Thông tin tác giả – tác phẩm
Tác giả Tố Hữu (1920–2002)
- Tên khai sinh: Nguyễn Kim Thành.
- Quê: Thừa Thiên – Huế.
- Là lá cờ đầu của dòng thơ trữ tình – chính trị Việt Nam.
- Thơ Tố Hữu nhẹ nhàng, tha thiết, giàu tính dân tộc và chất suy tưởng sâu sắc.
- Ông thường viết về Bác Hồ, về cách mạng, về nhân dân với tình cảm chân thành, nồng nàn.
Tác phẩm “Sáng tháng năm”
- Sáng tác năm 1970, khi miền Bắc đang trong không khí kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Bài thơ ca ngợi hình ảnh Bác Hồ với phong thái ung dung, giản dị nhưng vĩ đại.
- Đoạn thơ trong đề thuộc phần mở đầu, tập trung khắc họa vẻ đẹp gần gũi mà rạng ngời của Bác.
Đọc hiểu bài thơ Sáng tháng năm
Bác Hồ đó, chiếc áo nâu giản dị
Màu quê hương bền bỉ đậm đà
Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút…
Bác Hồ đó, ung dung châm lửa hút
Trán mênh mông, thanh thản một vùng trời.
Không gì vui bằng mắt Bác Hồ cười
Quên tuổi già, tươi mãi tuổi đôi mươi!
Người rực rỡ một mặt trời cách mạng
Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng
Đêm tàn bay chập choạng dưới chân Người.
(Trích “Sáng tháng năm”- Tố Hữu)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1(0.5 điểm). Xác định thể thơ được nhà thơ sử dụng trong đoạn thơ
Câu 2.( 0.5 điểm) Hình ảnh Bác Hồ được giới thiệu thông qua những chi tiết nào?
Câu 3 (1.0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng củ biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong câu thơ sau:
Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút…
Câu 4. (1.0 điểm) Qua đoạn thơ, em có cảm nhận như thế nào về hình ảnh của Bác?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1:
– Thế thơ: Tự do
Câu 2:
Hình ảnh Bác Hồ được giới thiệu thông qua những chi tiết:chiếc áo nâu giản dị, ung dung châm lửa hút; Trán mênh mông, Thanh thản một vùng trời, mắt Bác Hồ cười, tươi mãi tuổi đôi mươi!
Câu 3:
-BPTT: Điệp ngữ: Tác giả nhắc lại các từ “ta, Người” nhiều lần
– Tác dụng:
+ Góp phần tạo nên sự sinh động, hấp dẫn, tạo sự nhịp nhàng cho lời thơ
+ Việc lặp lại từ “ta” và “Người” giúp nhấn mạnh mối quan hệ gần gũi, sâu sắc giữa quần chúng nhân dân và lãnh tụ (Bác Hồ) đồng thời khẳng định tầm ảnh hưởng mạnh mẽ của Bác Hồ đối với mỗi cá nhân. Bác đã soi đường chỉ lối và định hướng cho mọi hành động của mỗi người dân.
+ Phép tu từ này còn làm nổi bật tình cảm kính yêu và tôn trọng, biết ơn của người dân của nhà thơ đối với Bác.
Câu 4:
Đoạn thơ trích từ bài “Sáng tháng năm” của Tố Hữu khắc họa hình ảnh Bác Hồ một cách giản dị nhưng vô cùng sâu sắc và cảm động. Hình ảnh của Bác hiện lên qua từng câu thơ với nhiều khía cạnh khác nhau, từ ngoại hình, tính cách đến tầm vóc lãnh tụ.
+ Hình ảnh Bác Hồ hiện lên với sự giản dị, mộc mạc, gần gũi. Bác Hồ không xa hoa, không kiểu cách, mà luôn giản dị như chính những người dân lao động.
+ Hình ảnh Bác Hồ không chỉ là một người lãnh tụ mà còn là nguồn cảm hứng, nguồn ánh sáng soi đường cho mọi người. Sự hiện diện của Bác làm cho mỗi người dân cảm thấy mình trưởng thành hơn, có trách nhiệm hơn. Sự tỏa sáng của Bác không chỉ là về tư tưởng mà còn là về tấm gương đạo đức.
+ Bác Hồ hiện lên với phong thái ung dung, tự tại, một vẻ đẹp thanh thản và bình yên. Điều này thể hiện sự vững vàng, điềm tĩnh và sâu sắc của Bác.
+ Hình ảnh Bác Hồ được so sánh với mặt trời cách mạng. Điều này thể hiện tầm vóc vĩ đại của Bác Hồ trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, làm cho kẻ thù phải khiếp sợ.
=> Qua đoạn thơ, Tố Hữu đã khắc họa hình ảnh Bác Hồ với những nét giản dị, gần gũi nhưng cũng vô cùng vĩ đại và cao quý. Bác Hồ là nguồn sáng, là tấm gương và là niềm tin cho toàn dân tộc. Tình cảm kính yêu và tôn trọng của nhà thơ cũng như của toàn thể nhân dân dành cho Bác Hồ được thể hiện một cách chân thành và sâu sắc qua từng câu thơ.
Các câu hỏi mở rộng
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
Câu 1. Phân tích ý nghĩa hình ảnh “chiếc áo nâu giản dị” trong đoạn thơ. Vì sao Tố Hữu chọn chi tiết này để mở đầu khi nói về Bác?
Câu 2. Chỉ ra và phân tích nét đẹp trong phong thái của Bác qua hình ảnh “ung dung châm lửa hút”. Tác giả muốn gửi gắm điều gì?
Câu 3. Vì sao nhà thơ ví Bác Hồ như “mặt trời cách mạng”? Hình ảnh so sánh ấy có giá trị gì về nội dung và nghệ thuật?
Câu 4. Hãy phân tích nghệ thuật đối lập giữa “mặt trời cách mạng” và “loài dơi hốt hoảng”. Qua đó, em hiểu gì về vai trò của Bác Hồ với dân tộc và nỗi sợ của kẻ thù?
Câu 5. Từ câu thơ “Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”, em cảm nhận được điều gì về ảnh hưởng của Bác đối với mỗi con người Việt Nam?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
Câu 1. Từ hình ảnh giản dị của Bác, em rút ra bài học gì cho bản thân trong việc rèn luyện lối sống khiêm tốn, mộc mạc?
Câu 2. Theo em, vì sao trong xã hội hiện nay chúng ta vẫn cần học tập đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh? Hãy đưa ra một ví dụ.
Câu 3. Hãy liên hệ bản thân: Em đã từng truyền cảm hứng hoặc được truyền cảm hứng từ một người thầy/cô, người thân như thế nào? Điều đó giống với cảm xúc của nhà thơ hay không?
Câu 4. Nếu được gặp Bác Hồ, em muốn hỏi điều gì hoặc nhờ Bác khuyên điều gì cho thế hệ trẻ hôm nay?
Câu 5. Từ hình ảnh Bác trong bài thơ, em hãy đề xuất một hoạt động thiết thực mà thiếu nhi – học sinh có thể làm để bày tỏ lòng biết ơn đối với Người.
Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Bài thơ “Sáng tháng năm” được sáng tác nhân dịp gì?
A. Ngày Quốc khánh 2/9
B. Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh
C. Ngày Bác ra đi
D. Ngày giải phóng miền Nam
→ Đáp án: B
Câu 2. Hình ảnh “chiếc áo nâu giản dị” gợi cho người đọc điều gì về Bác?
A. Sự giàu sang
B. Sự trang trọng
C. Sự khiêm nhường, mộc mạc
D. Sự quý phái
→ Đáp án: C
Câu 3. Từ ngữ nào sau đây thể hiện phong thái ung dung của Bác?
A. Mắt Bác Hồ cười
B. Tươi mãi tuổi đôi mươi
C. Ung dung châm lửa hút
D. Mặt trời cách mạng
→ Đáp án: C
Câu 4. Cụm từ “loài dơi hốt hoảng” chỉ đối tượng nào?
A. Nhân dân
B. Thiếu nhi
C. Đế quốc, kẻ thù
D. Những người thân cận với Bác
→ Đáp án: C
Câu 5. Thể thơ của đoạn thơ là:
A. Lục bát
B. Thơ 7 chữ
C. Thơ tự do
D. Thơ năm chữ
→ Đáp án: C
