Thông tin tác giả – tác phẩm
Tác giả Lê Anh Xuân (1940–1968)
- Tên khai sinh: Ca Lê Hiến.
- Quê: Bến Tre.
- Là nhà thơ – chiến sĩ, hi sinh khi còn rất trẻ trong kháng chiến chống Mỹ.
- Thơ ông mộc mạc, trong sáng, giàu cảm xúc, nhất là những bài viết về quê hương, mẹ, tuổi thơ.
- Trong thơ thiếu nhi, Lê Anh Xuân thể hiện vẻ đẹp của đồng quê, thiên nhiên hiền hòa và tình yêu trong trẻo với quê hương.
Tác phẩm “Ta yêu quê ta”
- Trích trong Thơ Thiếu nhi chọn lọc (NXB Vin học, 2017).
- Bài thơ như một bài ca ngợi quê hương bằng những hình ảnh rất đỗi thân thương của làng quê Việt Nam: ruộng đồng, bông gạo, con sông, hàng ớt, nương dâu…
- Giọng thơ nhẹ nhàng, trong sáng, phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi.
- Điệp ngữ “yêu” thể hiện tình cảm thiết tha, chân thành và gắn bó sâu sắc với quê hương.
Đọc hiểu bài thơ Ta yêu quê ta
Yêu từng bờ ruộng, lối mòn,
Đỏ tươi bông gạo, biếc rờn ngàn dâu.
Yêu con sông mặt sóng xao,
Dòng sông tuổi nhỏ rì rào hát ca.
Yêu hàng ớt đã ra hoa
Đám dưa trổ nụ, đám cà trổ bông.
Yêu sao tiếng mẹ ru nồng,
Tiếng thoi lách cách bên nong dâu tằm.
(Ta yêu quê ta, Lê Anh Xuân Thơ Thiếu nhi chọn lọc, NXB Vin học, 2017, tr.94)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,5 điểm) Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. (0,5 điểm)Tìm hai từ láy tượng thanh có trong những câu thơ in đậm?
Câu 3. (1 điểm) Chỉ ra những hình ảnh được tác giả “yêu” trong bài thơ này? Em có nhận xét gì về những hình ảnh đó?
Câu 4. (1,0 điểm) Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp điệp ngữ trong bài thơ.
Câu 5. (1,0 điểm) Bài thơ đã đánh thức trong em tình cảm, suy nghĩ gì?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Thể thơ lục bát
Câu 2.
Từ láy tượng thanh: lách cách, rì rào.
Câu 3.
+ Những hình ảnh được nhà thơ “yêu”: Bờ ruộng, lối mòn, bông gạo, ngàn dâu, con sông.
+ Những hình ảnh trong bài thơ này không chỉ là là những hình ảnh của thiên nhiên mà còn mang tính biểu tượng sâu sắc về tình yêu thương đối với quê hương và cuộc sống nông thôn. Những hình ảnh này cũng gợi lên cuộc sống thanh bình, yên ả ơ làng quê Việt Nam. Thông qua những hình ảnh ấy, người đọc nhận ra tình cảm yêu mến, trân trọng của nhà thơ dành cho quê hương của mình
Câu 4.
-BPTT điệp ngữ: Từ ” yêu ” được nhắc lại nhiều lần
– Tác dụng:
+ Làm cho lời thơ thêm sinh động, hấp dẫn, gợi cảm, tạo nhịp điệu giúp cho bài thơ dễ nhớ, dễ thuộc hơn.
+ Nhấn mạnh tình yêu và sự gắn bó sâu nặng của tác giả đối với những hình ảnh thân quen nơi quê hương mình
+ Qua phép tu từ ấy, tác giả cũng muốn nhắc nhở bạn đọc cần yêu và trân trọng vẻ đẹp bình dị của quê hương mình
Câu 5.
Bài thơ này là một tác phẩm rất sâu lắng và giàu tình cảm về tình yêu đối với quê hương và cuộc sống nông thôn. Bai thơ không chỉ gợi ra những hình ảnh quen thuộc của làng quê còn đánh thức trong lòng người đọc những cảm xúc tình cảm và suy nghĩ sâu xa về gốc rễ, nơi gọi là quê hương nguồn cội:
+ Bài thơ đã khơi gợi trong ta tình yêu và niềm tự hào đối với vẻ đẹp bình dị, mộc mạc của quê hương mình. Mỗi lời thơ như một lời ca ngợi sâu sắc đối với quê hương, từng chi tiết nhỏ như ruộng đất, lối mòn, những bông gạo, ngàn dâu, đến những hàng ớt, dưa, cà đều là biểu tượng cho sự giàu có và sự sống của quê hương, đất nước.
+ Bài thơ còn gợi lên trong ta những suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với quê hương đất nước. Nó giúp ta nhận ra tầm quan trọng của việc bảo vệ và gìn giữ quê hương, bảo vệ những giá trị văn hóa, thiên nhiên và con người của quê hương mình. Nó nhắc nhở ta ý thức về việc bảo vệ môi trường, duy trì và phát triển bền vững những giá trị văn hóa của quê hương.
Các câu hỏi mở rộng
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
Câu 1. Từ những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc được nhắc đến trong bài thơ, em hãy nhận xét về vẻ đẹp của làng quê Việt Nam. Nhà thơ có dụng ý gì khi lựa chọn những hình ảnh ấy?
Câu 2. Tại sao tác giả không miêu tả những hình ảnh lớn lao mà chỉ lựa chọn những chi tiết rất đỗi bình dị của quê hương? Điều đó thể hiện điều gì trong tình cảm của tác giả?
Câu 3. Phân tích ý nghĩa của dòng thơ “Yêu tiếng mẹ ru nồng”. Tình cảm gia đình có vai trò như thế nào trong cảm xúc về quê hương?
Câu 4. Tác giả đã gợi tả sự sống và sức trẻ của quê hương qua những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó mang lại cho em cảm xúc gì?
Câu 5. Nhịp thơ chậm rãi, đều đặn trong bài có phù hợp với nội dung không? Vì sao?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
Câu 1. Từ tình yêu quê hương của tác giả, em hãy liên hệ tình cảm của mình với quê hương. Em yêu nhất điều gì ở nơi em sinh ra?
Câu 2. Nếu rời xa quê hương, điều gì khiến em nhớ nhất? Em nghĩ vì sao con người luôn gắn bó với cội nguồn?
Câu 3. Quê hương dành cho em những gì? Em có thể làm những việc nhỏ nào để góp phần giữ gìn vẻ đẹp của quê hương?
Câu 4. Theo em, vì sao thiếu nhi hôm nay cần yêu thiên nhiên và trân trọng làng quê? Hãy nêu một ví dụ cụ thể.
Câu 5. Hãy kể một kí ức đẹp của em gắn với một cảnh vật quê hương mà em luôn trân quý.
Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Điệp từ chủ yếu được sử dụng trong bài thơ là:
A. nhớ
B. yêu
C. thương
D. thích
→ Đáp án: B
Câu 2. Từ láy “rì rào” dùng để miêu tả:
A. Dòng sông hát ca
B. Tiếng chim
C. Tiếng gió
D. Tiếng bước chân
→ Đáp án: A
Câu 3. Một trong những hình ảnh được nhắc đến trong bài thơ là:
A. Cánh cò bay lả
B. Cây tre đầu làng
C. Hàng ớt đã ra hoa
D. Con trâu gặm cỏ
→ Đáp án: C
Câu 4. Nhịp thơ chủ yếu của bài tạo cảm giác:
A. Khẩn trương
B. Dồn dập
C. Êm đềm, nhẹ nhàng
D. Hồi hộp
→ Đáp án: C
Câu 5. Bài thơ gợi tả tình cảm nào?
A. Yêu thương bạn bè
B. Yêu thầy cô
C. Yêu thiên nhiên, yêu quê hương
D. Yêu nghề
→ Đáp án: C
