Thông tin tác giả – tác phẩm
Tác giả: Nguyễn Huy Thiệp (1950–2021)
- Là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới.
- Văn của ông thường sắc sảo, đa nghĩa, giàu suy tư về thân phận con người, mối quan hệ giữa con người – xã hội – thiên nhiên.
- Ông đặc biệt nổi tiếng với các tập truyện ngắn như: Tướng về hưu, Muối của rừng, Không có vua, Chảy đi sông ơi, Hạc vừa bay vừa kêu thảng thốt…
- Phong cách: hiện thực, dữ dội nhưng vẫn chan chứa chất thơ; giọng điệu mộc mạc mà sâu sắc; dùng nhiều chi tiết đắt giá giàu tính biểu tượng.
Tác phẩm: Muối của rừng
- Là truyện ngắn nổi bật của Nguyễn Huy Thiệp, in trong tập Tình yêu, tội ác và trừng phạt.
- Văn bản kể về chuyến đi săn của ông Diểu, từ đó khơi dậy suy ngẫm về trách nhiệm, tình thương và cách con người ứng xử với thiên nhiên.
- Chi tiết hoa tử huyền (muối của rừng) mang ý nghĩa biểu tượng:
→ Sự may mắn, thanh bình, thuần khiết của thiên nhiên.
→ Lời cảnh tỉnh của thiên nhiên với con người. - Tác phẩm gửi gắm thông điệp sâu sắc:
Thiên nhiên là cội nguồn của sự sống và con người phải biết tôn trọng, gìn giữ nó.
Đọc hiểu bài Muối của rừng
Sau Tết Nguyên Đán một tháng là thời gian thích nhất ở rừng. Cây cối đều nhú lộc non. Rừng xanh ngắt vầ ẩm ướt. Thiên nhiên vừa trang trọng vừa tình cảm. Điều ấy một phần là do mưa xuân. Khoảng thời gian này mà đi trong rừng, chân giẫm lên lớp lá ải mục, hít thở không khí trong lọc, thỉnh thoảng lại được thót mình bởi một giọt nước trên cây rỏ xuống vai trần thì thật tuyệt thú. Tất cả những trò nhố nhăng đê tiện vấp phải hàng ngày hoàn toàn có thể rũ sạch bởi một cú nhảy của con sóc nhỏ trên cành dâu da.
Chính dịp đó ông Diểu đi săn. Ý nghĩ đi săn nảy sinh khi thằng con học ở nước ngoài gửi về biếu ông khẩu súng hai nòng. Khẩu súng tuyệt vời, nhẹ bỗng, hệt như một thứ đồ chơi, thật nằm mơ cũng không thấy được. Ở tuổi sáu mươi, đi săn trong rừng vào một ngày xuân kể cũng đáng sống.
…
Ông Diểu thấy buồn tê tái đến tận đáy lòng. Ông nhìn cả hai con khỉ và thấy cay cay sống mũi. Hóa ra ở đời, trách nhiệm đè lên lưng mỗi sinh vật quả thật nặng nề. “Thôi tao phóng sinh cho mày!” – Ông Diểu ngồi yên một lát rồi bỗng đứng dậy nhổ bãi nước bọt xuống dưới chân mình. Lưỡng lự giây phút rồi ông vội vã bỏ đi. Hình như chỉ chờ có thế, con khỉ cái vọt ngay ra khỏi chỗ nấp, chạy vội đến chỗ con khỉ đực nằm.
Ông Diểu rẽ sang một lối đi khác. Ông muốn tránh sẽ gặp người. Lối này đầy những bụi gai ngáng đường nhưng hoa tử huyết nhiều không kể xiết. Ông Diểu dừng lại sững sờ. Loài hoa từ huyền cứ ba chục năm mởi nở một lần. Người nào gặp hoa tử huyền sẽ gặp may mắn. Hoa này màu trắng, vị mặn, bé bằng đầu tăm, người ta vẫn gọi hoa này là muối của rừng. Khi rừng kết muối, đấy là điềm báo đất nước thanh bình, mùa màng phong túc.
(Muối của rừng, Nguyễn Huy Thiệp, Tập truyện Tình yêu, tội ác và trừng phạt, NXB Trẻ, 2012)
Câu 1(0,5 điểm). Đoạn trích kể lại sự việc gì? Ai là nhân vật chính trong đoạn trích?
Câu 3. (0,5 điểm) Theo đoạn trích, ý nghĩ đi săn của ông Diểu nảy sinh khi nào?
Câu 2. (1,0 điểm)
a) Chỉ ra 02 phép liên kết được sử dụng trong đoạn trích sau và nêu rõ từ ngữ thể hiện các phép liên kết đó:
Ông Diểu rẽ sang một lối đi khác. Ông muốn tránh sẽ gặp người. Lối này đầy những bụi gai ngáng đường nhưng hoa tử huyết nhiều không kể xiết. Ông Diểu dừng lại sững sờ. Loài hoa từ huyền cứ ba chục năm mởi nở một lần. Người nào gặp hoa tử huyền sẽ gặp may mắn. Hoa này màu trắng, vị mặn, bé bằng đầu tăm, người ta vẫn gọi hoa này là muối của rừng. Khi rừng kết muối, đấy là điềm báo đất nước thanh bình, mùa màng phong túc.
b) Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu “Khoảng thời gian này mà đi trong rừng, chân giẫm lên lớp lá ải mục, hít thở không khí trong lọc, thỉnh thoảng lại được thót mình bởi một giọt nước trên cây rỏ xuống vai trần thì thật tuyệt thú.” thuộc kiểu câu gì?
Câu 4(1,0 điểm) Em có nhận xét gì về nghệ thuật kể chuyện của nhà văn trong đoạn trích?
Câu 5(1,0 điểm) Từ văn bản, em hãy nêu quan điểm của bản thân về cách con người nên ứng xử với thiên nhiên.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Đoạn trích kể lại sự việc ông Diểu đi săn trong rừng.
– Nhân vật chính: Ông Diểu
Câu 2.
Theo đoạn trích ý nghĩ đi săn của ông Diểu nảy sinh khi « thằng con học ở nước ngoài gửi về biếu ông khẩu súng hai nòng ».
Câu 3.
a)
02 phép liên kết trong đoạn trích:
– Phép lặp: Ông Diểu, hoa, hoa tử huyền
– Phép thế: “Ông Diểu” thay băng “ông”; “hoa tử huyền” thay bằng “hoa này”
b)
Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu “Khoảng thời gian này mà đi trong rừng, chân giẫm lên lớp lá ải mục, hít thở không khí trong lọc, thỉnh thoảng lại được thót mình bởi một giọt nước trên cây rỏ xuống vai trần thì thật tuyệt thú.” thuộc kiểu câu đơn
Câu 4.
Những nét đặc sắc về nghệ thuật kể chuyện:
Lối kể chuyện mộc mạc, giản dị nhưng đầy cảm xúc và gợi hình ảnh giúp người đọc dễ dàng hình dung và cảm nhận. Tác giả sử dụng ngôn ngữ gần gũi, chân thực, khiến câu chuyện trở nên sống động và chân thật hơn.
Nhịp điệu kể chuyện chậm rãi, xen kẽ giữa miêu tả thiên nhiên và tâm trạng nhân vật, tạo nên một không khí thư thái và yên bình, đồng thời làm nổi bật sự tương phản giữa cảnh đẹp thiên nhiên và những nỗi buồn trong lòng người.
Có sự kết hợp giữa kể chuyện và miêu tả cảnh thiên nhiên. Tác giả đã khéo léo vẽ lên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và sống động sau Tết Nguyên Đán. Những câu văn miêu tả chi tiết về rừng xanh, cây cối nhú lộc non, mưa xuân và không khí trong lành tạo nên một không gian đầy sức sống và yên bình.
Kết hợp giữa kể và miêu tả nội tâm nhân vật . Tâm trạng của ông Diểu được miêu tả rất sâu sắc, từ niềm vui khi nhận được khẩu súng từ con trai, đến nỗi buồn tê tái khi chứng kiến cảnh khỉ cái đến chỗ khỉ đực. Chính việc miêu tả nội tâm nhân vật đã làm cho câu chuyện có chiều sâu hơn và tác động trực tiếp đến cảm xúc của người đọc.
Câu 5.
Gợi ý:
Con người cần chung tay bảo vệ thiên nhiên:
-Sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách tiết kiệm và hiệu quả.
-Bảo vệ môi trường sống, chống ô nhiễm, và giảm thiểu tác động tiêu cực đến thiên nhiên.
-Trồng cây xanh, bảo vệ rừng, và phát triển năng lượng tái tạo.
– Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho bản thân và cộng đồng.
– Ứng xử với thiên nhiên một cách trân trọng, tôn trọng và có trách nhiệm là trách nhiệm của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Chúng ta cần chung tay bảo vệ thiên nhiên để bảo vệ cuộc sống của chính bản thân mình và các thế hệ tương lai.
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu hỏi nội dung – tái hiện
Câu 1. Hoàn cảnh dẫn đến việc ông Diểu đi săn là gì?
Câu 2. Thiên nhiên rừng xuân được miêu tả bằng những chi tiết nào?
Câu 3. Vì sao ông Diểu “buồn tê tái đến tận đáy lòng”?
Câu 4. Con khỉ cái có phản ứng gì khi ông Diểu bỏ đi?
Câu 5. Hoa tử huyền trong truyện được mô tả như thế nào?
Câu hỏi tư duy – phân tích
Câu 1. Phân tích tâm trạng của ông Diểu trước và sau khi bắn trúng con khỉ đực.
Câu 2. Ý nghĩa của hành động “phóng sinh” của ông Diểu là gì?
Câu 3. Hình ảnh rừng xuân góp phần khắc họa tâm trạng ông Diểu ra sao?
Câu 4. Tại sao tác giả lại gọi hoa tử huyền là “muối của rừng”?
Câu 5. Câu chuyện muốn nhắc nhở điều gì về trách nhiệm của con người đối với tự nhiên?
Câu hỏi cảm nhận – đánh giá
Câu 1. Em ấn tượng nhất với chi tiết nào trong đoạn trích? Vì sao?
Câu 2. Nếu em là ông Diểu, em có làm như ông không? Vì sao?
Câu 3. Em cảm thấy điều gì khi đọc cảnh con khỉ cái lao đến chỗ khỉ đực?
Câu 4. Tác phẩm gợi cho em thái độ nào đối với việc săn bắn?
Câu 5. Tại sao cảnh hoa tử huyền xuất hiện sau khi ông Diểu phóng sinh lại mang ý nghĩa đặc biệt?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu hỏi liên hệ bản thân
Câu 1. Em đã từng chứng kiến hành vi đối xử tàn nhẫn với động vật chưa? Em nghĩ gì?
Câu 2. Em cảm nhận như thế nào về vai trò của rừng đối với cuộc sống?
Câu 3. Em làm gì trong sinh hoạt hằng ngày để bảo vệ môi trường?
Câu 4. Có điều gì khiến em cảm thấy “tự trách” bản thân giống như ông Diểu không?
Câu 5. Nếu nhìn thấy một hành động phá hoại thiên nhiên, em sẽ xử lý thế nào?
Câu hỏi vận dụng – mở rộng
Câu 1. Viết đoạn văn 5–7 câu nêu cảm nghĩ của em về bảo vệ động vật hoang dã.
Câu 2. Liên hệ văn bản với vấn đề cháy rừng hiện nay ở Việt Nam – con người cần làm gì?
Câu 3. So sánh thái độ của ông Diểu với thái độ của những người săn bắn khác mà em biết (qua phim ảnh, báo chí…).
Câu 4. Từ hình ảnh “muối của rừng”, em hiểu gì về giá trị tinh thần thiên nhiên mang đến cho con người?
Câu 5. Hãy sáng tạo 1 thông điệp tuyên truyền bảo vệ rừng (10–12 chữ).
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Nhân vật chính của đoạn trích là:
A. Con khỉ đực
B. Con khỉ cái
C. Ông Diểu
D. Người kể chuyện
→ Đáp án: C
Câu 2. Ý nghĩ đi săn của ông Diểu xuất hiện khi:
A. Rừng vào xuân
B. Con trai gửi về khẩu súng
C. Ông rảnh rỗi
D. Bạn rủ đi
→ B
Câu 3. Hoa tử huyền được dân gian gọi là:
A. Lửa của rừng
B. Ngọc của rừng
C. Muối của rừng
D. Sương của rừng
→ C
Câu 4. Phép liên kết “hoa này” trong đoạn trích là:
A. Liên tưởng
B. Thế
C. Ghép
D. Lặp
→ B
Câu 5. Nội dung lớn nhất văn bản muốn nhắn nhủ là:
A. Đi săn là thú vui tao nhã
B. Rừng rất đẹp vào mùa xuân
C. Con người cần ứng xử nhân văn với thiên nhiên
D. Hoa tử huyền rất quý hiếm
→ C
