Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Phan Văn Trường
- Là Giáo sư, chuyên gia đàm phán quốc tế, từng làm việc và giữ vị trí lãnh đạo tại nhiều tập đoàn lớn của Pháp.
- Có nhiều năm sống và làm việc ở nước ngoài, có hiểu biết sâu rộng về toàn cầu hóa, văn hóa, giáo dục, tư duy công dân.
- Ông còn là một nhà văn, nhà tư tưởng xã hội, với phong cách viết sâu sắc, giàu tính triết lí nhưng gần gũi.
- Các tác phẩm tiêu biểu:
Một đời thương thuyết, Một đời quản trị, Công dân toàn cầu, Một đời như kẻ tìm đường…
Tác phẩm: Phải là một công dân trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu
- Trích từ loạt bài/bút kí – nghị luận xã hội của Phan Văn Trường (đăng 10/8/2023).
- Nội dung chính:
- Bàn về khái niệm “công dân toàn cầu”.
- Nhấn mạnh: muốn trở thành công dân toàn cầu thì trước hết phải là một công dân tốt, có trách nhiệm, nhân cách và hành động thực tế.
- Giá trị:
- Mang tư tưởng giáo dục sâu sắc, định hướng lối sống, trách nhiệm, tư duy hội nhập cho thế hệ trẻ.
- Kết hợp hài hòa giữa lập luận lí trí và câu chuyện giàu cảm xúc (cậu bé Phú Đạt).
Đọc hiểu bài Phải là một công dân trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu
Người Việt Nam ta, dù sống ở những vùng đồng bằng hay đồi núi đều có đông những công dân toàn cầu. Không phải bây giờ, mà ngay từ nhiều thế kỷ trước, nước ta cũng không thiếu những công dân toàn cầu. Trong một sự lựa chọn hữu hạn, tôi xin nhắc tới đại thi hào Nguyễn Du, cụ Phan Bội Châu… và nhiều nhân vật lừng lẫy khác. Các vị ấy “toàn cầu” không chỉ đơn giản là từng đi nhiều, nói nhiều ngoại ngữ, mà họ có khả năng lan toả văn hoá Việt Nam, cũng như đem về trong nước những điều hay từ khắp nơi trên thế giới.
Tôi đã gặp ở bãi biển Nha Trang một cậu bé vô cùng đặc biệt. Cậu tên là Phú Đạt, 7 tuổi. Nhà gần bờ biển, sáng nào cậu cũng ra biển nhặt rác. Cậu nhặt đều đặn hàng ngày chứ không phải tuỳ hứng. Cậu nhặt nhẵn cả bãi biển chứ không phải nhặt chơi chơi, với thái độ cần mẫn, tự nguyện, không cáu kỉnh. Cậu bé từng nói với mẹ rằng cậu mơ tới một bờ biển sạch nõn nà như căn bếp của mẹ cậu vậy. Trong mắt tôi, cậu bé mang thái độ của một công dân toàn cầu, một thái độ làm việc tích cực, không màu mè, không cảm tính, luôn bảo vệ môi trường xanh, sạch.
[…]Bạn có phải là công dân toàn cầu không? Tôi xin trả lời giúp bạn là: Có! Vì công dân toàn cầu không phải là một mẫu bất động, mà là một hành trình. Hành trình đó vừa khuyến khích bạn trở thành con người hiện đại và văn minh hơn, vừa là thước đo giúp chúng ta tiến lên mỗi ngày, làm tốt hơn mỗi việc so với khởi đầu. Tinh thần công dân toàn cầu không thể là một xu hướng thời đại, mà còn phải được hiểu như một sự tự giác tu thân. Công dân toàn cầu, ở góc độ thấp nhất sẽ là công dân đơn thuần yêu trái đất, trân quý mọi sự sống và tìm được một nếp sống mẫu mực, ổn định. Vì vậy, hãy là một công dân, trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu. Hãy có tinh thần trách nhiệm làm một người tốt, luôn muốn đóng góp tích cực cho xã hội, nhưng tất cả được thực hiện một cách lí trí chứ không phải do cảm tính.(Trích Phải là một công dân trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu, Giáo sư Phan Văn Trường, https://antgct.cand.com.vn, Thứ Năm, 10/08/2023)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 2. Chỉ ra các bằng chứng về công dân toàn cầu được tác giả nêu trong đoạn trích.
Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về nội dung câu sau: “Công dân toàn cầu không phải là một mẫu bất động, mà là một hành trình” ?
Câu 4. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn sau: “Cậu bé từng nói với mẹ rằng cậu mơ tới một bờ biển sạch nõn nà như căn bếp của mẹ cậu vậy.”.
Câu 5. Hai ngữ liệu sau đây có sự bổ sung nào về nghĩa để giúp bạn trở thành công dân toàn cầu?
– Hãy có tinh thần trách nhiệm làm một người tốt, luôn muốn đóng góp tích cực cho xã hội, nhưng tất cả được thực hiện một cách lí trí chứ không phải do cảm tính
(Phải là một công dân trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu, Giáo sư Phan Văn Trường)
– Các bạn Việt Nam chạy 500 dặm/giờ cũng được, 5 dặm/giờ cũng được, nhưng điều quan trọng là các bạn phải chạy. Nếu các bạn đứng yên, thế giới sẽ bỏ qua các bạn
(Nhà báo Thomas Friedman – tác giả của Thế giới phẳng- trả lời phỏng vấn tại Việt Nam năm 2014)
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận |
| 2 | Những bằng chứng về công dân toàn cầu:
+ Đại thi hào Nguyễn Du, cụ Phan Bội Châu + Cậu bé Phú Đạt, 7 tuổi, Nha Trang |
| 3 | Nội dung của câu: “Công dân toàn cầu không phải là một mẫu bất động, mà là một hành trình”:
– Nội dung của câu: công dân toàn cầu không có một hình mẫu (kiểu mẫu) duy nhất chỉ có ở một thời điểm nhất định; công dân toàn cầu là quá trình con người bồi đắp, hoàn thiện, phát triển năng lực, phẩm chất, thái độ, kỹ năng phù hợp với thời đại, nhân loại. – Câu nói cho thấy quan điểm rất rộng, rất linh hoạt của tác giả về công dân toàn cầu; khuyến khích mỗi cá nhân tích cực học hỏi, tích luỹ, rèn luyện để có thể trở thành công dân toàn cầu |
| 4 | Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong câu văn: Cậu bé từng nói với mẹ rằng cậu mơ tới một bờ biển sạch nõn nà như căn bếp của mẹ cậu vậy. – Chỉ ra được biện pháp tu từ so sánh: bờ biển sạch nõn nà và căn bếp của mẹ cậu – Hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh: + Thể hiện ước mơ cũng như ý nghĩa công việc của cậu bé: một bờ biển và rộng hơn là một môi trường sống luôn trong lành, sạch sẽ. Từ đó, tác giả thuyết phục người đọc về thái độ làm việc tích cực của một công dân toàn cầu. + Giúp cho việc diễn đạt trở nên sống động, gợi hình gợi cảm. |
| 5
|
– Câu nói của giáo sư Phan Văn Trường Đề cao vai trò của mỗi cá nhân trong việc làm tròn bổn phận của một công dân, trước khi nghĩ đến các mục tiêu lớn lao hơn, theo đó, ông Nhấn mạnh việc đóng góp cho xã hội cần dựa trên tinh thần trách nhiệm, nhưng phải được thực hiện một cách lý trí, khoa học. – Câu nói của Thomas Friedman đề cao sự chủ động, năng động và thích ứng qua từ “chạy”…nếu không muốn bị tụt hậu. – Sự kết hợp hai quan điểm này giúp bạn trở thành công dân toàn cầu toàn diện: vừa có trách nhiệm, đạo đức và lý trí (Phan Văn Trường), vừa có khả năng thích ứng và chủ động hành động để không ngừng phát triển trong một thế giới toàn cầu hóa (Thomas Friedman). |
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
(5 câu tự luận)
- Vì sao tác giả cho rằng công dân toàn cầu không phải là người “đi nhiều, nói nhiều ngoại ngữ” mà là người có thái độ sống tích cực?
- Hình ảnh cậu bé Phú Đạt mang ý nghĩa biểu tượng gì trong văn bản?
- Theo anh/chị, vì sao tác giả lại chọn một đứa trẻ để minh họa cho tinh thần công dân toàn cầu?
- Tư tưởng “phải là một công dân trước khi nghĩ đến chuyện toàn cầu” có ý nghĩa gì trong bối cảnh hội nhập hiện nay?
- Qua văn bản, anh/chị cảm nhận như thế nào về trách nhiệm cá nhân đối với xã hội và môi trường?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng
(5 câu tự luận)
- Anh/chị hãy nêu một việc làm cụ thể của bản thân thể hiện tinh thần công dân toàn cầu.
- Trong thời đại mạng xã hội và toàn cầu hóa, người trẻ cần làm gì để không bị “hòa tan” mà vẫn hội nhập?
- So sánh tinh thần công dân toàn cầu trong văn bản với tinh thần sống xanh hiện nay.
- Nếu là Phú Đạt, anh/chị sẽ tiếp tục làm gì để lan tỏa ý nghĩa việc mình đang làm?
- Hãy viết một đoạn văn (5–7 dòng) trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm công dân trong thế giới hiện đại.
C. Câu hỏi trắc nghiệm (tham khảo)
Câu 1. Theo tác giả, công dân toàn cầu trước hết phải là:
A. Người giỏi ngoại ngữ
B. Người đi nhiều nước
C. Người có trách nhiệm và sống tốt
D. Người nổi tiếng
→ Đáp án: C
Câu 2. Cậu bé Phú Đạt được nhắc đến nhằm mục đích:
A. Kể chuyện vui
B. Minh họa cho lối sống hiện đại
C. Làm dẫn chứng cho tinh thần công dân toàn cầu
D. Thể hiện sự nghèo khó
→ Đáp án: C
Câu 3. “Công dân toàn cầu là một hành trình” có nghĩa là:
A. Phải đi nhiều nơi
B. Phải học suốt đời và hoàn thiện bản thân
C. Phải ra nước ngoài
D. Phải giỏi công nghệ
→ Đáp án: B
Câu 4. Biện pháp tu từ trong câu “bờ biển sạch như căn bếp của mẹ” là:
A. Ẩn dụ
B. Nhân hóa
C. So sánh
D. Hoán dụ
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp chính của văn bản là:
A. Hãy học ngoại ngữ
B. Hãy bảo vệ môi trường
C. Hãy là người công dân có trách nhiệm trước khi nghĩ đến toàn cầu hóa
D. Hãy đi ra nước ngoài
→ Đáp án: C
