Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Hàn Mặc Tử
- Tên thật: Nguyễn Trọng Trí
- Năm sinh – mất: 1912 – 1940
- Quê quán: Quảng Bình
- Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới (1932–1945).
- Phong cách thơ:
- Giàu cảm xúc, mãnh liệt, nhiều sáng tạo táo bạo về ngôn ngữ
- Vừa trong trẻo, hồn nhiên, vừa đau đớn, ám ảnh
- Thơ ông là sự hòa quyện giữa trần thế – tâm linh – khát vọng sống
Hàn Mặc Tử là nhà thơ có số phận bi thương nhưng luôn tha thiết yêu đời, yêu thiên nhiên và con người.
Tác phẩm: Mùa xuân chín
- Sáng tác trong giai đoạn cuối đời của nhà thơ.
- Thuộc thể thơ bảy chữ, mang đậm phong cách Thơ mới.
- Nội dung chính:
- Khắc họa bức tranh thiên nhiên và con người làng quê Việt Nam khi mùa xuân đã vào độ chín
- Thể hiện tâm trạng bâng khuâng, nhớ quê, nhớ người của nhân vật trữ tình (khách xa)
- Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu
- Hình ảnh thơ mộc mạc mà tinh tế
- Biện pháp tu từ linh hoạt (nhân hóa, đảo ngữ, so sánh…)
Đọc hiểu bài Mùa xuân chín
MÙA XUÂN CHÍN
Trong làn nắng ửng: khói mơ tan,
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.
Sột soạt gió trêu tà áo biếc,
Trên giàn thiên lý. Bóng xuân sang.
Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời
Bao cô thôn nữ hát trên đồi;
– Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,
Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi…
Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,
Hổn hển như lời của nước mây,
Thầm thĩ với ai ngồi dưới trúc,
Nghe ra ý vị và thơ ngây…
Khách xa gặp lúc mùa xuân chín,
Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng:
– “Chị ấy, năm nay còn gánh thóc
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?”
(Hàn Mặc Tử)
Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
A. Thơ sáu chữ
B. Thơ bảy chữ
C. Thơ lục bát
D. Thơ tự do
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên là?
A. Biểu cảm
B. Tự sự
C. Miêu tả
D. Thuyết minh
Câu 3. Thiên nhiên và con người trong bức tranh mùa xuân được thể hiện như thế nào trong bài?
A. Mang vẻ đẹp cổ điển
B. Ảm đạm, cô đơn, đườm đượm buồn
C. Tâm trạng buồn tủi
D. Trẻ trung, hồn nhiên và tràn đầy sức sống
Câu 4. Trạng thái “chín” của mùa xuân trong bài thơ được thể hiện bằng những từ ngữ nào sau đây?
A. Làn nắng ửng, khói mơ tan
B. Lấm tấm vàng, bóng xuân sang
C. Sóng cỏ xanh tươi, mùa xuân chín
D. Tất cả các đáp án trên
Câu 5 (0,5 điểm) Con người trong bài thơ được thể hiện qua những hình ảnh nào? Hình ảnh nào gắn với nhân vật trữ tình?
Câu 6 (0,5 điểm) Ngôn từ của bài thơ đã gợi lên một khung cảnh mùa xuân như thế nào?
Câu 7 (1,0 điểm) Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ đầu tiên?
Câu 8 (1,0 điểm) Từ bài thơ trên, em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
B. Thơ bảy chữ
Câu 2
A. Biểu cảm
Câu 3
D. Trẻ trung, hồn nhiên và tràn đầy sức sống
Câu 4
D. Tất cả các đáp án trên
Câu 5
– Con người trong bài thơ thể hiện qua những hình ảnh: cô thôn nữ, tiếng ca vắt vẻo, ai ngồi dưới trúc, khách xa, chị ấy.
– Hình ảnh gắn liền với nhân vật trữ tình: khách xa.
Câu 6
– Ngôn từ được sử dụng trong bài thơ: khói mơ tan, bóng xuân sang, sóng cỏ, tiếng ca vắt vẻo, mùa xuân chín.
à Ngôn từ trong bài thơ đã gợi lên một khung cảnh mùa xuân rực rỡ, tràn ngập ánh sáng, tươi đẹp, căng tràn sức sống.
Câu 7
– Các biện pháp tu từ:
+ Nhân hóa: gió (trêu)
+ Câu đặc biệt: Trên dàn thiên lí
+ Đảo ngữ: Sột soạt gió trêu tà áo biếc.
à Hiệu quả nghệ thuật: Gợi cái nhìn tinh tế về sự chuyển mùa, nhà thơ như nhìn thấy sự hiện diện trong mỗi bước xuân sang. Qua đó khung cảnh đầy sức sống, gửi gắm niềm yêu đời của nhà thơ.
Câu 8
HS bày tỏ quan điểm cá nhân, có thể theo hướng.
– Môi trường hiện đang bị ô nhiễm nghiêm trọng nên việc cấp thiết ngay lúc này là chung tay bảo vệ môi trường, bảo vệ nơi sinh sống của chính chúng ta.
– Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ tất yếu không chỉ của riêng ta, là vấn đề sống còn của nhân loại.
– …
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
- Em hãy phân tích bức tranh mùa xuân trong bài thơ Mùa xuân chín.
- Theo em, vì sao nhà thơ lại dùng từ “chín” để nói về mùa xuân?
- Hình ảnh “khách xa” gợi cho em suy nghĩ gì về tâm trạng của nhà thơ?
- Cảm nhận của em về vẻ đẹp con người trong bài thơ qua hình ảnh thôn nữ, tiếng hát.
- Bài thơ gợi cho em những cảm xúc gì về quê hương và tuổi trẻ?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng
- Từ bài thơ Mùa xuân chín, em hãy liên hệ với một bài thơ khác viết về mùa xuân mà em đã học.
- Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người trong bài thơ?
- Nếu em là “khách xa”, em sẽ có cảm xúc gì khi trở về quê vào mùa xuân?
- Bài thơ giúp em nhận ra điều gì về giá trị của những điều bình dị trong cuộc sống?
- Qua tác phẩm, em rút ra bài học gì cho bản thân trong cách sống chậm và cảm nhận thiên nhiên?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Từ “chín” trong nhan đề bài thơ mang ý nghĩa chủ yếu nào?
A. Thời gian cuối năm
B. Sự tàn phai
C. Độ viên mãn, rực rỡ nhất
D. Sự khép lại của mùa xuân
Đáp án: C
Câu 2. Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?
A. Cô thôn nữ
B. Người ngồi dưới trúc
C. Chị gánh thóc
D. Khách xa
Đáp án: D
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật trong câu thơ
“Sột soạt gió trêu tà áo biếc” là gì?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
Đáp án: B
Câu 4. Không gian nghệ thuật chủ yếu trong bài thơ là gì?
A. Thành thị
B. Núi rừng hoang vu
C. Làng quê Việt Nam
D. Biển cả
Đáp án: C
Câu 5. Cảm xúc bao trùm của bài thơ là gì?
A. Buồn tuyệt vọng
B. Cô đơn, u tối
C. Hân hoan, rạo rực
D. Bâng khuâng, tha thiết yêu đời
Đáp án: D
