Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Xuất xứ
- Văn bản được phỏng theo câu chuyện “Nhìn qua khung cửa sổ”, đăng trên trang goctamhon.com (mục truyện/giá trị sống).
2. Thể loại – kiểu văn bản
- Truyện ngắn mang tính ngụ ngôn hiện đại (truyện giáo dục giá trị sống).
- Phương thức biểu đạt chính: tự sự, kết hợp yếu tố đối thoại và hàm ý triết lí.
3. Tóm tắt nội dung
- Cậu bé liên tục chê tấm vải của hàng xóm “bẩn”, cho rằng do bà ấy không biết giặt.
- Khi tấm vải bỗng “sạch”, mẹ nói thật: không phải hàng xóm thay đổi, mà mẹ đã lau kính cửa sổ.
- Câu chuyện gợi ra bài học: đôi khi cái “bẩn” nằm ở cách nhìn của ta, ở “lăng kính” ta đang dùng để đánh giá người khác.
4. Chủ đề – thông điệp
- Khuyên con người điều chỉnh cách nhìn theo hướng tích cực, biết tự soi lại mình trước khi phán xét.
- Nhấn mạnh: muốn nhìn thấy điều tốt đẹp, hãy “lau sạch” định kiến, thành kiến và thói quen đánh giá vội vàng.
5. Đặc sắc nghệ thuật
- Tình huống truyện ngắn gọn nhưng giàu bất ngờ (cú “bẻ” ở câu kết).
- Hình ảnh khung cửa sổ/kính cửa sổ mang ý nghĩa biểu tượng: “lăng kính” nhận thức, thái độ sống.
- Đối thoại tự nhiên, giúp bộc lộ tính cách nhân vật và thông điệp.
Đọc hiểu bài Nhìn qua khung cửa sổ
Một gia đình nọ mới dọn đến ở trong một khu phố mới. Sáng hôm sau, vào lúc ăn điểm tâm, đứa con thấy bà hàng xóm giăng tấm vải trên giàn phơi. “Tấm vải bẩn thật!” – Cậu bé thốt lên “- Bà ấy không biết giặt, có lẽ bà ấy cần một thứ xà bông mới thì giặt sẽ sạch hơn”. Người mẹ nhìn cảnh ấy nhưng vẫn im lặng. Cậu bé vẫn cứ tiếp tục lời bình phẩm ấy mỗi lần bà hàng xóm phơi tấm vải.
Ít lâu sau, vào một buổi sáng, cậu bé ngạc nhiên vì thấy tấm vải của bà hàng xóm rất sạch, nên cậu nói với mẹ “Mẹ nhìn kìa! Bây giờ bà ấy đã biết giặt tấm vải sạch sẽ, trắng tinh rồi”. Người mẹ đáp: “Không, sáng nay mẹ đã lau kính cửa sổ nhà mình đấy”.
(Phỏng theo “Nhìn qua khung cửa sổ”, www.goctamhon.com)
Thực hiện các yêu cầu
Câu 1: Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên là gì?
| A. Tự sự | B. Miêu tả |
| C. Biểu cảm | D. Nghị luận |
Câu 2: Tại sao nói lời kể trong câu chuyện ở văn bản trên là của người kể chuyện giấu mặt?
| A. Vì câu chuyện sử dụng ngôi kể thứ nhất số ít. | B. Vì câu chuyện sử dụng ngôi kể thứ nhất số nhiều. |
| C. Vì câu chuyện sử dụng ngôi kể thứ ba. | D. Vì câu chuyện sử dụng kết hợp ngôi kể thứ nhất và thứ ba. |
Câu 3: Chỉ ra phó từ trong câu văn: “Tấm vải bẩn thật!”?
| A. Tấm vải | B. vải |
| C. bẩn | D. thật |
Câu 4: Chủ đề của văn bản trên là:
| A. Lối sống sẻ chia, giàu tình thương yêu | B. Đức tính trung thực |
| C. Sự thay đổi cách nhìn cuộc sống theo hướng tích cực. | D. Lòng hiếu thảo |
Câu 5: Lúc ăn điểm tâm, đứa con thấy bà hàng xóm giăng tấm vải trên giàn phơi đã nhận xét: “Tấm vải bẩn thật!” và cho rằng “Bà ấy không biết giặt, có lẽ bà ấy cần một thứ xà bông mới thì giặt sẽ sạch hơn”. Nhìn cảnh ấy, thái độ của người mẹ như thế nào?
| A. Đồng tình với nhận xét của con | B. Vẫn im lặng |
| C. Phản bác với nhận xét của con | D. Đứng dậy, đến giúp bà hàng xóm giặt tấm vải. |
Câu 6: Theo em, tại sao khi cậu bé nói với mẹ: “Mẹ nhìn kìa! Bây giờ bà ấy đã biết giặt tấm vải sạch sẽ, trắng tinh rồi”, người mẹ không im lặng nữa?
| A. Vì mẹ muốn giải đáp, giải thích để con hiểu rõ vấn đề. | B. Vì con cứ nói mãi về một sự việc. |
| C. Vì mẹ không muốn con coi thường bà hàng xóm. | D. Vì bà hàng xóm đã nghe thấy những lời bình phẩm của con. |
Câu 7: Qua lời đáp của người mẹ: “Không, sáng nay mẹ đã lau kính cửa sổ nhà mình đấy”, em thấy mẹ giải đáp, giải thích điều gì cho con?
| A. Mẹ nói về công việc sáng nay mẹ làm với con. | B. Mẹ giải đáp, giải thích cho con hiểu điều cần thay đổi không phải là tấm vải hay người chủ của nó, điều cần thay đổi là khung cửa sổ nhà cậu bé. |
| C. Mẹ cho con biết mắt con nhìn không rõ. | D. Mẹ nhắc con phải thường xuyên lau kính cửa sổ nhà mình. |
Câu 8: Qua những lời bình phẩm của cậu bé, em nhận thấy những tính cách nổi bật nào của nhân vật?
| A. Cậu bé là người tinh ý, biết quan tâm, nhận xét thế giới quanh mình. | B. Cậu bé biết nghĩ tới giải pháp giúp người khác thay đổi |
| C. Cậu bé có cái nhìn chủ quan, đầy định kiến | D. Cả A, B, C đều đúng |
Câu 9. Theo em, thái độ sống tích cực sẽ mang lại cho chúng ta điều gì?
Câu 10. Từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu em rút ra được bài học gì cho mình?
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | A |
| 2 | C |
| 3 | D |
| 4 | C |
| 5 | B |
| 6 | A |
| 7 | B |
| 8 | D |
| 9 | – Có nhiều cơ hội thành công trong cuộc sống
– Mang lại nhiều niềm vui, niềm hạnh phúc cho bản thân khi thấy cuộc sống của mình có ích, có nghĩa – Có được sự tự chủ, niềm lạc quan, sự vững vàng từ những trải nghiệm cuộc sống. – Được quý trọng… |
| 10 | – Chúng ta cần rèn luyện một thái độ sống tích cực, bồi dưỡng lòng tự tin, ý thức tự chủ, luôn giữ cho mình một tâm hồn trong sáng, một niềm tin vào cuộc sống tương lai.
– Trước khi phê bình ai, ta nên kiểm tra trước phẩm chất cái nhìn của ta. Đừng xét nét, hẹp hòi với người khác cũng như đừng vội vàng đánh giá, kết luận về họ mà chưa soi lại cách nhìn nhận, đánh giá của mình… |
Câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích ý nghĩa hình ảnh “kính cửa sổ” trong câu chuyện. Vì sao đây là chi tiết then chốt tạo nên thông điệp?
- Em nhận xét gì về cách ứng xử của người mẹ: im lặng trong một thời gian dài, rồi mới nói ở thời điểm thích hợp?
- Theo em, vì sao con người dễ rơi vào thói quen phán xét người khác qua “một khung nhìn” hạn hẹp?
- Nếu em là cậu bé, sau khi nghe lời mẹ, em sẽ cảm thấy thế nào? Hãy diễn tả tâm trạng và điều em sẽ thay đổi.
- Nêu nhận xét về kết cấu câu chuyện: mở đầu – diễn biến – nút thắt – kết thúc. Kết thúc có tác dụng gì với người đọc?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ câu chuyện, em hãy liên hệ một tình huống trong lớp học hoặc gia đình khi ai đó bị đánh giá sai do định kiến.
- Em cần làm gì để “lau kính” của mình trong giao tiếp hằng ngày (trên mạng xã hội, trong học tập, trong tình bạn)?
- Liên hệ thông điệp câu chuyện với một tác phẩm/đoạn thơ/nhân vật em từng học có chủ đề “tự nhìn lại bản thân”.
- Khi chứng kiến bạn bè nói xấu, chê bai người khác, em sẽ ứng xử như thế nào để vừa tế nhị vừa giúp bạn thay đổi?
- Viết đoạn văn ngắn (7–10 câu) trình bày suy nghĩ về: “Thay đổi cách nhìn là bước đầu để thay đổi cuộc sống”.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Tình huống bất ngờ làm “bật” ý nghĩa câu chuyện là:
A. Cậu bé chê tấm vải bẩn nhiều lần
B. Mẹ luôn im lặng trước lời con
C. Tấm vải bỗng trở nên sạch trắng
D. Mẹ nói mình đã lau kính cửa sổ
Đáp án: D
Câu 2. “Kính cửa sổ” trong câu chuyện tượng trưng cho:
A. Sự giàu có của gia đình
B. Cách nhìn và thái độ đánh giá của con người
C. Sự chăm chỉ, sạch sẽ
D. Khoảng cách giàu nghèo
Đáp án: B
Câu 3. Bài học phù hợp nhất rút ra từ văn bản là:
A. Muốn sạch phải dùng xà bông tốt
B. Đừng quan tâm chuyện người khác
C. Trước khi phê bình, hãy tự xem lại cách nhìn của mình
D. Hãy thường xuyên lau cửa sổ
Đáp án: C
Câu 4. Cậu bé trong truyện được khắc họa chủ yếu qua:
A. Ngoại hình
B. Trang phục
C. Lời nói và cách nhận xét
D. Hoàn cảnh gia đình
Đáp án: C
Câu 5. Cách kết thúc câu chuyện thuộc kiểu:
A. Kết thúc mở, không rõ thông điệp
B. Kết thúc bi kịch
C. Kết thúc bất ngờ, giàu tính giáo dục
D. Kết thúc miêu tả thiên nhiên
Đáp án: C