Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Phạm Lữ Ân
- Phạm Lữ Ân là bút danh của một cây bút trẻ đương đại.
- Phong cách sáng tác:
- Giàu chất tản văn – nghị luận nhẹ nhàng.
- Văn phong giản dị, sâu lắng, mang tính chiêm nghiệm về đời sống, con người và các mối quan hệ xã hội.
- Thường đặt ra những vấn đề gần gũi với người trẻ trong xã hội hiện đại: cô đơn, giao tiếp, yêu thương, lắng nghe.
- Tác phẩm của Phạm Lữ Ân có sức lay động bởi:
- Giọng điệu thủ thỉ, tâm tình.
- Lập luận không nặng tính lí thuyết mà thuyết phục bằng cảm xúc và trải nghiệm.
Tác phẩm: “Tiếng người hay chỉ là tiếng chiêm bao?”
- Trích từ tập tản văn “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” (NXB Hội Nhà văn, 2018).
- Thể loại: Tản văn mang tính nghị luận.
- Nội dung chính:
- Bày tỏ nỗi “thèm khát” được nghe tiếng nói con người trong đời sống hiện đại.
- Phê phán thực trạng con người ngày càng xa cách trong giao tiếp trực tiếp, lệ thuộc vào mạng xã hội.
- Kêu gọi con người hãy nói với nhau, lắng nghe nhau bằng tiếng nói thật, cảm xúc thật.
- Ý nghĩa:
- Đề cao giá trị của giao tiếp bằng lời nói như một biểu hiện của yêu thương, quan tâm và kết nối con người.
Đọc hiểu bài Tiếng người hay chỉ là tiếng chiêm bao?
(1)Âm thanh đó, đã bao lâu rồi tôi không còn nghe? Những khi nhớ nhà, tôi thường gắn chiếc headphone lên tai và lặng nghe những giọt âm vô cùng trong trẻo của ban nhạc Secret Garden. Thứ âm nhạc thần kì có thể mang đến cho tôi những hồi tưởng thanh bình êm ả. Nhưng nhiều lúc, âm nhạc dù du dương đến mấy vẫn không đủ cho tôi. Bởi tôi thèm một âm thanh khác. Âm thanh của tiếng nói con người, âm thanh của tiếng ai đó đang gọi tên tôi.(…)
(2)Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn? Chúng ta gặp nhau qua tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã biết hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt nên lời. Có phải vậy chăng? Có phải ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm? Tiếng nói con người dùng để làm gì nếu không phải để thổ lộ, để giãi bày, để xoa dịu? Nếu muốn hiểu được thì phải được lắng nghe. Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi. Nói với ba, với mẹ, với anh chị, với em, với bạn bè… Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook, hãy chạy đến gặp nhau, hay ít nhất, hãy nhấc điện thoại lên, thậm chí để gọi nhau một tiếng “…ơi” dịu dàng!
(3)Một tiếng người thực sự ân cần, yêu thương, quan tâm, gần gũi…Và chắc chắn, không phải là chiêm bao.
(Trích Tiếng người hay chỉ là tiếng chiêm bao?, Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội nhà văn, 2018, tr.102-103)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể loại được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2. Theo đoạn trích “một âm thanh khác” mà tác giả “thèm” được lắng nghe hơn cả thứ âm nhạc thần kì của ban nhạc Secret Garden, đó là âm thanh nào?
Câu 3. Luận điểm được trình bày trong đoạn văn (2) là gì?
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp từ được sử dụng trong câu văn sau:“Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook, hãy chạy đến gặp nhau, hay ít nhất, hãy nhấc điện thoại lên, thậm chí để gọi nhau một tiếng “…ơi” dịu dàng!”.
Câu 5. Em hiểu câu “Tiếng nói con người dùng để làm gì nếu không phải để thổ lộ, để giãi bày, để xoa dịu?” có ý nghĩa như thế nào?
Câu 6. Qua đoạn trích, em hãy rút ra thông điệp ý nghĩa nhất?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2.
– Một âm thanh mà tác giả (tôi) thèm được lắng nghe hơn cả thứ âm nhạc thần kì của ban nhạc Secret Garden là “Âm thanh của tiếng nói con người, âm thanh của tiếng ai đó đang gọi tên tôi”
Câu 3.
Luận điểm được trình bày trong đoạn (2): Con người chúng ta đang ngày càng ít nói chuyện, giao tiếp với nhau hơn và những giải pháp để thay đổi.
Câu 4.
– Biện pháp tu từ điệp từ: đừng, hãy
– Tác dụng:
+ Tạo âm hưởng nhịp nhàng, làm cho câu văn giàu nhạc điệu, sinh động, nhằm thuyết phục người đọc.
+ Nhấn mạnh sự mong mỏi của tác giả và tính cấp thiết của việc chấm dứt những hình thức giao tiếp “ảo” để cùng nói với nhau bằng “âm thanh của tiếng nói con người”.
+ Qua đó, cho ta thấy ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói hằng ngày vô cùng quan trọng trong cuộc sống.
Câu 5.
– Câu nói đề cao vai trò của sự giao tiếp bằng tiếng nói trong cuộc sống con người.
-Vì giao tiếp bằng ngôn ngữ là phương tiện quan trọng nhất. Trong cuộc sống con người, sự giao tiếp ấy sẽ giúp con người hiểu nhau hơn, tăng sự kết nối; tăng sự chân thật của các mối quan hệ.
Câu 6.
* HS có thể nêu được một thông điệp sâu sắc nhất với bản thân có thể:
+ Thông điệp về sự chọn lựa cách nói, cách giao tiếp phù hợp, biết lựa lời mà nói, … để việc giao tiếp đạt hiệu quả và có thể thêm yêu thương, gắn bó với nhau.
+ Thông điệp về sự giao tiếp bằng tiếng nói giúp con người dễ gần gũi nhau hơn, do đó cũng giải tỏa được những áp lực trong cuộc sống nhiều hơn..
– Lý giải:
( HS có thể có những cách diễn đạt khác, hoặc thông điệp khác hợp lí, không vi phạm đạo đức, pháp luật, Gv vẫn cho điểm tối đa)
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Vì sao tác giả cho rằng âm nhạc dù “thần kì” vẫn không thể thay thế được tiếng nói con người?
- Hình ảnh “một tiếng người thực sự ân cần, yêu thương” gợi cho em những cảm xúc và suy nghĩ gì?
- Qua đoạn văn (2), tác giả thể hiện thái độ như thế nào trước thực trạng giao tiếp của con người trong xã hội hiện đại?
- Em nhận xét gì về giọng điệu của tác giả trong lời kêu gọi “hãy nói với nhau đi”?
- Theo em, nhan đề “Tiếng người hay chỉ là tiếng chiêm bao?” mang ý nghĩa biểu tượng gì?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong cuộc sống hiện nay, em thấy việc giao tiếp bằng lời nói đang gặp những khó khăn gì?
- Em hãy kể một trải nghiệm cá nhân cho thấy vai trò quan trọng của việc nói chuyện trực tiếp với người khác.
- Theo em, mạng xã hội đã ảnh hưởng như thế nào đến cách con người giao tiếp với nhau?
- Từ đoạn trích, em rút ra bài học gì cho bản thân trong cách giao tiếp với gia đình và bạn bè?
- Nếu được gửi một thông điệp đến người trẻ hôm nay từ văn bản này, em sẽ nói điều gì?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là:
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Nghị luận
Câu 2. “Một âm thanh khác” mà tác giả thèm khát là:
A. Âm thanh của thiên nhiên
B. Âm thanh của âm nhạc hiện đại
C. Âm thanh của tiếng nói con người
D. Âm thanh của sự tĩnh lặng
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật trong câu: “Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook…” là:
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Điệp từ
D. Nhân hóa
Câu 4. Nội dung chính của đoạn (2) là:
A. Ca ngợi công nghệ hiện đại
B. Miêu tả thói quen dùng mạng xã hội
C. Phê phán sự thiếu giao tiếp trực tiếp và kêu gọi thay đổi
D. Kể lại một kỉ niệm cá nhân
Câu 5. Thông điệp cốt lõi của đoạn trích là:
A. Con người cần nghe nhiều thể loại âm nhạc hơn
B. Mạng xã hội là phương tiện giao tiếp tốt nhất
C. Hãy trân trọng và sử dụng tiếng nói con người để kết nối yêu thương
D. Sự im lặng luôn cần thiết trong cuộc sống