Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Hữu Thỉnh
- Tên đầy đủ: Nguyễn Hữu Thỉnh
- Năm sinh: 1942
- Quê quán: Tam Dương, Vĩnh Phúc
- Sự nghiệp:
- Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.
- Từng giữ nhiều trọng trách trong đời sống văn học nghệ thuật (Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam).
- Phong cách thơ:
- Thơ giàu chất suy tư, chiêm nghiệm.
- Giọng điệu trầm lắng, chân thành, giàu cảm xúc.
- Hình ảnh thơ thường giản dị mà sâu sắc, gắn với đời sống và con người.
Tác phẩm Thưa thầy
- Năm sáng tác: 1981
- In trong: Thương lượng với thời gian – NXB Hội Nhà văn, 2005
- Thể thơ: Thơ tám chữ
- Hoàn cảnh ra đời:
- Viết trong thời kì đất nước đã hòa bình nhưng cuộc sống còn nhiều khó khăn.
- Nội dung chính:
- Thể hiện lòng kính trọng, biết ơn sâu sắc của người học trò đối với thầy giáo.
- Gợi lên những vất vả, hi sinh thầm lặng của nghề dạy học.
- Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, nhân hoá giàu ý nghĩa.
- Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giàu tính biểu cảm.
Đọc hiểu bài Thưa thầy
THƯA THẦY
Trước ngọn thước là con đường xa tắp
Bông hoa nào cũng có vẻ bình yên
Và em tin, qua cay đắng vẫn tin
Những ngọn suối không làm đau bóng lá
Đã vấp ngã, thưa thầy, nhiều vấp ngã!
Không ở đâu xa ở giữa con người
Em bước đi hoảng hốt nghĩ về thầy
Đời nhanh quá, vui buồn chưa kịp cũ
Đời nhanh quá, tóc thầy khói phủ
Giáo án chông chênh bão giật đời thường
Cây trước cửa gió ở ngoài tay với
Thầy yêu trò vật vã với văn chương
(Hữu Thỉnh, in trong Thương lượng với thời gian, NXB Hội Nhà văn, 2005, tr.76)
* Chú thích: Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh (1942). Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ. Thơ của Hữu Thỉnh chân thật, cảm xúc tinh tế, có nhiều tìm tòi, suy ngẫm chiêm nghiệm. Bài thơ Thưa thầy được viết năm 1981.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.( 0,5 điểm ) Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. ( 0,5 điểm )Trong văn bản, tác giả sử dụng hình ảnh nào để thể hiện sự biến đổi của thời gian và cuộc sống?
Câu 3.( 1,0 điểm) Chỉ ra Biện pháp tu từ và phân tích tác dụng trong khổ thơ.
Trước ngọn thước là con đường xa tắp
Bông hoa nào cũng có vẻ bình yên
Và em tin, qua cay đắng vẫn tin
Những ngọn suối không làm đau bóng lá
Câu 4 (1.0 điểm ): Cảm hứng chủ đạo của bài thơ “Thưa Thầy” là gì?
Câu 5. (1,0 điểm) Văn bản đã gửi đến chúng ta những thông điệp gì?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Văn bản được viết theo thể thơ: Tám chữ
Câu 2.
Trong bài bài thơ,tác giả sử dụng hình ảnh để thể hiện sự biến đổi của thời gian và cuộc sống là Giáo án
Câu 3.
– BPTT: Biện pháp tu từ nhân hoá được sử dụng trong khổ thơ “Những ngọn suối không làm đau bóng lá”
– Tác dụng:
+ Biện pháp nhân hoá giúp câu thơ giàu hình ảnh, sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình, gợi cảm.
+ Nhấn mạnh những cảm nhận của nhân vật trữ tình về những dạy dỗ đòn doi của người thầy và tin rằng những lời dạy dỗ hay đòn doi của thầy sẽ giúp bao thế hệ học trò thành công.
+ Qua đó thể hiện lòng biết ơn, trân trọng ,biết ơn của nhân vật tôi trước tấm lòng hi sinh của người thấy.
Câu 4.
Bài thơ mang cảm hứng về sự kính trọng, tri ân và tình yêu thương đối với thầy cô giáo, thể hiện qua việc miêu tả những khó khăn, vất vả trong nghề giáo nhưng vẫn đầy tình yêu và trách nhiệm với học trò
Câu 5.
– Thông điệp mà bài thơ
+ Phải ghi nhớ công lao của những người người thầy, người cả cuộc đời vất vả dạy dỗ biết bao thế hệ học trò.
+ Thể hiện sự kính trọng và tri ân đối với người làm nghề dạy học
Câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hình ảnh “ngọn thước” trong bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của người thầy?
- Vì sao nhân vật trữ tình khẳng định: “qua cay đắng vẫn tin”?
- Em hiểu như thế nào về hình ảnh “giáo án chông chênh bão giật đời thường”?
- Cảm xúc của nhân vật trữ tình thay đổi ra sao từ đầu đến cuối bài thơ?
- Theo em, bài thơ thể hiện quan niệm gì về nghề dạy học?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ bài thơ Thưa thầy, em hãy liên hệ đến trách nhiệm của học sinh trong việc tôn trọng và biết ơn thầy cô hiện nay.
- Trong cuộc sống, đã bao giờ em “vấp ngã” và nhớ đến lời dạy của thầy cô chưa? Hãy chia sẻ ngắn gọn.
- Theo em, những “ngọn suối không làm đau bóng lá” trong cuộc đời hôm nay có thể được hiểu là gì?
- So sánh hình ảnh người thầy trong bài thơ với hình ảnh người thầy trong một tác phẩm văn học khác mà em biết.
- Từ bài thơ, em rút ra bài học gì cho bản thân trong hành trình trưởng thành?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1: Bài thơ Thưa thầy được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ năm chữ
B. Thơ bảy chữ
C. Thơ tám chữ
D. Thơ tự do
Câu 2: Hình ảnh nào trong bài thơ thể hiện rõ sự trôi đi của thời gian?
A. Ngọn thước
B. Bông hoa
C. Tóc thầy khói phủ
D. Ngọn suối
Câu 3: Biện pháp tu từ chính được sử dụng trong câu thơ “Những ngọn suối không làm đau bóng lá” là gì?
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Hoán dụ
D. Nhân hoá
Câu 4: Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?
A. Ca ngợi thiên nhiên
B. Hoài niệm tuổi thơ
C. Tri ân và kính trọng người thầy
D. Phê phán xã hội
Câu 5: Nhân vật trữ tình trong bài thơ xưng “em” nhằm mục đích gì?
A. Thể hiện sự non nớt
B. Tạo giọng điệu khiêm nhường, gần gũi
C. Thể hiện khoảng cách với thầy
D. Nhấn mạnh tuổi tác