly and later leaves old clothes on the floor for him to play with.
Question 5.
- Form: Write a 5–7-line paragraph in appropriate language.
- Content:
- The affection between Sister Ni and Beto: a relationship of understanding and love shown through Sister Ni’s care and the way she leaves old clothes for Beto to play with.
- Humanistic message: Life always needs care, compassion, love, understanding, and empathy.
Extended Questions from the Work
Questions on Content – Thinking – Perception
Question 1. Through the character Beto, what admirable qualities do you perceive in animals in general and in humans in particular?
Question 2. In your opinion, what symbolic meaning does the detail “the fleeting half-hand distance” carry in the journey of growing up?
Question 3. Why did the author let the character “I” — a dog — tell the story instead of a human? What effect does this narrative choice create?
Question 4. Through Sister Ni’s act of leaving old clothes for Beto to play with, what do you understand about love between humans and animals?
Question 5. Do you agree with Beto’s thought: “When you’re not allowed to do what you want, maybe you feel your freedom has been taken away”? Why or why not?
Questions on Connection – Application
Question 1. From Beto’s story, what lesson do you draw about how to love and care for pets at home?
Question 2. Have you ever longed for “a little freedom” like Beto? Tell about that experience.
Question 3. In modern life, do people sometimes “trade” their freedom for trivial things? What do you think about that?
Question 4. Connect this work with another literary piece that also discusses love and empathy (for example: Diary of a Cricket – Tô Hoài, The Call of the Wild – Jack London).
Question 5. If you were Sister Ni, how would you take care of Beto — both to teach him to behave and to show your love?
Extended Multiple-Choice Questions
Question 1. The story I Am Beto is told from which point of view?
A. Third person
B. First person – the narrator “I” is the dog Beto
C. Second person
D. First person – the narrator “I” is Sister Ni
→ Answer: B
Question 2. Beto’s action of jumping to grab the pants symbolizes what?
A. Careless mischief
B. The desire for freedom and to do what he likes
C. A bad canine habit
D. Simple curiosity
→ Answer: B
Question 3. The detail “Sister Ni left old clothes for Beto to play with” shows which of Sister Ni’s qualities?
A. Carefulness and neatness
B. Knowledge and strictness
C. Understanding and love
D. Playfulness and liveliness
→ Answer: C
Question 4. The character Beto is created by Nguyễn Nhật Ánh through which artistic technique?
A. Personification
B. Metaphor
C. Simile
D. Metonymy
→ Answer: A
Question 5. What is the main message the work conveys?
A. People must know how to love and understand one another.
B. Freedom is precious and should be cherished, but it also has a price.
C. One must train discipline in life.
D. Love and empathize with the world around you.
→ Answer: D
