Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Phạm Lữ Ân
Phạm Lữ Ân là bút danh của một tác giả trẻ Việt Nam đương đại, được đông đảo bạn đọc biết đến qua những tác phẩm tản văn giàu chất suy tư, mang tính chiêm nghiệm về cuộc sống, con người và các mối quan hệ xã hội. Văn phong của Phạm Lữ Ân nhẹ nhàng, sâu lắng, gần gũi nhưng giàu triết lí, đặc biệt phù hợp với người trẻ trong quá trình tìm kiếm ý nghĩa sống và sự kết nối tinh thần.
Tác phẩm: Nếu biết trăm năm là hữu hạn
- Thể loại: Tản văn – nghị luận mang tính triết lí.
- Xuất bản: NXB Hội Nhà văn, năm 2016.
- Nội dung chính: Tác phẩm bàn về sự hữu hạn của đời người, từ đó kêu gọi con người biết trân trọng thời gian, yêu thương, lắng nghe và thấu hiểu người khác để vượt qua cô đơn.
- Đoạn trích được học tập trung làm rõ:
- Nguyên nhân của nỗi cô đơn xuất phát từ lối sống vị kỉ.
- Vai trò của sự quan tâm, lắng nghe trong việc kết nối con người.
- Ý nghĩa cứu rỗi của cảm giác “không đơn độc” trong đời sống tinh thần.
Đọc hiểu bài Nếu biết trăm năm là hữu hạn
Khi chúng ta chỉ nghĩ đến bản thân mình, cả thế giới xung quanh chỉ còn là những cái bóng… Và khi chúng ta cảm thấy cô đơn, chúng ta muốn tìm lấy một ai đó để bấu víu, thì chỉ chạm vào những chiếc bóng mà thôi.
Nhưng nếu mỗi ngày, chúng ta chịu quan tâm và lắng nghe, thì chúng ta sẽ nhìn thấy được câu chuyện đời của mỗi người, ít nhất là những người thân thiết quanh ta, ta sẽ nhận ra mỗi người đều có một thân phận, những nỗi đau, những thất bại và sai lầm, những ước mộng không thành… Nhờ đó, những người quanh ta trở nên có thực, là những con người hiện hữu chứ không chỉ là những cái bóng. Và ta sẽ thấy mình không hề đơn độc trên thế giới này. Cũng như sự yêu thương là có thật.
Khi mà nỗi cô đơn luôn rình rập chúng ta mỗi ngày, thì biết đâu trong một khoảnh khắc đầy may rủi của định mệnh, cái cảm giác không đơn độc ấy lại có thể cứu lấy cả một đời người!
(Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn…, NXB Hội nhà văn, 2016)
Câu 1 (1,0 điểm). Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2 (1,0 điểm). Hai câu “Nhờ đó, những người quanh ta trở nên có thực, là những con người hiện hữu chứ không chỉ là những cái bóng. Và ta sẽ thấy mình không hề đơn độc trên thế giới này” được liên kết với nhau bằng phép liên kết nào? Nêu tác dụng của phép liên kết đó.
Câu 3 (1,0 điểm). Theo tác giả, vì sao “khi chúng ta cảm thấy cô đơn, chúng ta muốn tìm một ai đó để bấu víu, thì chỉ chạm vào những chiếc bóng mà thôi”?
Câu 4 (1,0 điểm). Xét về cấu tạo, câu văn sau thuộc kiểu câu nào? Nêu dấu hiệu nhận biết kiểu câu đó?
“Khi chúng ta chỉ nghĩ đến bản thân mình, cả thế giới xung quanh chỉ còn là những cái bóng”.
Câu 5 (1,0 điểm). Nội dung chính của đoạn trích trên là gì?
Câu 6 (1,0 điểm). Em có đồng tình với quan điểm: “Khi mà nỗi cô đơn luôn rình rập chúng ta mỗi ngày, thì biết đâu trong một khoảnh khắc đầy may rủi của định mệnh, cái cảm giác không đơn độc ấy lại có thể cứu lấy cả một đời người” ? Vì sao?
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | Thể loại: văn bản nghị luận
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận. |
|
2 |
– Phép liên kết: Phép nối – “và”.
– Tác dụng: + Tạo sự liên kết giữa các câu trong đoạn văn, làm cho chúng trở thành một chỉnh thể thống nhất, mạch lạc. + Làm nổi bật chủ đề hai câu văn: Ta không hề đơn độc, vì xung quanh ta có những con người thực để quan tâm, yêu thương lẫn nhau. |
| 3 | Theo tác giả, “khi chúng ta cảm thấy cô đơn, chúng ta muốn tìm một ai đó để bấu víu, thì chỉ chạm vào những chiếc bóng mà thôi” vì “khi chúng ta chỉ nghĩ đến bản thân mình, cả thế giới xung quanh chỉ còn là những cái bóng”. |
| 4 | – Xét về cấu tạo, câu trên là câu đơn.
– Vì câu có một cụm chủ – vị: Chủ ngữ: Cả thế giới xung quanh; vị ngữ: chỉ còn là những cái bóng. |
| 5 | Nội dung chính của đoạn trích: Nói về thái độ, cách ứng xử giữa con người với nhau trong cuộc sống. |
| 6 | – HS có thể trả lời đồng tình hoặc không đồng tình, hoặc vừa đồng tình vừa không đồng tình.
– Lí giải phù hợp. Gợi ý: Có đồng tình, vì: + Chúng ta cảm thấy mình được yêu thương, mình có sự gắn kết với thế giới này. + Khi chia sẻ, mình có thể cảm nhận được cuộc sống có những người khó khăn và vất vả hơn mình nhiều, mình có thể vẫn là một con người rất may mắn. Mình cần cố gắng và nỗ lực cho cuộc sống nhiều hơn nữa… |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Theo em, hình ảnh “những cái bóng” trong đoạn trích mang ý nghĩa biểu tượng gì?
- Vì sao tác giả cho rằng khi chỉ nghĩ đến bản thân mình, con người sẽ rơi vào trạng thái cô đơn?
- Em cảm nhận như thế nào về giọng văn của Phạm Lữ Ân trong đoạn trích?
- Qua việc nói đến “thân phận, nỗi đau, thất bại và sai lầm” của mỗi người, tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
- Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa sự thấu hiểu và hạnh phúc con người?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong cuộc sống hiện nay, theo em, vì sao con người dễ rơi vào cảm giác cô đơn dù sống trong xã hội đông đúc?
- Em đã từng cảm nhận được sự “không đơn độc” nhờ sự quan tâm, lắng nghe của người khác chưa? Hãy chia sẻ ngắn gọn.
- Theo em, lắng nghe người khác có ý nghĩa như thế nào trong việc xây dựng các mối quan hệ?
- Liên hệ đoạn trích với một tác phẩm văn học khác cũng đề cập đến nỗi cô đơn hoặc tình yêu thương giữa con người.
- Từ đoạn trích, em rút ra bài học gì cho cách sống và ứng xử của bản thân?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Theo tác giả, nguyên nhân sâu xa của nỗi cô đơn là gì?
A. Cuộc sống nhiều áp lực
B. Thiếu điều kiện vật chất
C. Chỉ nghĩ đến bản thân mình
D. Không có bạn bè
Đáp án: C
Câu 2. Hình ảnh “những cái bóng” trong đoạn trích chủ yếu dùng để chỉ điều gì?
A. Con người xa lạ, không quen biết
B. Những người thiếu cá tính
C. Con người không được thấu hiểu, không có sự kết nối
D. Kí ức mờ nhạt của quá khứ
Đáp án: C
Câu 3. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là:
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Nghị luận
Đáp án: D
Câu 4. Điều gì giúp con người “không hề đơn độc trên thế giới này” theo quan điểm của tác giả?
A. Có nhiều mối quan hệ xã hội
B. Quan tâm và lắng nghe người khác
C. Thành công trong sự nghiệp
D. Có địa vị cao trong xã hội
Đáp án: B
Câu 5. Thông điệp chính của đoạn trích là gì?
A. Con người cần sống độc lập
B. Cô đơn là điều không tránh khỏi
C. Sự quan tâm và yêu thương giúp con người vượt qua cô đơn
D. Mỗi người đều có số phận riêng
Đáp án: C
