Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Đặng Hoàng Giang
- Là một nhà hoạt động xã hội, nhà nghiên cứu phát triển, tác giả nổi tiếng với nhiều tác phẩm mang tính phản biện xã hội, nhân văn và sâu sắc.
- Ông tốt nghiệp Tiến sĩ về phát triển kinh tế tại Đại học Cambridge (Anh).
- Tác phẩm của ông thường bàn về đạo đức, nhân tính, sự phát triển con người, và các vấn đề xã hội hiện đại với giọng văn sắc sảo, lý tính nhưng vẫn chan chứa cảm xúc.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: Thiện, Ác và Smartphone (2017), Điểm đến của cuộc đời (2018), Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ (2022).
Tác phẩm: “Thiện, Ác và Smartphone”
- Thể loại: Tản văn, nghị luận – xã hội học.
- Năm xuất bản: 2017.
- Nội dung chính: Tác phẩm tập hợp những tản văn, tiểu luận ngắn về các vấn đề đạo đức, hành vi con người trong thời đại công nghệ số.
- Đoạn trích: “Sự điềm tĩnh”
- Được trích trong chương bàn về cảm xúc và kiểm soát cảm xúc tiêu cực của con người.
- Tác giả lý giải bản chất của sự giận dữ và sự điềm tĩnh, phân biệt điềm tĩnh với nhu nhược hoặc thờ ơ, khẳng định điềm tĩnh là sức mạnh nội tâm, biểu hiện của sự trưởng thành và nhân văn.
Giá trị nội dung:
- Giúp người đọc hiểu đúng về “điềm tĩnh” – một trạng thái tích cực của con người trước xung đột, nghịch cảnh.
- Khuyến khích con người rèn luyện bản lĩnh, biết kiểm soát cảm xúc, hướng đến sự bao dung và nhân ái.
Giá trị nghệ thuật:
- Kết hợp giữa giọng văn nghị luận và triết lý đời sống gần gũi, sâu sắc.
- Sử dụng linh hoạt các phép so sánh, đối lập, liệt kê để làm nổi bật luận điểm và tăng sức thuyết phục.
- Ngôn ngữ giản dị mà giàu chiều sâu tư tưởng.
Đọc hiểu bài Thiện, Ác và Smartphone
[…] (1) Nhưng trái ngược với giận dữ là cái gì? Không tức giận không có nghĩa là thờ ơ, mặc kệ, không có chính kiến. Không nổi giận không có nghĩa là nhút nhát, yếu đuối. Trái ngược với giận dữ là sự điềm tĩnh. Sự điềm tĩnh nằm ở giữa của dải tần mà một cực là sự lãnh đạm hay bạc nhược, và cực kia là sự hung hăng, căm giận ngùn ngụt. Khác với nhu nhược, điềm tĩnh là nền tảng cho một thái độ cương quyết, đanh thép, sự minh mẫn, sắc bén và sức thuyết phục. Điềm tĩnh cũng khác với hung hăng ở chỗ nó không thô bạo và phá hủy. Trong điềm tĩnh ẩn chứa sức mạnh. Nó là vũ khí sắc bén nhất để bạn không những bảo vệ mình mà còn những người liên quan trước chính họ. Điềm tĩnh cũng không phải là kìm nén giận dữ, một dạng chạy trốn xung đột, bên ngoài “vẫn bình thường”, không tỏ ra phản đối hay bất đồng, trong khi bên trong sôi sục như một nồi áp suất đóng chặt vung. Người cương quyết không lẩn tránh xung đột, mà bày tỏ nhu cầu của mình, bảo vệ niềm tin của mình, trong khi vẫn tôn trọng cảm xúc, nhân phẩm và lưu ý tới nhu cầu của người kia. Anh ta không có mong muốn hạ nhục hay đè bẹp người khác, không cưỡng ép hay đe dọa. Người điềm tĩnh mà cương quyết có thiện chí đi tìm giải pháp trong tinh thần hợp tác. Anh vững vàng ở giữa biển giận dữ của người khác.
(2) Tình trạng giận dữ có thể được nuôi dưỡng và nung nấu bởi một cảm giác bất lực, bế tắc trước cuộc sống. Người giận dữ chất chứa trong lòng những tổn thương và xúc phạm mà anh ta đã trải qua: một hôn nhân thất bại, một tay sếp tồi ở cơ quan, một tai nạn vô nghĩa. Anh ta thấy mình là một nạn nhân trong một thế giới không công bằng.[…]
(Đặng Hoàng Giang, Thiện, Ác và Smartphone,
NXB Hội nhà văn, 2017, tr.162-163)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định luận đề của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra nguyên nhân của tình trạng giận dữ được nêu trong văn bản.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu văn sau: Điềm tĩnh cũng không phải là kìm nén giận dữ, một dạng chạy trốn xung đột, bên ngoài “vẫn bình thường”, không tỏ ra phản đối hay bất đồng, trong khi bên trong sôi sục như một nồi áp suất đóng chặt vung.
Câu 4. Nêu tác dụng của thao tác lập luận so sánh được sử dụng trong đoạn (1).
Câu 5. Rút ra một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc nhất và lí giải. (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Luận đề của văn bản: Sự điềm tĩnh.
Câu 2.
Theo văn bản, tình trạng giận dữ bắt nguồn từ: một cảm giác bất lực, bế tắc trước cuộc sống.
Câu 3.
– Biện pháp nghệ thuật tu từ so sánh được sử dụng “Sôi sục như nồi áp suất đóng chặt vung”
– Tác dụng:
+ Nhấn mạnh trạng thái cảm xúc bên trong của con người rất khó chịu, phẫn nộ, tức giận tuy nhiên điều ấy ko được bộc lộ ra bên ngoài.
+ Giúp cho câu văn trở nên sinh động, hấp dẫn, giàu sức biểu cảm.
Câu 4.
– Thao tác lập luận so sánh được sử dụng trong đoạn (1): So sánh sự khác biệt giữa: điềm tĩnh với giận dữ, nhu nhược, hung hăng.
– Tác dụng:
+ Giúp người đọc tránh nhầm lẫn giữa các biểu hiện, làm nổi bật lên đặc điểm, vai trò của người có sự điềm tĩnh. Qua đó, thể hiện quan điểm của tác giả về sự điềm tĩnh: vừa bảo vệ được quan điểm của mình nhưng cũng vừa có sự tôn trọng người khác. Nó có sức mạnh to lớn, giúp giải quyết vấn đề theo chiều hướng tích cực.
+ Tạo ấn tượng, giúp bài viết trở nên sinh động, hấp dẫn, thuyết phục.
Câu 5.
Thí sinh có thể rút ra những bài học khác nhau. Có thể theo hướng sau:
– Bài học được gợi ra từ đoạn trích là: con người cần có sự điềm tĩnh.
– Vì điểm tĩnh có vai trò rất quan trọng, giúp con người xử lí tình huống một cách sáng suốt, giữ được hình ảnh của cho bản thân, giữ được các mối quan hệ tốt đẹp.
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Vì sao tác giả cho rằng “trái ngược với giận dữ không phải là thờ ơ mà là điềm tĩnh”?
Câu 2. Phân tích ý nghĩa của hình ảnh so sánh “nồi áp suất đóng chặt vung” trong việc thể hiện cảm xúc con người.
Câu 3. Theo em, “sức mạnh của sự điềm tĩnh” được thể hiện như thế nào trong đời sống hiện nay?
Câu 4. Qua đoạn trích, em cảm nhận được phong cách lập luận và tư tưởng nhân văn của Đặng Hoàng Giang ra sao?
Câu 5. Em đồng tình hay phản đối quan điểm: “Người điềm tĩnh là người yếu đuối, thiếu phản ứng”? Giải thích.
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Liên hệ với một tình huống trong cuộc sống (gia đình, học đường, xã hội) mà em cần giữ sự điềm tĩnh để giải quyết vấn đề.
Câu 2. Theo em, làm thế nào để rèn luyện được sự điềm tĩnh trong thời đại nhiều áp lực như hiện nay?
Câu 3. Hãy liên hệ tư tưởng về “sự điềm tĩnh” trong đoạn trích với bài học đạo đức trong một tác phẩm văn học khác mà em đã học (ví dụ: Lão Hạc – Nam Cao, Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng…).
Câu 4. Trong thời đại mạng xã hội, việc “giữ bình tĩnh” khi đối mặt với thông tin tiêu cực có ý nghĩa gì?
Câu 5. Em có đồng ý rằng “sự điềm tĩnh là nền tảng của sức mạnh nội tâm”? Vì sao?
Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Tác phẩm “Thiện, Ác và Smartphone” thuộc thể loại nào?
A. Tiểu thuyết
B. Tản văn – nghị luận
C. Truyện ngắn
D. Bút ký
→ Đáp án: B
Câu 2. Theo đoạn trích, điều gì không phải là biểu hiện của sự điềm tĩnh?
A. Giữ được thái độ cương quyết và minh mẫn
B. Kìm nén giận dữ, che giấu cảm xúc
C. Tôn trọng cảm xúc của người khác
D. Có thiện chí tìm giải pháp trong tinh thần hợp tác
→ Đáp án: B
Câu 3. Tác giả sử dụng phép tu từ nào để làm nổi bật đặc điểm của sự điềm tĩnh?
A. Hoán dụ
B. So sánh và đối lập
C. Ẩn dụ
D. Nhân hóa
→ Đáp án: B
Câu 4. Theo tác giả, “trong điềm tĩnh ẩn chứa sức mạnh” vì:
A. Nó giúp con người kìm nén cảm xúc tiêu cực.
B. Nó giúp con người bảo vệ bản thân và người khác.
C. Nó khiến con người trở nên nhu nhược.
D. Nó giúp con người tránh mọi xung đột.
→ Đáp án: B
Câu 5. Thông điệp chính mà đoạn trích gửi gắm là gì?
A. Con người nên che giấu cảm xúc để giữ hòa khí.
B. Sự giận dữ là bản năng tự nhiên, cần được nuôi dưỡng.
C. Sự điềm tĩnh là biểu hiện của bản lĩnh, trí tuệ và lòng nhân ái.
D. Im lặng là cách tốt nhất để tránh mâu thuẫn.
→ Đáp án: C
Learn about the author and the work
Author: Đặng Hoàng Giang
He is a social activist, development researcher, and author famous for many works that carry a spirit of social critique, humanity, and depth.
He earned a Ph.D. in Development Economics at the University of Cambridge (UK).
His works often discuss ethics, humanity, human development, and modern social issues with a sharp, rational yet emotional writing style.
Some notable works: Good, Evil and the Smartphone (2017), The Destination of Life (2018), Finding Myself in a Post-Childhood World (2022).
Work: Good, Evil and the Smartphone
Genre: Essays, social commentary.
Year of publication: 2017.
Main content: The work is a collection of essays and short commentaries on issues of morality and human behavior in the digital age.
Excerpt: “Calmness”
Excerpted from the chapter discussing human emotions and the control of negative emotions.
The author explains the nature of anger and calmness, distinguishing calmness from cowardice or indifference, and affirms that calmness is inner strength — a manifestation of maturity and humanity.
Content value:
Helps readers correctly understand “calmness” — a positive human state when facing conflict or adversity.
Encourages people to cultivate resilience, emotional control, tolerance, and compassion.
Artistic value:
Combines argumentative prose with profound, relatable life philosophy.
Uses flexible techniques of comparison, contrast, and listing to highlight arguments and enhance persuasiveness.
Language is simple yet rich in depth and thought.
Reading comprehension of Good, Evil and the Smartphone
[…] (1) But what is the opposite of anger? Not being angry does not mean being indifferent, uncaring, or without an opinion. Not getting angry does not mean being timid or weak. The opposite of anger is calmness. Calmness lies in the middle of a spectrum where one extreme is indifference or weakness, and the other extreme is aggression and burning rage. Unlike weakness, calmness is the foundation for a firm, decisive attitude, clarity, sharpness, and persuasiveness. Calmness also differs from aggression in that it is neither violent nor destructive. Within calmness lies strength. It is the sharpest weapon not only to protect yourself but also those involved — from themselves. Calmness is not the suppression of anger — not an escape from conflict, appearing “normal” on the outside, showing no opposition or disagreement while boiling inside like a pressure cooker with its lid tightly sealed. A decisive person does not avoid conflict but expresses his needs, defends his beliefs while still respecting the feelings, dignity, and needs of others. He does not wish to humiliate or crush others, nor does he coerce or threaten. A calm yet decisive person has goodwill and seeks solutions in the spirit of cooperation. He stands firm amid the sea of others’ anger.(2) The state of anger can be nurtured and fueled by a feeling of helplessness and frustration in life. An angry person harbors within him the wounds and insults he has suffered — a failed marriage, a bad boss at work, a meaningless accident. He sees himself as a victim in an unjust world. […]
(Đặng Hoàng Giang, Good, Evil and the Smartphone,
Writers’ Association Publishing House, 2017, pp.162–163)
Detailed answers
Question 1.
The thesis of the text: Calmness.
Question 2.
According to the text, anger stems from a sense of helplessness and frustration in life.
Question 3.
- The rhetorical device of comparison is used: “Boiling inside like a pressure cooker with its lid tightly sealed.”
- Effect:
- Emphasizes the inner emotional state of a person who feels extremely uncomfortable, indignant, or furious but does not express it outwardly.
- Makes the sentence more vivid, engaging, and emotionally expressive.
Question 4.
- The comparative argumentative technique used in paragraph (1): comparing the differences between calmness and anger, weakness, aggression.
- Effect:
- Helps readers avoid confusion between expressions, highlighting the characteristics and role of calm people. Through this, the author expresses his viewpoint that calmness allows one to defend their beliefs while respecting others — a powerful quality that resolves problems positively.
- Creates a strong impression, making the passage lively, engaging, and persuasive.
Question 5.
Students may draw different lessons. One possible direction:
- The lesson drawn from the passage is that people need to cultivate calmness.
- Because calmness plays a crucial role in helping people handle situations wisely, maintain self-image, and preserve good relationships.
Additional questions from the work
Questions on content – reasoning – perception
Question 1. Why does the author claim that “the opposite of anger is not indifference but calmness”?
Question 2. Analyze the meaning of the comparison “pressure cooker with its lid tightly sealed” in expressing human emotions.
Question 3. In your opinion, how is “the strength of calmness” reflected in today’s life?
Question 4. Through the excerpt, how do you perceive Đặng Hoàng Giang’s argumentative style and humanistic thought?
Question 5. Do you agree or disagree with the opinion: “A calm person is weak and unresponsive”? Explain.
Questions on connection – application
Question 1. Relate to a situation in life (family, school, society) where you need to remain calm to solve a problem.
Question 2. In your opinion, how can one cultivate calmness in today’s pressure-filled world?
Question 3. Connect the idea of “calmness” in this excerpt with a moral lesson from another literary work you’ve studied (for example: Old Man Hạc – Nam Cao, The Ivory Comb – Nguyễn Quang Sáng…).
Question 4. In the age of social media, what is the significance of “staying calm” when facing negative information?
Question 5. Do you agree that “calmness is the foundation of inner strength”? Why?
Multiple-choice extension questions
Question 1. What genre does Good, Evil and the Smartphone belong to?
A. Novel
B. Essays – social commentary
C. Short story
D. Memoir
→ Answer: B
Question 2. According to the excerpt, which of the following is not a sign of calmness?
A. Maintaining a firm and clear attitude
B. Suppressing anger and hiding emotions
C. Respecting others’ emotions
D. Having goodwill and seeking cooperative solutions
→ Answer: B
Question 3. What rhetorical devices does the author use to highlight the characteristics of calmness?
A. Metonymy
B. Comparison and contrast
C. Metaphor
D. Personification
→ Answer: B
Question 4. According to the author, “within calmness lies strength” because:
A. It helps people suppress negative emotions.
B. It helps people protect themselves and others.
C. It makes people weak.
D. It helps people avoid all conflicts.
→ Answer: B
Question 5. What is the main message conveyed by the excerpt?
A. People should hide their emotions to keep the peace.
B. Anger is a natural instinct that should be nurtured.
C. Calmness is a sign of courage, intellect, and compassion.
D. Silence is the best way to avoid conflict.
→ Answer: C
