Tìm hiểu tác giả tác phẩm

Tác giả: Xu

• Xu là cây bút trẻ, thuộc thế hệ tác giả viết sách truyền cảm hứng cho giới trẻ.
• Văn phong giản dị, giàu cảm xúc, thường gửi gắm thông điệp tích cực về nghị lực, bản lĩnh sống và hành trình hoàn thiện bản thân.
• Tác giả xây dựng giọng văn gần gũi, đem đến động lực, giúp người đọc nhìn lại chính mình và mạnh mẽ hơn trước khó khăn.

Tác phẩm: Mình phải sống như biển rộng sông dài

• Thể loại: Tản văn – truyền cảm hứng.
• Năm xuất bản: 2022, NXB Thế giới.
• Nội dung chính: Cuốn sách tập hợp những suy ngẫm về cuộc sống, nghị lực, sự trưởng thành của con người.
• Đoạn trích trong đề bài nhấn mạnh:
  • Vai trò của áp lực như một động lực tạo nên thành công.
  • Khuyến khích con người kiên cường, chủ động đối diện thử thách.
  • Đề cao trách nhiệm cá nhân trong việc thay đổi và cải thiện cuộc đời mình.
• Giá trị:
  • Giá trị nội dung: Khơi dậy niềm tin, bản lĩnh sống tích cực, cổ vũ thái độ chủ động, kiên trì.
  • Giá trị nghệ thuật: Giọng văn giàu hình ảnh, sử dụng nhiều phép tu từ (điệp cấu trúc, ẩn dụ…), nhịp văn cảm xúc, truyền cảm.

Đọc hiểu bài Mình phải sống như biển rộng sông dài

Áp lực mới tạo nên kim cương.

Lò xo phải bị nén thì mới có sức bật.

Con người càng có sức ép càng dễ tạo nên kì tích nếu biết cách kiên cường đến tận cùng.

Hãy yêu lấy hết thảy những áp lực bủa vây, bình tĩnh gấp thuyền giấy thả xuống dòng nước lũ. Ở trong bóng tối, không có ai dẫn lối thì tự mình mò mẫm, hiên ngang tiến bước. Đường đời chẳng mấy khi bằng phẳng. Nhưng không ai sướng mãi và cũng chẳng ai khổ hoài…Gặp hòn sỏi thì nhẹ nhàng bước qua. Gặp tảng đá lớn thì hiên ngang đối diện. Gặp ngọn núi cao thì vui vẻ chinh phục. Mỉm cười điềm nhiên khi tất cả đang than vãn. Cắn răng xông lên khi tất cả đã đầu hàng. Ngược dòng đám đông nhưng thuận theo tâm mình. Đó là lối sống mạnh mẽ nhất.

Nếu trong lòng bạn có một ước mơ nặng hơn cả sinh mệnh, vậy thì đừng né tránh áp lực. Đừng sợ hãi độ cao. Cũng đừng chối bỏ những cảm xúc tiêu cực luôn ẩn nấp sau lồng ngực. Hãy thẳng thắn đối diện và tìm cách giải quyết tất cả mọi khúc mắc. Cuộc sống này là của bạn. Nếu nó không ổn thì bạn là người duy nhất phải chịu trách nhiệm. Nếu bạn cảm thấy điều gì đó không ổn, đơn giản chỉ cần tìm cách thay đổi. Thay đổi bằng cách nào tạm thời chưa cần rạch ròi, nhưng trước hết bắt buộc phải có một ý thức không ngại va chạm, sẵn sàng hi sinh để thay đổi.

(Trích Mình phải sống như biển rộng sông dài, Xu, NXB Thế giới, 2022, tr.74 -75)

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (1.0 điểm). Theo tác giả, khi ở trong bóng tối, không có ai dẫn lối thì chúng ta cần làm thế nào?

Câu 2 (1.0 điểm). Chỉ ra chủ ngữ, vị ngữ trong câu sau đây và cho biết câu này thuộc kiểu câu nào xét theo cấu tạo: Đường đời chẳng mấy khi bằng phẳng.

Câu 3 (1.0 điểm). Em hiểu như thế nào về ý kiến “Con người càng có sức ép càng dễ tạo nên kì tích nếu biết cách kiên cường đến tận cùng”?

Câu 4 (1.0 điểm). Phân tích tác dụng của phép điệp cấu trúc trong những câu văn sau: “Gặp hòn sỏi thì nhẹ nhàng bước qua. Gặp tảng đá lớn thì hiên ngang đối diện. Gặp ngọn núi cao thì vui vẻ chinh phục”.

Câu 5 (1.0 điểm). Xác định nghĩa hàm ẩn của câu: “Đừng sợ hãi độ cao”.

Câu 6 (1.0 điểm). Em có đồng tình với quan điểm: “Cuộc sống này là của bạn. Nếu nó không ổn thì bạn là người duy nhất phải chịu trách nhiệm” không? Vì sao?

Hướng dẫn giải chi tiết

Câu 1.

Ở trong bóng tối, không có ai dẫn lối thì tự mình mò mẫm, hiên ngang tiến bước.

Câu 2.

– CN: Đường đời

– VN: chẳng mấy khi bằng phẳng

-> Câu đơn

Câu 3.

Ý kiến “Con người càng có sức ép càng dễ  tạo nên kì tích nếu biết cách kiên cường đến tận cùng”:

– Khẳng định ý nghĩa của sự kiên cường hết mình trước những sức ép của cuộc sống. Kiên cường sẽ tạo nên động lực, sức mạnh tinh thần to lớn để giúp mỗi người vượt qua được áp lực, phát huy năng lực của bản thân, nắm bắt được cơ hội, từ đó sẽ đạt được thành tựu lớn.

– Bởi vậy, chúng ta cần kiên cường, không bỏ cuộc trước những khó khăn thử thách để vươn tới thành công.

Câu 4.

– Phép điệp cấu trúc: ba câu văn “Gặp….thì….”

– Tác dụng:

+ Tạo sự liên kết giữa các câu văn, đồng thời tạo giọng điệu mạnh mẽ, dứt khoát

+ Nhấn mạnh, khẳng định quyết tâm, sự nỗ lực, kiên trì vượt qua tất cả những khó khăn trên con đường dẫn đến thành công.

+ Khích lệ người đọc ý chí nỗ lực không ngừng.

Câu 5.

– Nghĩa hàm ẩn của câu: “Đừng sợ hãi độ cao”: Đừng sợ thử thách, khó khăn, gian khổ.

Câu 6.

– HS bày tỏ quan điểm: đồng tình/ không đồng tình/ đồng tình một phần với quan điểm: “Cuộc sống này là của bạn. Nếu nó không ổn thì bạn là người duy nhất phải chịu trách nhiệm”

– Lí giải phù hợp.

VD: Đồng tình với quan điểm. Bởi vì:

+ Cuộc sống của mỗi người tốt đẹp hay tồi tệ chỉ có bản thân người đó mới hiểu rõ và cũng chỉ có bản thân người đó mới thay đổi được nó.

+ Con người nắm quyền làm chủ cuộc sống và là người duy nhất giữ trách nhiệm với cuộc sống của chính mình, không ai có quyền thay đổi cuộc sống của chúng ta nếu chúng ta không cho phép.

+ Bởi vậy, chúng ta không nên đổ lỗi cho người khác hay hoàn cảnh mà hãy cố gắng thay đổi bản thân để cải thiện cuộc sống của mình.

Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm

Câu hỏi tự luận mở rộng (Nội dung – tư duy – cảm nhận)

Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận

Câu 1. Từ hình ảnh “gấp thuyền giấy thả xuống dòng nước lũ”, em hiểu tác giả muốn truyền tải thông điệp gì?

Câu 2. Vì sao tác giả khẳng định: “Không ai sướng mãi và cũng chẳng ai khổ hoài”? Ý nghĩa triết lý của quan niệm này là gì?

Câu 3. Hình ảnh “gặp hòn sỏi – tảng đá lớn – ngọn núi cao” gợi cho em suy nghĩ gì về những cấp độ khó khăn trong cuộc sống?

Câu 4. Theo em, ý nghĩa của việc “ngược dòng đám đông nhưng thuận theo tâm mình” là gì?

Câu 5. Em cảm nhận như thế nào về giọng điệu và cảm xúc chủ đạo của đoạn trích?

Câu hỏi liên hệ – vận dụng

Câu 1. Hãy kể một áp lực em từng trải qua và cho biết áp lực ấy đã giúp em trưởng thành như thế nào.

Câu 2. Từ quan điểm “Cuộc sống này là của bạn…”, em liên hệ đến trách nhiệm của học sinh trong học tập ra sao?

Câu 3. Khi đứng trước một “ngọn núi cao” trong cuộc đời (thách thức lớn), em sẽ lựa chọn hành động như thế nào?

Câu 4. Quan niệm “đừng sợ những cảm xúc tiêu cực” gợi cho em bài học gì trong quản lý cảm xúc?

Câu 5. Viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự kiên cường trong thời đại hiện nay.

Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng

Câu hỏi nội dung – tư duy

Câu 1. Tác giả sử dụng hình ảnh “kim cương” trong đoạn văn nhằm mục đích:
A. Miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên
B. Ẩn dụ cho giá trị hình thành từ áp lực
C. Nhấn mạnh vai trò của vật chất
D. Chỉ sự quý hiếm của đá quý
→ Đáp án: B

Câu 2. Cụm từ “thuận theo tâm mình” có nghĩa là:
A. Làm theo ý người khác
B. Ích kỉ, chỉ biết mình
C. Sống đúng với niềm tin và lựa chọn của bản thân
D. Không cần quan tâm tới hậu quả
→ Đáp án: C

Câu 3. Câu “Lò xo phải bị nén thì mới có sức bật” chứa biện pháp tu từ:
A. So sánh
B. Hoán dụ
C. Ẩn dụ
D. Nhân hóa
→ Đáp án: C

Câu 4. Nội dung chính của đoạn trích là:
A. Phê phán lối sống buông thả
B. Khuyên con người sống nhàn nhã, tránh áp lực
C. Động viên con người đối diện áp lực để trưởng thành
D. Miêu tả khó khăn trong cuộc sống
→ Đáp án: C

Câu 5. Câu “Cắn răng xông lên khi tất cả đã đầu hàng” thể hiện:
A. Sự liều lĩnh
B. Sự cô đơn
C. Sự kiên cường, bản lĩnh
D. Sự bốc đồng
→ Đáp án: C

Câu hỏi vận dụng – liên hệ

Câu 1. Khi gặp áp lực học tập, điều quan trọng nhất theo tinh thần đoạn trích là:
A. Né tránh để giảm căng thẳng
B. Đổ lỗi cho hoàn cảnh
C. Đối diện và tìm cách giải quyết
D. Phó mặc cho thời gian
→ Đáp án: C

Câu 2. Thông điệp nào phù hợp nhất với học sinh hiện nay?
A. Không chịu áp lực để sống thoải mái
B. Kiên cường vượt khó để trưởng thành
C. Tùy ý làm theo cảm xúc
D. Chỉ cần thành công mà không cần nỗ lực
→ Đáp án: B

Câu 3. Nếu cảm thấy cuộc sống “không ổn”, điều nên làm theo tác giả là:
A. Chờ người khác thay đổi giúp mình
B. Tự chịu trách nhiệm và chủ động thay đổi
C. Bỏ mặc cho số phận
D. Tìm cách than vãn
→ Đáp án: B

Câu 4. Thái độ nào phù hợp tinh thần “mỉm cười điềm nhiên khi tất cả đang than vãn”?
A. Thờ ơ với mọi việc
B. Sống tích cực, bình tĩnh trước khó khăn
C. Không quan tâm người khác
D. Sống tách biệt đám đông
→ Đáp án: B

Câu 5. Hành động “ngược dòng đám đông” thể hiện phẩm chất nào?
A. Bốc đồng, tùy hứng
B. Chống đối xã hội
C. Dám sống theo niềm tin cá nhân
D. Không tôn trọng quy tắc
→ Đáp án: C