Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả
- Tố Hữu là nhà thơ lớn của nền thơ ca cách mạng Việt Nam.
- Thơ Tố Hữu mang đậm chất trữ tình – chính trị, gắn bó sâu sắc với cách mạng và với hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Giọng thơ giàu cảm xúc, tha thiết, chân thành; ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, dễ đi vào lòng người.
Tác phẩm
- Thăm cõi Bác xưa là bài thơ viết về Bác Hồ khi nhà thơ trở lại thăm nơi ở và làm việc của Người.
- Bài thơ khắc họa không gian quen thuộc, giản dị nơi Bác từng sống và làm việc, qua đó làm nổi bật lối sống thanh cao, mộc mạc của Bác.
- Tác phẩm thể hiện tình cảm kính yêu, tiếc thương sâu lắng của nhà thơ và của nhân dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Đọc hiểu bài Thăm cõi Bác xưa
Thăm cõi Bác xưa
Tố Hữu
Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng nắng đu đưa
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa.
Có rào râm bụt đỏ hoa quê
Như cổng nhà xưa Bác trở về
Có bốn mùa rau tươi tốt lá
Như những ngày cháo bẹ mǎng tre.
Nhà gác đơn sơ, một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc, chẳng mùi sơn
Giường mây chiếu cói, đơn chǎn gối
Tủ nhỏ, vừa treo mấy áo sờn.
Máy chữ thôi reo, nhớ ngón đàn
Thong dong chiếc gậy gác bên bàn
Còn đôi dép cũ, mòn quai gót
Bác vẫn thường đi giữa thế gian…
Câu 1. Phương thức biểu đạt của bài thơ trên là gì?
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Thuyết minh
Câu 2. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ 6 chữ
B. Thơ 7 chữ
C. Thơ tự do
D. Thơ lục bát
Câu 3. Biện pháp nghệ thuật nổi bật nào được sử dụng trong đoạn thơ thứ ba?
A. Nhân hóa
B. So sánh
C. Ẩn dụ
D. Liệt kê
Câu 4. Bài thơ trên thể hiên đức tính nào của Bác?
A. Lòng yêu nước
B. Tinh thần hiếu học
C. Sự giản dị
D. Tinh thần đoàn kết
Câu 5 (0,5 điểm) Nêu nội dung chính của bài thơ trên.
Câu 6 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ trên.
Câu 7 (1,0 điểm) Nhà Bác qua bước chân “anh” và “em” hiện lên như thế nào? Tình cảm của nhà thơ dành cho Bác được thể hiện ra sao qua bài thơ.
Câu 8 (0,5 điểm) Qua bài thơ trên, em học tập được những đức tính tốt đẹp nào của Bác?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
C. Biểu cảm
Câu 2
B. Thơ 7 chữ
Câu 3
D. Liệt kê
Câu 4
C. Sự giản dị
Câu 5
– Nội dung đoạn thơ là miêu tả về nơi ở khi trước của Bác qua đó nêu lên những nét đáng quý của Bác.
– Sự thương nhớ của nhân vật trữ tình với Bác.
Câu 6
– Biện pháp liệt kê: “có hồ nước lặng … măng tre”
– Tác dụng:
+ Gợi những hình ảnh gần gũi, đơn sơ, quen thuộc trong cõi Bác xưa.
+ Tạo nhịp điệu, tăng sức biểu đạt cho câu thơ.
Câu 7
– Nhà Bác hiện lên qua bước chân “anh” và “em”: gần gũi, giản dị với hình ảnh quả xoài, bưởi, nắng đu đủ, hồ nước cá, góc vườn đơn sơ,…
– Tình cảm của nhà thơ với Bác: Sự tiếc thương, ngậm ngùi khi về thăm nhà Bác.
Câu 8
Những đức tính: sự giản dị, mộc mạc của Bác.
Câu hỏi mở rộng từ bài thơ
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích ý nghĩa nhan đề Thăm cõi Bác xưa.
- Những hình ảnh thiên nhiên trong bài thơ góp phần thể hiện lối sống của Bác như thế nào?
- Qua bài thơ, em cảm nhận gì về mối quan hệ giữa Bác Hồ và nhân dân?
- Hình ảnh “đôi dép cũ, mòn quai gót” gợi cho em suy nghĩ gì về cuộc đời và nhân cách của Bác?
- Theo em, vì sao nhà thơ lại sử dụng đại từ “anh – em” trong bài thơ?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Liên hệ bài thơ với một tác phẩm khác em đã học cũng viết về Bác Hồ.
- Trong cuộc sống hôm nay, lối sống giản dị của Bác còn có ý nghĩa như thế nào đối với thế hệ trẻ?
- Em học được điều gì từ cách Bác Hồ sống và làm việc được thể hiện trong bài thơ?
- Theo em, vì sao hình ảnh Bác Hồ luôn gắn với sự giản dị và thanh cao trong văn học?
- Viết đoạn văn ngắn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của em về đức tính giản dị trong đời sống hiện đại.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Không gian “cõi Bác xưa” trong bài thơ chủ yếu gợi lên cảm giác nào?
A. Uy nghi, tráng lệ
B. Gần gũi, ấm áp
C. Buồn bã, lạnh lẽo
D. Xa cách, trang nghiêm
→ Đáp án: B
Câu 2. Biện pháp nghệ thuật được sử dụng nhiều trong bài thơ là:
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Liệt kê
D. Nói quá
→ Đáp án: C
Câu 3. Qua hình ảnh nơi ở của Bác, bài thơ chủ yếu làm nổi bật phẩm chất nào?
A. Trí tuệ
B. Tài năng
C. Sự giản dị
D. Lòng dũng cảm
→ Đáp án: C
Câu 4. Giọng điệu chung của bài thơ là:
A. Hào hùng, sôi nổi
B. Tha thiết, trầm lắng
C. Châm biếm, phê phán
D. Sôi động, vui tươi
→ Đáp án: B
Câu 5. Tình cảm chủ đạo của nhà thơ dành cho Bác trong bài là:
A. Tự hào, ngợi ca
B. Kính yêu và tiếc thương
C. Ngưỡng mộ tài năng
D. Cảm phục sức mạnh
→ Đáp án: B