Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Lại Thị Linh
- Là cộng tác viên / cây bút viết báo trên Báo Giáo dục và Thời đại.
- Bài viết của tác giả thường đề cập đến vấn đề giáo dục, học đường và sự phát triển toàn diện của học sinh.
- Văn phong rõ ràng, mạch lạc, chú trọng đưa ra quan điểm kết hợp dẫn chứng thực tế.
Tác phẩm: Rèn luyện thói quen đọc sách cho học sinh
- Thể loại: Nghị luận – báo chí
- Nơi đăng: Báo Giáo dục và Thời đại, số 97, ngày 22/4/2024.
- Nội dung chính:
- Khẳng định vai trò và giá trị to lớn của sách: mở rộng kiến thức, bồi dưỡng cảm xúc, rèn luyện tư duy, nâng cao khả năng giao tiếp – ngôn ngữ.
- Thực trạng: một bộ phận học sinh ngày nay sa sút thói quen đọc sách do ảnh hưởng của công nghệ.
- Lời kêu gọi: cần xây dựng ý thức đọc sách trong nhà trường, gia đình và toàn xã hội.
- Giá trị:
- Giá trị nội dung: định hướng nhận thức đúng đắn cho học sinh về tầm quan trọng của việc đọc sách.
- Giá trị nghệ thuật: sử dụng nhiều lời dẫn trực tiếp (danh ngôn, tục ngữ), lập luận rõ ràng, giàu sức thuyết phục.
Đọc hiểu bài Rèn luyện thói quen đọc sách cho học sinh
(1) “Từ xưa, cha ông ta quan niệm “Để vàng bạc chẳng bằng để sách cho con” chứng tỏ sách quý hơn gia tài, hay chính sách là một gia tài khổng lồ. Sách là công cụ lưu giữ văn minh nhân loại, người đọc sách nâng cao hiểu biết, có cơ hội đưa mình về với lịch sử tìm lại quá khứ hoặc khám phá tương lai. Người đọc sách hoàn toàn có thể chu du đến mọi vùng đất mới mà điều kiện chưa cho phép khám phá thực tế, đồng thời, với sách, con người có thể đi thật sâu vào thế giới tâm hồn người khác để yêu thương, đồng cảm. Chính sách sẽ bồi đắp tâm hồn, “gây cho ta những gì ta chưa có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có” (lời của Hoài Thanh). Cũng từ sách ta tìm kiếm cho mình cơ hội mới, nâng cao kĩ năng sống. Và không thể phủ nhận, sách giúp chúng ta đặc biệt là học sinh thực hành luyện từ và câu, nâng cao khả năng giao tiếp, hạn chế lỗi diễn đạt và chính tả. Quả thật, như M.Gorki đã nói: “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới.”
(2) Sách tuyệt vời là thế, người Việt Nam ta yêu sách là thế, nhưng tuổi trẻ bây giờ, nhất là lứa tuổi học sinh có còn yêu thích sách không? Ngày nay, công nghệ phát triển mạnh mẽ, chỉ cần một thiết bị điện tử thông minh kết nối Internet, con người tìm kiếm thông tin bằng kênh chữ, kênh hình một cách dễ dàng. Những hấp dẫn đó thu hút giới trẻ, nhất là học sinh, lứa tuổi mà nhận thức chưa chín chắn khiến các em chưa hào hứng với sách, chưa có thói quen đọc sách. Đó là tất yếu. Nhưng giữa muôn vàn thông tin thật giả lẫn lộn trên mạng xã hội, những quyển sách giấy với nội dung được kiểm duyệt vẫn là một lựa chọn tối ưu để bậc cha mẹ, thầy cô hướng học sinh vào đọc sách. Vì vậy, rất cần thiết phải hình thành thói quen đọc sách trong toàn xã hội, nhất là học sinh.
(Theo Lại Thị Linh, Rèn luyện thói quen đọc sách cho học sinh, Báo Giáo dục và Thời đại, số 97, Thứ hai, ngày 22/4/2024)
Câu 1 (0.5 điểm). Đoạn trích trên bàn luận về vấn đề gì?
Câu 2 (0.5 điểm). Trong đoạn văn (1), người viết đã dùng những lời dẫn trực tiếp nào?
Câu 3 (1.0 điểm). Vì sao tác giả lại cho rằng: “Người đọc sách hoàn toàn có thể chu du đến mọi vùng đất mới mà điều kiện chưa cho phép khám phá thực tế, đồng thời, với sách, con người có thể đi thật sâu vào thế giới tâm hồn người khác để yêu thương, đồng cảm.”
Câu 4 (1.0 điểm). Việc trích dẫn câu nói nổi tiếng của M.Gorki : “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới.” trong đoạn (1) có tác dụng gì?
Câu 5 (1,0 điểm). Từ nội dung đoạn trích, em rút ra được bài học gì đối với bản thân?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Trong các đoạn trích trên, người viết bàn luận về vai trò, giá trị của sách và sự cần thiết phải hình thành thói quen đọc sách trong toàn xã hội, nhất là học sinh.
Câu 2.
Trong đoạn (1), người viết đã dùng những lời dẫn trực tiếp sau:
– “Để vàng bạc chẳng bằng để sách cho con.”
– “gây cho ta những gì ta chưa có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có”.
– “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới.”
Câu 3.
Học sinh giải thích:
-“ Người đọc sách hoàn toàn có thể chu du đến mọi vùng đất mới mà điều kiện chưa cho phép khám phá thực tế”:
+ Trong thực tế, vì điều kiện không có phép mà có rất nhiều nơi chúng ta không thể đặt chân tới.
+ Thế giới trong sách là cả xã hội rộng lớn bao la, là sông, là biển, là rừng,….. Đó có thể là những vùng đất xa xôi có thực mà chúng ta không có điều kiện đến đó hoặc cả những thế giới vượt xa ngoài tầm với.
– “với sách, con người có thể đi thật sâu vào thế giới tâm hồn người khác để yêu thương, đồng cảm.”
+ Đọc sách nhất là sách văn học, chúng ta có thể gặp những những nhân vật với số phận khác nhau. Dõi theo số phận nhân vật, chúng ta có thể vui buồn hay cảm động, chia sẻ, tự hào, thích thú hay thất vọng, nhói đau,…
+ Tất cả những tình cảm ấy, dần dần giúp tâm hồn chúng ta được bồi đắp những cảm xúc tốt đẹp: biết đồng cảm, sẻ chia, biết thương và xót xa trước số phận của những nhân vật, biết căm phẫn trước những bất công, ngang trái của xã hội cũ, biết trân quý những điều bình dị, nhỏ bé trong cuộc sống, biết yêu thương cuộc đời dẫu còn nhiều những chông chênh, biết cảm ơn những tấm lòng vị tha, nhân ái, những vòng tay dẫu gian nan vẫn sẵn sàng nâng đỡ kẻ khốn khó hơn mình,….
Câu 4.
Việc trích dẫn câu nói nổi tiếng của M.Gorki : “Sách mở ra trước mắt tôi những chân trời mới.” trong đoạn (1) có tác dụng: Tăng tính thuyết phục đối với người đọc, người nghe về vai trò, ý nghĩa to lớn của sách, …
Câu 5.
Học sinh có thể rút ra một trong những bài học sau:
– Việc đọc sách có vai trò quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với mỗi người nên cần rèn luyện thói quen đọc sách..
– Khi đọc sách chú ý lựa chọn, ưu tiên sách giấy với nội dung đã được kiểm duyệt.
– Mỗi người đều cần rèn luyện, hình thành các thói quen tốt trong đó có thói quen đọc sách mỗi ngày.
……
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Vì sao tác giả khẳng định rằng sách “bồi đắp tâm hồn” và “luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có”?
- Trong đoạn (1), người viết đã sử dụng những dẫn chứng nào để làm nổi bật giá trị của sách? Những dẫn chứng ấy có tính thuyết phục ra sao?
- Em hiểu như thế nào về nhận định: “Sách là một gia tài khổng lồ”?
- Vì sao trong thời đại công nghệ số, việc đọc sách giấy vẫn được coi là lựa chọn tối ưu?
- Phân tích thái độ của tác giả khi nói về thói quen đọc sách của giới trẻ hiện nay.
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em có thói quen đọc sách không? Hãy chia sẻ một cuốn sách đã giúp em thay đổi suy nghĩ.
- Theo em, học sinh ngày nay cần làm gì để tránh bị mạng xã hội “nuốt chửng” thời gian dành cho đọc sách?
- Em hãy nêu kế hoạch rèn luyện thói quen đọc sách trong 1 tuần.
- Sách đã giúp em trong học tập (hoặc cuộc sống) như thế nào?
- Viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của em về câu nói:
“Để vàng bạc chẳng bằng để sách cho con.”
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
1) Trắc nghiệm nội dung – tư duy (5 câu)
- Câu tục ngữ được tác giả sử dụng để mở đầu đoạn (1) là:
A. Học ăn học nói học gói học mở
B. Sách là ngọn đèn bất diệt của trí tuệ
C. Để vàng bạc chẳng bằng để sách cho con
D. Học thầy không tày học bạn
→ Đáp án: C - Theo đoạn văn, đọc sách giúp hạn chế điều gì?
A. Lỗi chính tả
B. Thói quen xem phim
C. Việc dùng mạng quá nhiều
D. Mua sắm trực tuyến
→ Đáp án: A - Dẫn chứng nổi tiếng của M.Gorki nhằm khẳng định:
A. Sách mang lại cơ hội kinh doanh
B. Sách giúp mở rộng chân trời tri thức
C. Sách thay thế hoàn toàn công nghệ
D. Sách chỉ dành cho người có điều kiện
→ Đáp án: B - Với tác giả, lí do học sinh chưa thích đọc sách là:
A. Sách quá đắt
B. Sự chi phối của thiết bị điện tử và nhận thức chưa chín chắn
C. Nhà trường không khuyến khích
D. Không có thư viện
→ Đáp án: B - Mục đích chính của văn bản là:
A. Phê phán học sinh không đọc sách
B. Giới thiệu các loại sách hay
C. Khẳng định vai trò và kêu gọi rèn thói quen đọc sách
D. So sánh sách giấy và sách điện tử
→ Đáp án: C
2) Trắc nghiệm liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Để rèn thói quen đọc sách, học sinh nên:
A. Chỉ đọc khi được giao bài tập
B. Chọn sách phù hợp và đọc mỗi ngày
C. Chỉ đọc sách điện tử
D. Tránh đọc sách văn học
→ Đáp án: B - Tác dụng lớn nhất của đọc sách trong giao tiếp là:
A. Giúp nói chuyện nhiều hơn
B. Tăng vốn từ và cải thiện diễn đạt
C. Giúp nói tiếng Anh tốt hơn
D. Giảm khả năng nói
→ Đáp án: B - Khi đứng trước lượng thông tin “thật giả lẫn lộn”, sách giấy có ưu thế vì:
A. Đọc rất chậm
B. Nội dung được kiểm duyệt
C. Không mang đi được
D. Hình thức đơn điệu
→ Đáp án: B - Đọc sách giúp học sinh điều gì trong học tập?
A. Học nhanh hơn mà không cần cố gắng
B. Giảm bài tập
C. Cải thiện tư duy, ngôn ngữ, diễn đạt
D. Không cần học trên lớp
→ Đáp án: C - Lời dạy của Hoài Thanh nhấn mạnh điều gì?
A. Sách làm giàu
B. Sách giúp hình thành và nuôi dưỡng tình cảm
C. Sách giải trí
D. Sách thay thế hoàn toàn thầy cô
→ Đáp án: B
