Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: PGS. TS Huỳnh Văn Sơn
- Huỳnh Văn Sơn là nhà tâm lí học, nhà giáo dục, giảng viên đại học.
- Ông có nhiều công trình, bài viết về:
- Tâm lí học lứa tuổi
- Giáo dục nhân cách
- Giá trị sống, kĩ năng sống cho người trẻ
- Văn phong:
- Mang tính nghị luận – khoa học – giáo dục
- Lập luận chặt chẽ nhưng gần gũi, dễ hiểu
- Hướng người đọc đến việc tự hoàn thiện bản thân.
Văn bản: “Sự tử tế không phải là món quà”
- Thể loại: Văn bản nghị luận xã hội.
- Vấn đề trung tâm: Sự tử tế của con người trong xã hội hiện đại.
- Nội dung chính:
- Chỉ ra thực trạng con người dễ chú ý đến cái xấu, vô cảm.
- Khẳng định vai trò của gia đình, giáo dục và môi trường sống trong việc hình thành sự tử tế.
- Nhấn mạnh: sự tử tế không tự nhiên có, mà là kết quả của quá trình rèn luyện, học hỏi và lựa chọn hành vi đúng đắn.
- Ý nghĩa:
- Gợi cho người đọc ý thức sống có trách nhiệm, nhân ái, kể cả trong những hành vi nhỏ nhất, kể cả trên không gian mạng.
Đọc hiểu bài Sự tử tế không phải là món quà
(1)” Không thể phủ nhận trong xã hội hiện nay vẫn tồn tại kiểu người vô cảm trước nỗi đau của đồng loại, sống thiếu trách nhiệm với cộng đồng, chỉ quan tâm đến những cảm giác và cảm xúc của cá nhân… Tuy nhiên, những điều chưa tốt đó đã bị khai thác quá nhiều, khoét quá sâu nên nhiều người dễ nghĩ đó là sự phổ quát. Hơn nữa, người ta thường có xu hướng nhìn thấy những cái xấu nhiều hơn cái tốt, vì thế mọi sự liên quan đến hành vi xấu dễ bị đánh giá chủ quan.
(2) Trong khi đó, những điều giản đơn như gặp người lớn phải chào thưa, gặp người thân lễ phép, gặp người ơn phải trân quý, kính trọng… được cụ thể hóa thành những điều bình dị rất đời thường, ngay trong chính mỗi gia đình. Lớn lên trong lời ru của mẹ, trưởng thành từ chiếc nôi gia đình với những câu ca dao, tục ngữ; những bài học làm người khó quên… Tất cả là hành trang quan trọng để người ta làm người tử tế. […]
(3) Tuy nhiên, sự tử tế không phải là tài sản quý theo kiểu của để dành cũng không phải là món quà tự nhiên được ban tặng mà đó là hành trình làm người, hoàn thiện bản thân. Sự tử tế có được nhờ nguyên tắc của việc làm theo cái đúng dẫu là bắt chước; dựa trên quá trình rèn giũa, điều chỉnh và hoàn thiện để có những suy nghĩ, bày tỏ cảm xúc và hành vi tốt – ngay cả với nút like hay những dòng bình luận trên mạng xã hội.”
(Trích: Sự tử tế không phải là món quà, PGS. TS Huỳnh Văn Sơn)
Câu 1.(0,5 điểm): Văn bản trên đề cập đến vấn đề gì ?
Câu 2.(0,5 điểm): Theo tác giả, hiện nay người ta thường có xu hướng đánh giá hành vi như thế nào?
Câu 3.(1,0 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê có trong đoạn văn (2).
Câu 4.(1,0 điểm): Em hiểu như thế nào về câu văn: “Tuy nhiên, sự tử tế không phải là tài sản quý theo kiểu của để dành cũng không phải là món quà tự nhiên được ban tặng mà đó là hành trình làm người, hoàn thiện bản thân.”
Câu 5.(1,0 điểm): Em có đồng tình với ý kiến : “Sự tử tế có được nhờ nguyên tắc của việc làm theo cái đúng dẫu là bắt chước.” ? Vì sao?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Vấn đề: Sự tử tế
Câu 2.
Người ta thường có xu hướng nhìn thấy những cái xấu nhiều hơn cái tốt, vì thế mọi sự liên quan đến hành vi xấu dễ bị đánh giá chủ quan.
Câu 3.
– Biện pháp tu từ liệt kê: gặp người lớn phải chào thưa, gặp người thân lễ phép, gặp người ơn phải trân quý, kính trọng…
– Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt, tạo âm hưởng, nhịp điệu cho câu văn.
+ Nhằm nhấn mạnh các cách giản dị, đời thường để con người bớt vô cảm trước cộng đồng và thể hiện tình cảm của bản thân mình nhiều hơn.
Câu 4.
Có nghĩa là sự tử tế mà con người có được phải nhờ vào sự thay đổi bản thân thông qua quá trình tiếp nhận những lời dạy của cha mẹ, nhà trường… hướng tới những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Sự tử tế không tự nhiên có mà do ý thức của mỗi chúng ta và được tích lũy trong quá trình chúng ta sống và trải nghiệm.
Câu 5.
Em đồng tình với quan niệm của tác giả bởi vì sự tự tế được xây dựng dựa trên nguyên tắc của đạo đức , của những việc làm đúng với đạo đức của con người . Dẫu cho việc làm của chúng ta là bắt chước lại hành động đúng của người khác nhưng sự bắt chước hợp lí ấy đã phần nào giúp ích cho xã hội và góp phần lan tỏa sự tử tế đến với cộng đồng.
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Theo tác giả, vì sao con người dễ nhìn thấy cái xấu hơn cái tốt trong xã hội?
- Những hành vi “giản đơn, bình dị” trong đoạn (2) có ý nghĩa như thế nào trong việc hình thành nhân cách con người?
- Em cảm nhận được thái độ của tác giả ra sao khi bàn về sự tử tế?
- Theo em, vì sao tác giả nhấn mạnh sự tử tế ngay cả trong “nút like hay những dòng bình luận trên mạng xã hội”?
- Văn bản đã giúp em thay đổi nhận thức gì về khái niệm “người tử tế”?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong đời sống học đường, sự tử tế được thể hiện qua những hành động cụ thể nào?
- Em hãy kể một việc làm tử tế nhỏ mà em từng chứng kiến hoặc thực hiện.
- Theo em, mạng xã hội đang tác động như thế nào đến cách con người thể hiện sự tử tế?
- Từ văn bản, em rút ra bài học gì cho cách ứng xử của bản thân với gia đình và xã hội?
- Nếu mỗi người đều rèn luyện sự tử tế mỗi ngày, xã hội sẽ thay đổi ra sao?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Vấn đề trọng tâm của văn bản là:
A. Giáo dục gia đình
B. Phê phán hành vi vô cảm
C. Sự tử tế của con người trong xã hội hiện đại
D. Ảnh hưởng của mạng xã hội
Câu 2. Theo tác giả, con người thường dễ đánh giá chủ quan vì:
A. Thiếu thông tin
B. Có xu hướng nhìn cái xấu nhiều hơn cái tốt
C. Bị ảnh hưởng bởi dư luận
D. Không quan tâm đến đạo đức
Câu 3. Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (2) chủ yếu là:
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Ẩn dụ
D. Liệt kê
Câu 4. Ý nào sau đây đúng với quan niệm của tác giả về sự tử tế?
A. Sự tử tế là bẩm sinh
B. Sự tử tế có thể tích lũy một lần rồi dùng mãi
C. Sự tử tế cần được rèn luyện và hoàn thiện từng ngày
D. Sự tử tế chỉ thể hiện trong những việc lớn
Câu 5. Thông điệp quan trọng nhất của văn bản là:
A. Con người ngày nay ngày càng vô cảm
B. Gia đình quyết định tất cả nhân cách con người
C. Sự tử tế là một hành trình tự rèn luyện và lựa chọn sống đúng
D. Mạng xã hội làm mất đi sự tử tế
