Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả
- Văn bản không ghi rõ tên tác giả, được trích từ nguồn Songdep.xitrum.net, in trong Sống đẹp – Tập II.
- Thuộc nhóm văn bản nghị luận – giáo dục kĩ năng sống, thường được sử dụng trong chương trình đọc hiểu nhằm:
- Bồi dưỡng nhân cách
- Giáo dục lối sống nhân ái, tích cực cho học sinh.
Tác phẩm: “Tay trong tay”
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp nghị luận, biểu cảm).
- Nội dung chính:
- Kể lại câu chuyện hai đứa trẻ xây lâu đài cát bị sóng biển phá tan nhưng vẫn vui vẻ nắm tay nhau xây lại từ đầu.
- Từ câu chuyện nhỏ, tác giả rút ra bài học sâu sắc về:
- Sự mong manh của vật chất
- Giá trị bền vững của tình yêu, tình bạn, sự đồng cảm và sẻ chia.
- Ý nghĩa:
- Khẳng định: Trong cuộc sống nhiều biến động, con người chỉ có thể vượt qua khó khăn khi biết nắm tay nhau, cùng chia sẻ niềm vui và nỗi buồn.
Đọc hiểu bài Tay trong tay
TAY TRONG TAY
Một ngày hè, tôi ngồi trên bãi biển và ngắm nhìn hai đứa trẻ đang chơi trên cát. Chúng say sưa xây một lâu đài có đủ cổng, tháp, hào và có cả khách tham quan. Khi công trình gần hoàn thành thì một cơn sóng lớn ập đến phá tan tất cả. Giờ thì chỉ còn một đống cát ướt mà thôi. Tôi tưởng bọn trẻ sẽ khóc vì sóng đã phá tan những gì chúng kỳ công xây dựng. Nhưng không! Chúng lại cùng chạy ra xa con nước, cười giòn, tay nắm tay và… xây dựng một lâu đài mới. Chúng đã dạy tôi một bài học quan trọng. Tất cả mọi thứ trong cuộc sống dù quý giá đến đâu thì cũng không khác gì những tòa lâu đài trên cát. Chỉ có tình yêu, tình bạn là vững bền. Trước sau gì thì cơn sóng cũng sẽ đến và mang đi tất cả những gì chúng ta có công xây đắp. Nhưng bao giờ thì những cơn sóng sẽ đến? Không ai biết trước được! Chỉ biết rằng với những ai có được bàn tay của người khác để nắm chặt, để cùng chia sẻ những thành công, thất bại thì mới có thể cười vang và vượt qua mọi khó khăn.
(Theo Songdep.xitrum.net – sống đẹp tập II NXB. Giáo dục Việt Nam, tr. 117)
Câu 1. Xác định thể loại văn bản.
Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: ” Chúng ta cùng chạy ra xa, con nước, cười giòn, tay nắm tay và…xây dựng một lâu đài mới.”
Câu 3. Em hiểu như thế nào về ý nghĩa nhan đề văn bản “Tay trong tay”?
Câu 4. Thông điệp nào của văn bản có ý nghĩa nhất với em.
Câu 5. Từ nội dung phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự đồng cảm, sẻ chia trong cuộc sống.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản: tự sự
Câu 2.
Các em có thể lựa chọn 1 trong 2 biện pháp tu từ: liệt kê hoặc nhân hóa (con nước)
Câu 3.
Ý nghĩa nhan đề văn bản: Thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó, sẻ chia, đồng cảm giữa người với người để vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống.
Câu 4.
Lựa chọn thông điệp em nghĩ tới.
Gợi ý: Tất cả mọi thứ trong cuộc sống dù quý giá đến đâu thì cũng không khác gì những tòa lâu đài trên cát. Chỉ có tình yêu, tình bạn là vững bền. Trước sau gì thì cơn sóng cũng sẽ đến và mang đi tất cả những gì chúng ta cố công xây đắp. Nhưng bao giờ thì những cơn sóng sẽ đến? Không ai biết trước được. Chỉ biết rằng với những ai có được bàn tay của người khác để nắm chặt, đề cùng chia sẻ những thành công, thất bại thì mới có thể cười vang và vượt qua mọi khó khăn.
Câu 5.
Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề
Thân đoạn:
a. Giải thích
– Đồng cảm: Là biết rung cảm trước những vui buồn của người khác, đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để hiểu và cảm thông với họ.
– Sẻ chia: Cùng người khác san sẻ vui buồn, những trạng thái tình cảm, tâm hồn với nhau; cà sự chia sẻ những khó khăn về vật chất, giúp nhau trong hoạn nạn…
Khi ta học được cách đồng cảm và chia sẻ tức biết sống vì người khác cũng là lúc mình nhận được niềm vui; ta cảm thấy cuộc đời này thật tuyệt vời. Nếu ai cũng biết “học cách đồng cảm và sẻ chia”, trái đất này sẽ thật là “thiên đường”.
b. Phân tích, bàn luận
– Cuộc sống đầy những khó khăn vì vậy cần lắm những tấm lòng đồng cảm, sẻ chia
+ Sẻ chia về vật chất: Giúp đỡ khi khó khăn, hoạn nạn.
+ Sẻ chia về tinh thần: Ánh mắt, nụ cười, lời an ủi, chúc mừng, đôi khi chỉ là sự im lặng cảm thông, lắng nghe.
– Sự đồng cảm, sẻ chia được thể hiện trong những mối quan hệ khác nhau
+ Đối với người nhận (…)
+ Đối với người cho (…)
+ Đồng cảm, sẻ chia và xã hội ngày nay (…)
c. Bàn luận, mở rộng: Phê phán bệnh vô cảm, lối sống ích kỉ, sống thiếu trách nhiệm với đồng loại, với cộng đồng ở một số người.
d. Bài học nhận thức và hành động
– Nhận thức: Đồng cảm, sẻ chia giúp con người thêm sức mạnh để vượt qua những thử thách,những nghịch cảnh của cuộc đời. Đó cũng là một trong những phẩm chất “người”, kết tinh giá trị nhân văn cao quý ở con người.
– Hành động: Phải học cách đồng cảm, sẻ chia và phân biệt đồng cảm, sẻ chia với sự thương hại, ban ơn… Ai cũng có thể đồng cảm, sẻ chia với những người quanh mình với điều kiện và khả năng có thể của mình.
Kết đoạn: Cuộc sống sẽ đẹp vô cùng khi con người biết đồng cảm, sẻ chia. Đó cũng là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hình ảnh hai đứa trẻ xây lại lâu đài cát sau khi bị sóng phá tan gợi cho em suy nghĩ gì về thái độ sống của con người?
- Vì sao tác giả cho rằng mọi thứ trong cuộc sống “không khác gì những tòa lâu đài trên cát”?
- Em cảm nhận như thế nào về tâm trạng và cách ứng xử của hai đứa trẻ trước thất bại?
- Theo em, vì sao tác giả xem tình yêu và tình bạn là những giá trị “vững bền”?
- Văn bản đã tác động đến suy nghĩ và cảm xúc của em như thế nào?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong cuộc sống học đường, sự đồng cảm và sẻ chia thể hiện qua những hành động cụ thể nào?
- Em hãy kể một tình huống mà em từng nhận được sự sẻ chia từ người khác khi gặp khó khăn.
- Theo em, vì sao có những người lại thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác?
- Từ văn bản, em rút ra bài học gì cho cách xây dựng các mối quan hệ của bản thân?
- Nếu mỗi người đều biết “tay trong tay” với nhau, xã hội sẽ thay đổi như thế nào?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản Tay trong tay là:
A. Nghị luận
B. Miêu tả
C. Tự sự
D. Thuyết minh
Câu 2. Hình ảnh “lâu đài trên cát” trong văn bản là ẩn dụ cho:
A. Trò chơi trẻ con
B. Công trình nghệ thuật
C. Những giá trị vật chất mong manh
D. Ước mơ tuổi thơ
Câu 3. Biện pháp tu từ được sử dụng trong cụm từ “con nước” là:
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Nhân hóa
D. Hoán dụ
Câu 4. Thái độ của hai đứa trẻ sau khi lâu đài cát bị phá tan là:
A. Buồn bã, thất vọng
B. Trách móc lẫn nhau
C. Vui vẻ, lạc quan, cùng nhau làm lại
D. Bỏ cuộc
Câu 5. Thông điệp cốt lõi của văn bản là:
A. Cuộc sống luôn đầy thất bại
B. Không nên quá yêu quý vật chất
C. Sự đồng cảm, sẻ chia giúp con người vượt qua mọi khó khăn
D. Trẻ em luôn hồn nhiên, vô tư
