Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả
- Văn bản được trích từ Hạt giống tâm hồn (Chicken Soup for the Soul) – một tuyển tập gồm nhiều câu chuyện nhân văn, nuôi dưỡng tâm hồn người đọc, do các tác giả Jack Canfield và Mark Victor Hansen khởi xướng.
- Câu chuyện về Howard Kelly là một mẩu chuyện có thật, thường được sưu tầm trong các ấn phẩm giáo dục đạo đức và lan truyền rộng rãi trên thế giới.
- Nhân vật Tiến sĩ Howard Atwood Kelly (1858–1943) là một bác sĩ – nhà khoa học nổi tiếng của Hoa Kỳ, một trong bốn người sáng lập Trường Y Đại học Johns Hopkins. Ông được biết đến không chỉ bởi tài năng y học mà còn ở lòng nhân ái và sự tận tâm với bệnh nhân.
Tác phẩm
- Thể loại: Truyện ngắn (mẩu chuyện giáo dục – truyện giàu chất nhân văn).
- Xuất xứ: Sưu tầm, tuyển chọn trong bộ sách Hạt giống tâm hồn.
- Nội dung chính: Kể về sự tử tế giản dị của một cô bé dành cho cậu bé nghèo Howard Kelly và cách mà lòng tốt ấy trở thành động lực giúp ông sau này cứu sống chính cô.
- Giá trị nội dung:
- Tôn vinh lòng nhân ái, sự cho đi vô điều kiện.
- Khẳng định “một việc tốt nhỏ bé cũng có thể tạo nên những điều kỳ diệu”.
- Nuôi dưỡng niềm tin vào con người và cuộc sống.
- Giá trị nghệ thuật:
- Kết cấu bất ngờ – xúc động.
- Xây dựng nhân vật qua hành động và lời nói chân thật.
- Giọng kể nhẹ nhàng, giàu cảm xúc.
Đọc hiểu bài Một ly sữa
MỘT LY SỮA
Có một cậu bé nghèo bán hàng rong ở các khu phố để kiếm tiền đi học. Hôm đó, cậu đang rất đói bụng nhưng lục túi chỉ còn mấy đồng tiền ít ỏi. Thế là cậu quyết định đến một căn nhà gần đó xin bữa ăn. Vừa gõ cửa xong, cậu chợt thấy hốt hoảng khi có một cô bé dễ thương ra mở cửa. Thế là thay vì xin ăn, cậu xin một ly nước để uống. Cô bé nghĩ rằng cậu đang rất đói nên đem ra một ly sữa lớn.
Cậu uống từ từ, rồi hỏi:“Tôi nợ bạn bao nhiêu tiền?”
Cô bé mỉm cười đáp:“Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả. Mẹ dạy chúng tôi rằng, không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt”
Nghe vậy, cậu đáp:“Vậy thì tôi cảm ơn bạn nhiều lắm”.
Khi Howard Kelly(1) rời khỏi căn nhà, cậu không chỉ cảm thấy cơn đói biến mất, người khỏe khoắn hơn mà còn thấy tràn đầy niềm tin vào con người và cuộc sống này.
Rất nhiều năm sau, cô bé tốt bụng năm đó bị ốm nặng. Các bác sĩ trong vùng không điều trị được, cô gái được chuyển lên bệnh viện trung tâm thành phố để các chuyên gia tìm cách điều trị căn bệnh hiểm nghèo này.
Howard Kelly lúc này đã là tiến sỹ, anh được mời để hội chuẩn về căn bệnh này. Khi nghe tên nơi ở của bệnh nhân, một tia sáng lạ lóe lên trong mắt anh. Anh đứng bật dậy và đi đến phòng nơi cô gái đang nằm. Anh nhận ra ngay đó chính là cô gái đã đưa anh ly sữa lúc nhỏ. Anh liền quay trở lại phòng chuyên gia và quyết tâm hết sức để cứu được cô gái. Anh đã quan tâm đặc biệt đến cô gái trong những ngày ở bệnh viện. Sau thời gian dài đấu tranh với căn bệnh hiểm nghèo này, cô gái đã khỏi bệnh. Anh cầm tờ hóa đơn thanh toán viện phí, viết gì đó bên lề và nhờ y tá chuyển lên phòng cho cô gái.
Khi cầm tờ hóa đơn thanh toán viện phí, cô gái không dám nhìn vì cô nghĩ chắc đến cuối đời cô cũng khó mà thành toán hết số tiền này. Cuối cùng, cô cũng lấy hết can đảm mở tờ hóa đơn ra, và bỗng một dòng chữ đập vào mắt cô “Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa. Ký tên – Tiến sĩ Howard Kelly”.
Cô gái vô cùng bất ngờ, những giọt nước mắt hạnh phúc tuôn trào trên đôi mắt cô.
(Theo Hạt giống tâm hồn)
Chú thích: (1)Tiến sĩ Howard Kelly: nhà vật lý lỗi lạc, đã sáng lập khoa Ung thư, trường Đại học John Hopkins năm 1895 (Nguồn Sống đẹp – Internet)
Trả lời câu hỏi:
Câu 1. Xác định ngôi kể trong văn bản trên.
Câu 2. Nhân vật Howard Kelly đã viết gì bên lề tờ hóa đơn thanh toán viện phí ?
Câu 3. Xác định phần dẫn trong câu văn sau và cho biết phần dẫn đó được dẫn theo cách trực tiếp hay gián tiếp. Những dấu hiệu nào giúp em nhận ra điều đó?
Cô bé mỉm cười đáp:“Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả. Mẹ dạy chúng tôi rằng, không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt”
Câu 4. Vì sao cậu bé Howard Kelly trong văn bản trên không chỉ cảm thấy cơn đói biến mất, người khỏe khoắn hơn mà còn thấy tràn đầy niềm tin vào con người và cuộc sống này ?
Câu 5. Em hiểu như thế nào về lời nói của cô bé: Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt ?
Câu 6.Hãy rút ra một thông điệp mà em cảm thấy có ý nghĩa nhất từ câu chuyện trên.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Ngôi kể trong đoạn trích: Ngôi thứ ba.
Câu 2.
Nhân vật Howard Kelly đã viết bên lề tờ hóa đơn thanh toán viện phí: Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa. Ký tên – Tiến sĩ Howard Kelly
Câu 3.
Phần dẫn: “Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả. Mẹ dạy chúng tôi rằng, không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt”
– Phần dẫn đó được dẫn theo cách trực tiếp.
– Những dấu hiệu: Phần dẫn được đặt sau dấu hai chấm và trong dấu ngoặc kép.
Câu 4.
Howard Kelly trong văn bản trên không chỉ cảm thấy cơn đói biến mất, người khỏe khoắn hơn mà còn thấy tràn đầy niềm tin vào con người và cuộc sống này bởi vì cậu bé đã nhận thấy:
– Tình yêu thương, sự quan tâm rất chân thành, tự nhiên từ một cô gái nhỏ mà cậu gặp khi định xin đồ ăn.
– Cuộc sống còn nhiều điều tốt đẹp.
Câu 5.
Em hiểu lời nói của cô bé: Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt có nghĩa là:
– Giúp đỡ hoặc cho đi phải xuất phát từ tấm lòng chân thành/ cho đi mà không cần nhận lại.
– Cuộc sống cần phải có tình yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau.
Câu 6.
HS có thể đưa ra những thông điệp có ý nghĩa như:
– Khi cho đi bằng tình yêu thương chân thành, ta sẽ nhận lại được sự chân thành, tình yêu thương gấp bội.
– Cuộc sống cần phải có tình yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau.
– Trân trọng, biết ơn mọi sự giúp đỡ.
Hệ thống câu hỏi mở rộng
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hãy phân tích chi tiết “ly sữa” và cho biết nó mang ý nghĩa biểu tượng gì trong câu chuyện.
- Nhận xét về thái độ và cách ứng xử của cô bé khi Howard Kelly đến xin nước. Tại sao chi tiết này lại khiến người đọc xúc động?
- Theo em, điều gì đã khiến Howard Kelly “quyết tâm hết sức để cứu cô gái” nhiều năm sau?
- Em cảm nhận như thế nào về sự thay đổi của Howard Kelly từ cậu bé nghèo đến vị tiến sĩ y học? Điều đó có ý nghĩa gì đối với thông điệp tác phẩm?
- Nêu và phân tích nghệ thuật tạo bất ngờ được sử dụng ở cuối câu chuyện. Tác dụng của nghệ thuật này đối với cảm xúc người đọc?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ câu chuyện, em hãy kể một lần em được ai đó giúp đỡ vô điều kiện và cảm xúc của em khi đó.
- Em đã từng giúp ai đó chỉ vì muốn làm điều tốt mà không cần đáp lại chưa? Hãy chia sẻ tình huống ấy.
- Trong cuộc sống hiện nay, em thấy lòng tốt có dễ dàng thực hiện như cô bé trong truyện hay không? Vì sao?
- Nếu là Howard Kelly lúc nhỏ, em sẽ phản ứng thế nào khi được nhận ly sữa đó? Liên hệ bản thân.
- Hãy nêu một thông điệp khác mà em rút ra từ câu chuyện và cho biết em có thể áp dụng thông điệp đó thế nào vào cuộc sống hằng ngày.
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
1. Vì sao Howard Kelly đến gõ cửa nhà cô bé?
A. Xin tiền
B. Xin thức ăn
C. Xin nước uống
D. Xin giúp đỡ việc học
→ Đáp án: B
2. Cô bé đã cho Howard Kelly điều gì?
A. Một ổ bánh mì
B. Một ly nước
C. Một ly sữa
D. Một bữa cơm
→ Đáp án: C
3. Câu chuyện chủ yếu muốn truyền tải thông điệp nào sau đây?
A. Hãy giúp đỡ người khác để được trả ơn
B. Sự tử tế luôn mang lại phép màu
C. Người nghèo thường gặp may mắn
D. Bệnh tật khiến con người xích lại gần nhau
→ Đáp án: B
4. Howard Kelly là ai khi trưởng thành?
A. Một giáo viên
B. Một doanh nhân
C. Một tiến sĩ – bác sĩ nổi tiếng
D. Một nhà văn
→ Đáp án: C
5. Khi cô gái nhận hóa đơn viện phí, điều gì khiến cô xúc động?
A. Cô được giảm giá điều trị
B. Howard Kelly đã thanh toán hết
C. Số tiền viện phí không cao
D. Cô được xuất viện ngay
→ Đáp án: B
