Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Lê Văn Thành
- Là một tác giả trẻ viết sách truyền cảm hứng, phát triển bản thân.
- Văn phong: ngắn gọn, trực diện, thiên về những lời khuyên thực tế giúp người đọc thay đổi suy nghĩ và hành động.
- Tác phẩm của ông thường hướng đến giới trẻ – những người đang tìm kiếm phương hướng sống và làm việc hiệu quả.
Tác phẩm: Thay thái độ đổi tương lai (NXB Dân Trí, 2016)
- Thuộc dòng sách kĩ năng sống – truyền cảm hứng.
- Nội dung chính: khẳng định thái độ sống đúng đắn quyết định chất lượng cuộc đời; thúc đẩy mỗi người thay đổi tư duy, hành động để đạt được thành công.
- Đoạn trích trong đề tập trung nói về:
- Vai trò của nỗ lực, sự kiên trì, bản lĩnh dám đối mặt khó khăn.
- Không có thành công dễ dàng, mọi vinh quang đều phải trả giá bằng thời gian, mồ hôi và nỗ lực.
- Thái độ dám làm, dám thử thách bản thân là yếu tố quyết định thành công.
Đọc hiểu bài Thay thái độ đổi tương lai
Con người muốn thành công, muốn đạt được một điều gì đó thì bắt buộc phải bỏ thời gian, công sức, một khoản đầu tư, thậm chí là những bài học xương máu…trong học tập cũng vậy, một sinh viên muốn thành công trong học tập thì bắt buộc phải lên kế hoạch quản lý về thời gian, phải lên thư viện, phải cố gắng tìm tòi, nghiên cứu tài liệu. Trong mọi ngành nghề khác cũng không ngoại lệ, một nghệ sĩ, một nhà giáo, một nhà kinh doanh luôn phải đầu tư chịu khó chịu khổ mới có thể thành công trong sự nghiệp của mình. Các bạn nên biết, những miếng pho mát thơm ngon không nằm giữa đường chờ chúng ta đến nhặt mà đều nằm trong những cái bẫy chuột. Quan trọng là những người bản lĩnh thường sẵn sàng “đội mũ bảo hiểm” và lao vào chiến đấu. Phải có vất vả mới đạt được vinh quang. Không được sợ thất bại, bởi nếu bạn sợ thất bại thì sẽ không giám làm việc gì. Mà một khi đã tham gia, đã hành động hãy cứ kiên trì với nó, đừng để người khác cướp đi ước mơ của bạn…
(Lê Văn Thành, Thay thái độ đổi tương lai, NXB Dân Trí, 2016)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn)
Câu 1. (0,5 điểm) Chỉ ra câu nêu luận điểm trong đoạn trích.
Câu 2. (0,5 điểm) Liệt kê các dẫn chứng được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong câu văn sau: “Các bạn nên biết, những miếng pho mát thơm ngon không nằm giữa đường chờ chúng ta đến nhặt mà đều nằm trong những cái bẫy chuột”.
Câu 4. (1,0 điểm) Lí giải mục đích viết của tác giả trong đoạn trích trên.
Câu 5. (1,0 điểm) Em có đồng tình với quan niệm: “Những người bản lĩnh thường sẵn sàng “đội mũ bảo hiểm” và lao vào chiến đấu” không? Vì sao?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
Câu nêu luận điểm của đoạn trích: Con người muốn thành công, muốn đạt được một điều gì đó bắt buộc phải bỏ thời gian, công sức, một khoản đầu tư, thâm chí là cả những bài học xương máu.
Câu 2
Các dẫn chứng được sử dụng trong đoan trích:
Một sinh viên muốn thành công trong học tập thì bắt buộc phải lên kế hoạch quản lý thời gian, phải lên thư viện, phải cố gắng tìm tòi, nghiên cứu tài liệu.
– Một nghệ sĩ, một nhà giáo, một nhà kinh doanh luôn phải đầu tư, chịu khó chịu khổ mới có thể thành công trong sự nghiệp của mình.
HSKT: Nêu được một ý.
Câu 3
Học sinh có thể có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng lí giải được mục đích viết của tác giả trong đoạn trích.
Gợi ý:
+ Đoạn trích tập trung vào nội dung thái độ và hành động đúng đắn để đạt được thành công; luận điểm, luận cứ được trình bày có hệ thống, rõ ràng, chính xác, thấu tình, đạt lí, thuyết phục người đọc, người nghe.
+ Đề cao vai trò của bản lĩnh trên con đường đi đến thành công.
+ Giúp người đọc nhận ra cần có thái độ và hành động đúng đắn để đạt được thành công. Đó là thái độ dám nghĩ, dám làm, là thái độ không sợ thất bại, là bỏ qua thời gian, công sức…
HSKT: Nêu được một ý.
Câu 4
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong đoạn văn
* Chỉ ra phép tu từ ẩn dụ: “Những miếng pho mát thơm ngon” ẩn dụ cho những thành quả, những thành công chúng ta có được. Còn những cái bẫy chuột” ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách, chông gai gặp phải trong cuộc sống.
* Tác dụng:
+ Làm cho câu văn giàu hình ảnh, sinh động, tăng giá trị gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
+ Giúp người đọc hình dung trong cuộc sống, chúng ta phải trải qua vô vàn những khó khăn, thử thách để đạt được những thành quả mà mình mong muốn.
+ Thể hiện thái độ dám nghĩ, dám làm, không sợ khó khăn, gian khổ đi tới thành công. Đồng thời khuyên nhủ chúng ta hãy luôn tự tin, cố gắng, nỗ lực vượt qua thử thách để vươn tới những ước mơ.
HSKT: Nêu được 2 ý.
Câu 5
Em có đồng tình với quan niệm: “…những người bản lĩnh thường sẵn sàng “đội mũ bảo hiểm” và lao vào chiến đấu” không? Vì sao?
– HS lựa chọn đồng tình hoặc không đồng tình với ý kiến.
– Lí giải sự lựa chọn: Thí sinh đưa lí lẽ hợp lí, thuyết phục.
(Ví dụ: Đồng tình vì: Bản lĩnh chỉ một đức tính đã qua rèn luyện, dám đương đầu với thử thách, vượt qua thử thách. Người có bản lĩnh là người rất can đảm, luôn xung phong, không ngại khó, ngại khổ. Vì vậy họ sẵn sàng đối mặt với nguy hiểm, dám mạo hiểm để có thành công. Nếu không tỉnh táo, cố lao về phía trước ta trở tành kẻ liều lĩnh, ta sẽ phải trả giá đắt. Vì thế em sẽ cố gắng học tập, rèn luyện để có bản lĩnh vững vàng trong cuộc sống…)
HSKT: Nêu được một ý.
Các câu hỏi mở rộng từ đoạn văn
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Trong đoạn trích, tác giả đã chỉ ra những yếu tố nào góp phần tạo nên thành công của mỗi người?
- Vì sao tác giả khẳng định “những miếng pho mát thơm ngon không nằm giữa đường”? Điều đó phản ánh quy luật nào của cuộc sống?
- Hình ảnh “đội mũ bảo hiểm và lao vào chiến đấu” gợi cho em suy nghĩ gì về phẩm chất cần có ở người trẻ?
- Theo tác giả, điều gì khiến nhiều người thất bại ngay trước ngưỡng cửa hành động?
- Nhận xét giọng điệu của đoạn văn và cho biết giọng điệu ấy góp phần làm nổi bật nội dung nghị luận như thế nào.
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em hãy kể về một trải nghiệm cá nhân cho thấy: muốn thành công phải nỗ lực rất nhiều.
- Khi đứng trước một thử thách khó khăn, em thường lựa chọn đối mặt hay né tránh? Vì sao?
- Nếu là học sinh, em có thể áp dụng lời khuyên nào trong đoạn trích vào việc học tập hằng ngày?
- Theo em, “sợ thất bại” gây ra những hệ lụy gì đối với sự trưởng thành của người trẻ?
- Viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của em về câu nói: “Phải có vất vả mới đạt được vinh quang.”
C. Câu hỏi trắc nghiệm
1) Trắc nghiệm nội dung – tư duy (5 câu)
- Luận điểm chính của đoạn văn là:
A. Học sinh phải đọc nhiều sách
B. Thành công đến từ may mắn
C. Muốn thành công phải nỗ lực, đầu tư và dám đối mặt khó khăn
D. Cuộc đời đầy những cạm bẫy
→ Đáp án: C - Tác giả đưa hình ảnh “tho mát trong bẫy chuột” nhằm nhấn mạnh rằng:
A. Cuộc sống nguy hiểm
B. Thành công dễ đạt được
C. Thành công luôn có cái giá của nó
D. Chuột rất thông minh
→ Đáp án: C - Luận cứ nào sau đây KHÔNG thuộc đoạn trích?
A. Sinh viên muốn thành công phải lên thư viện
B. Nghệ sĩ phải chịu khó đầu tư
C. Nhà giáo phải rèn luyện chuyên môn
D. Bác sĩ phải giữ gìn sức khỏe
→ Đáp án: D - Câu “Phải có vất vả mới đạt được vinh quang” thuộc kiểu câu:
A. Trần thuật
B. Cầu khiến
C. Nghi vấn
D. Cảm thán
→ Đáp án: A - Hình ảnh “đội mũ bảo hiểm và lao vào chiến đấu” thể hiện điều gì?
A. Sự liều lĩnh
B. Tinh thần sẵn sàng vượt thử thách
C. Sự chán nản
D. Tính toán thiệt hơn
→ Đáp án: B
2) Trắc nghiệm liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Điều gì là sai nếu muốn đạt thành công?
A. Lên kế hoạch
B. Kiên trì
C. Sợ thất bại
D. Nghiên cứu tài liệu
→ Đáp án: C - Theo tinh thần đoạn trích, khi gặp khó khăn ta nên:
A. Trì hoãn
B. Từ bỏ
C. Đánh giá và dũng cảm đối mặt
D. Chờ người khác giúp
→ Đáp án: C - Điều quan trọng nhất để biến ước mơ thành hiện thực là:
A. Sự giúp đỡ từ bạn bè
B. May mắn
C. Hành động và kiên trì
D. Tưởng tượng
→ Đáp án: C - Câu nào sau đây phù hợp nhất với thông điệp của đoạn trích?
A. Ngồi yên để cơ hội tự tìm đến
B. Muốn thành công phải tránh thử thách
C. Thành công đến từ lao động bền bỉ
D. Ẹp buộc không đem lại kết quả
→ Đáp án: C - Học sinh có thể áp dụng lời khuyên nào trong học tập?
A. Học khi nào thích
B. Trông chờ vào bạn làm hộ
C. Tự nghiên cứu tài liệu, rèn luyện chăm chỉ
D. Đợi đến gần thi mới học
→ Đáp án: C