Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Tuốc–ghê–nhép (Ivan Sergeyevich Turgenev, 1818–1883)
- Là nhà văn hiện thực nổi tiếng của Nga thế kỉ XIX.
- Tác phẩm của ông giàu chất nhân đạo, giàu tình thương đối với những con người khốn khó trong xã hội.
- Văn phong nhẹ nhàng, tinh tế, tập trung khắc họa tâm lí và vẻ đẹp nội tâm của con người.
Tác phẩm “Người ăn xin”
- Thuộc thể loại truyện ngắn mang màu sắc ngụ ngôn – triết lí.
- Nội dung đề cao giá trị của tình thương, sự đồng cảm, khẳng định: con người không chỉ sống bằng vật chất mà còn sống bằng sự sẻ chia, tình người.
- Truyện gồm một tình huống đơn giản: nhân vật “tôi” không có tiền để cho người ăn xin nhưng thành thật nắm tay ông → được ông cảm ơn → nhận ra giá trị lớn lao của lòng nhân ái.
- Ý nghĩa: Một hành động nhỏ nhưng chân thành cũng có thể sưởi ấm trái tim người khác.
Đọc hiểu bài Người ăn xin
NGƯỜI ĂN XIN
“Một người ăn xin đã già. Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi. Ông chìa tay xin tôi. Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết. Ông vẫn đợi tôi. Tôi chẳng biết làm thế nào. Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay nóng hổi của ông:
– Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
– Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.”
(Theo Tuốc – ghê – nhép)
Câu 1: (1,0 điểm)Xác định thể loại của văn bản trên.
Câu 2: (1,0 điểm) Tìm lời dẫn trực tiếp có trong câu truyện trên?
Câu 3: (1,0 điểm) Theo em, nhân vật “Tôi” trong câu chuyện đã nhận được gì ở ông lão ăn xin?
Câu 4 ( 1,0 điểm ) Chỉ ra biện pháp tu từ trong đoạn trích trên và nêu tác dụng
Câu 5: (1,0 điểm) Em rút ra bài học gì qua câu chuyện trên?
Câu 6: (1,0 điểm )Từ câu chuyện trên, em hãy viết trình bày suy nghĩ của mình về tình yêu thương của giới trẻ hiện nay.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Tự sự
Câu 2.
– Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
– Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Câu 3.
Nhân vật “tôi” nhận được lời cám ơn từ ông lão, đồng thời nhận được bài học sâu sắc: Sự đồng cảm, tình người có giá trị hơn mọi thứ vật chất, của cải khác
Câu 4.
liệt kê: đôi mắt: đỏ hoe.
– nước mắt: giàn giụa.
– đôi môi: tái nhợt.
– quần áo: tả tơi.
—> liệt kê là một biện pháp tu từ trong câu, giúp câu diễn đạt được những lời mà tác giả muốn nói với nhiều ý.
+ Tác dụng: biện pháp tu từ liệt kê trong câu, giúp câu thêm rõ ràng và mạch lạc. Diễn đạt từng ý mà tác giả muốn nói súc tích hơn.
Câu 5.
Các bài học rút ra từ văn bản:
– Sự quan tâm, lòng chân thành chính là món quà tinh thần quý giá nhất đối với những mảnh đời bất hạnh, nó vượt lên trên mọi giá trị vật chất khác.
– Phải biết yêu thương, chia sẻ, đồng cảm với hoàn cảnh, số phận của người khác
– Khi cho đi cũng chính là lúc ta nhận lại.
Câu 6.
Học sinh có thể có nhiều cách làm bài khác nhau nhưng cần đảm bảo được những yêu cầu sau:
Giới thiệu vấn đề bàn luận: Tình yêu thương con người là phẩm chất cao quý, sáng ngời giá trị nhân văn của mỗi con người chúng ta, phát xuất từ tình yêu những người ruột thịt : cha mẹ, anh em, họ hàng cô bác rồi đến cộng đồng người trong xã hội nói chung.
Đưa ra quan điểm đánh giá của bản thân:
– Quan điểm tích cực: Giới trẻ ngày nay vẫn luôn thể hiện tình yêu thương của mình với gia đình, thầy cô, bạn bè và xã hội. Những học sinh, sinh viên không những lo đèn sách, học tập văn hóa, bồi dưỡng kiến thức mà họ còn tham gia nhiều hoạt động xã hội như: Chiến dịch tình nguyện mùa hè xanh, hiến máu nhân đạo,dạy thêm cho các mái ấm … đó là biểu hiện tốt đẹp của tình yêu thương con người
– Quan điểm tiêu cực: Hiện nay, một bộ phận giới trẻ ăn chơi lêu lổng, ích kỉ, vô cảm với cuộc sống của người thân trong gia đình và xã hội. Những người này không những không thể hiện tình yêu thương đối với gia đình, mọi người xung quanh mà thậm chí trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.
Rút ra bài học cho bản thân
CÁC CÂU HỎI MỞ RỘNG
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích ý nghĩa của chi tiết cái nắm tay giữa “tôi” và ông lão ăn xin.
- Vì sao người ăn xin lại cảm ơn nhân vật “tôi” dù anh không cho ông thứ gì?
- Hãy chỉ ra sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật “tôi” qua đoạn trích và giải thích nguyên nhân của sự thay đổi ấy.
- Từ hình ảnh người ăn xin, em cảm nhận gì về số phận những con người nghèo khổ trong xã hội?
- Theo em, câu chuyện muốn gửi tới người đọc thông điệp nhân sinh nào là sâu sắc nhất? Vì sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Kể lại một lần em nhận được tình cảm, sự giúp đỡ tuy nhỏ nhưng khiến em ấm lòng như nhân vật “tôi”.
- Trong cuộc sống, em đã bao giờ vô tình thờ ơ trước nỗi khó khăn của người khác? Em rút ra bài học gì?
- Hãy liên hệ đoạn trích với một tác phẩm văn học khác cũng đề cao tình yêu thương (ví dụ: “Lão Hạc”, “Tức nước vỡ bờ”, “Cô bé bán diêm”).
- Theo em, làm thế nào để giới trẻ ngày nay nuôi dưỡng lòng nhân ái giữa cuộc sống hiện đại?
- Viết một đoạn văn 5–7 câu về ý nghĩa của việc cho đi bằng cả tấm lòng.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
- Chi tiết nào sau đây giúp bộc lộ rõ nhất hoàn cảnh khốn khó của người ăn xin?
A. Đôi mắt sáng
B. Đôi môi hồng hào
C. Áo quần tả tơi
D. Bàn tay rắn chắc
→ Đáp án: C - Nhân vật “tôi” cảm thấy run run khi nắm tay ông lão vì:
A. Tôi bị lạnh
B. Tôi xấu hổ vì không có gì cho ông
C. Tôi sợ ông lão
D. Tôi vui mừng
→ Đáp án: B - Thông điệp chính của truyện là gì?
A. Tiền bạc là quan trọng nhất
B. Hãy cho đi thật nhiều vật chất
C. Lòng nhân ái có giá trị hơn vật chất
D. Người ăn xin luôn cần tiền
→ Đáp án: C - Truyện thuộc phương thức biểu đạt chính nào?
A. Miêu tả
B. Tự sự
C. Thuyết minh
D. Biểu cảm
→ Đáp án: B - Nhân vật “tôi” nhận ra điều gì sau cuộc gặp gỡ?
A. Mình nên tránh người ăn xin
B. Chỉ tiền bạc mới có giá trị
C. Sự đồng cảm có thể sưởi ấm trái tim
D. Không nên giúp đỡ người lạ
→ Đáp án: C
