Đáp án đọc hiểu bài Tinh hoa xử thế

Tìm hiểu tác giả tác phẩm

Tác giả Lâm Ngữ Đường

• Tên đầy đủ: Lin Yutang (林语堂)
• Năm sinh – mất: 1895 – 1976
• Quốc tịch: Trung Quốc
• Sự nghiệp:
  • Là học giả, nhà văn, nhà triết học nổi tiếng.
  • Am hiểu sâu sắc cả văn hóa phương Đông và phương Tây.
• Phong cách tư tưởng – văn chương:
  • Văn phong giản dị, sâu sắc, giàu tính triết lí.
  • Quan tâm đến việc tu dưỡng nhân cách, cách sống và cách ứng xử của con người.

Tác phẩm Tinh hoa xử thế

• Là tác phẩm bàn về đạo làm người, cách sống, cách ứng xử trong xã hội.
• Văn bản trong SGK trích đoạn bàn về đức tính khiêm tốn – một phẩm chất quan trọng giúp con người hoàn thiện bản thân và đạt được thành công.
• Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.
• Giá trị nội dung:
  • Khẳng định vai trò, ý nghĩa của đức tính khiêm tốn.
  • Phê phán thói tự cao, tự mãn và mặc cảm tự ti.
• Giá trị nghệ thuật:
  • Lập luận chặt chẽ.
  • Sử dụng liệt kê, so sánh, hình ảnh ẩn dụ (giọt nước – đại dương) giàu sức thuyết phục.

Đọc hiểu bài Tinh hoa xử thế

Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa. Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa.

Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la. Sự hiểu biết của mỗi cá nhân không thể đem so sánh với mọi người cùng chung sống với mình. Vì thế, dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi.

Tóm lại, con người khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình đề cao vai trò, ca tụng chiến công của cá nhân mình cũng như không bao giờ chấp nhận một ý thức chịu thua mang nhiều mặc cảm tự ti đối với mọi người.

Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên đường đời.

(Trích Tinh hoa xử thế, Lâm Ngữ Đường, Ngữ văn 7, tập 2, NXB

Giáo dục, 2015, tr.70 – 71)

Câu 1 (0.5 điểm) Xác định vấn đề chính của ngữ liệu trên ?

Câu 2 (0.5 điểm). Trong đoạn văn thứ nhất, người có tính khiêm tốn có biểu hiện như nào?

Câu 3. (1.0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp liệt kê được sử dụng trong đoạn văn thứ nhất?

Câu 4. (1.0 điểm) Anh/chị hiểu như thế nào về câu nói sau: “Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước nhỏ giữa đại dương bao la”.

Câu 5. (1.0 điểm) Anh/chị có đồng tình với ý kiến: Dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi? Vì sao?

Hướng dẫn giải chi tiết

Câu 1.

– Vấn đề chính bàn về Đức tính khiêm tốn

Câu 2.

Người có tính khiêm tốn có biểu hiện:

-Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa.

– Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa

Câu 3.

– Biện pháp liệt kê: Liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn: tự cho mình là kém, phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, học hỏi thêm…

– Tác dụng của biện pháp liệt kê: diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những biểu hiện của lòng khiêm tốn.

Câu 4.

Tài nghệ của mỗi người quan trọng nhưng hữu hạn, bé nhỏ như “những giọt nước” trong thế giới rộng lớn, mà kiến thức của loài người lại mênh mông như đại dương bao la. Vì thế cần khiêm tốn để học hỏi.

Câu 5.

-Đồng tình với quan điểm trên

-Vì:

+ Tài năng là cái vốn có, nó chỉ thực sự phát huy khi ta có kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

+ Kiến thức là đại dương, không chỉ vậy mỗi ngày lượng kiến thức mới lại có thêm. Bởi vậy chúng ta cần liên tục trau dồi để làm phong phú tri thức của bản thân.

Câu hỏi mở rộng từ văn bản

A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)

1. Theo tác giả, người có tính khiêm tốn khác người tự ti ở điểm nào?
2. Vì sao tác giả cho rằng “cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận”?
3. Em hiểu thế nào là “biết mình, hiểu người” trong đức tính khiêm tốn?
4. Phân tích tác dụng của hình ảnh so sánh “giọt nước – đại dương” trong việc làm nổi bật ý nghĩa của khiêm tốn.
5. Qua văn bản, tác giả muốn phê phán những biểu hiện sống nào trong xã hội?

B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)

1. Trong học tập, khiêm tốn được thể hiện cụ thể qua những hành động nào?
2. Em hãy nêu một biểu hiện chưa khiêm tốn thường gặp ở học sinh hiện nay và cách khắc phục.
3. Từ văn bản, em rút ra bài học gì cho bản thân trong việc tự đánh giá năng lực của mình?
4. Em đã từng học hỏi được điều gì từ người khác nhờ thái độ khiêm tốn chưa? Hãy chia sẻ ngắn gọn.
5. Theo em, khiêm tốn có vai trò như thế nào trong việc xây dựng các mối quan hệ xã hội?

C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)

Câu 1: Vấn đề chính của văn bản là gì?
A. Cách học tập hiệu quả
B. Đức tính khiêm tốn
C. Sự thành công trong cuộc sống
D. Phê phán thói tự ti

Câu 2: Người khiêm tốn có thái độ như thế nào trước thành công của bản thân?
A. Tự hào, ca tụng
B. Xem đó là hơn người
C. Cho là bình thường, cần học hỏi thêm
D. Phủ nhận hoàn toàn giá trị của mình

Câu 3: Biện pháp tu từ nổi bật trong câu “những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la” là gì?
A. Nhân hoá
B. Liệt kê
C. Hoán dụ
D. So sánh

Câu 4: Theo tác giả, vì sao con người phải học mãi mãi?
A. Vì xã hội cạnh tranh khốc liệt
B. Vì tài năng là bẩm sinh
C. Vì hiểu biết của con người là hữu hạn
D. Vì mọi người đều giống nhau

Câu 5: Ý nghĩa lớn nhất của đức tính khiêm tốn được nêu trong văn bản là gì?
A. Giúp con người nổi bật
B. Giúp tránh thất bại
C. Giúp con người hoàn thiện và thành công
D. Giúp được mọi người yêu quý