Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Nguyễn Trọng Hoàn
- Nguyễn Trọng Hoàn sinh năm 1953, quê ở Nghệ An.
- Ông là nhà thơ, nhà văn viết cho thiếu nhi nổi tiếng, từng có thời gian công tác tại Nhà xuất bản Kim Đồng.
- Thơ của Nguyễn Trọng Hoàn giàu nhạc điệu, giàu hình ảnh, gần gũi với thiên nhiên và mang đậm tình yêu quê hương đất nước.
- Nhiều tác phẩm của ông được đưa vào sách giáo khoa và được bạn đọc nhỏ tuổi yêu thích.
Tác phẩm: Lũy tre
- Bài thơ thuộc mảng sáng tác về đề tài thiên nhiên – làng quê Việt Nam.
- Tre là hình ảnh biểu tượng cho làng quê, cho phẩm chất bình dị mà kiên cường của người dân Việt Nam.
- Đoạn thơ trích thể hiện vẻ đẹp của cây tre qua hình dáng, chất liệu và phẩm chất gợi liên tưởng đến tâm hồn, tính cách đáng quý của con người Việt Nam.
- Bài thơ sử dụng thể thơ tự do, kết hợp miêu tả và biểu cảm, tạo nhạc điệu và hình ảnh giàu sức gợi.
Đọc hiểu bài Lũy tre, Tam ca
Phong phanh ngực trần
dẻo dai vững bền
đan nhau che bão tố
nên cột nên kèo, nên ngàm nên đố
tre ăn đời ở kiếp với nông dân
Trong trắng lòng, xanh cật, săn gân
ngay thẳng cùng trời cuối đất
thương nhau mắt nhìn không chớp
ân tình xòe những bàn tay
(Theo Nguyễn Trọng Hoàn, Lũy tre, Tam ca, )
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên.
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra các từ ngữ miêu tả đặc điểm của cây tre có trong đoạn thơ
Câu 3 (1 điểm). Tìm và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong những dòng thơ sau:
Trong trắng lòng, xanh cật, săn gân
ngay thẳng cùng trời cuối đất
thương nhau mắt nhìn không chớp
ân tình xòe những bàn tay
Câu 4 (1 điểm). Ba dòng thơ
Phong phanh ngực trần
dẻo dai vững bền
đan nhau che bão tố
gợi cho em liên tưởng tới những phẩm chất tốt đẹp nào của con người Việt Nam?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Phương thức biểu đạt chính: miêu tả ( Nếu nêu biểu cảm chỉ được 0,25đ)
– Thể thơ: tự do
Câu 2.
Từ ngữ miêu tả đặc trưng: phong phanh, dẻo dai, trong trắng lòng, xanh cật, săn gân, ngay thẳng.
Câu 3.
– Biện pháp tu từ nổi bật: nhân hóa (cây tre có những tình cảm, hành động giống con người).
– Tác dụng: làm cho cây tre trở nên gần gũi hơn, làm câu thơ sinh động hơn, gợi hình gợi cảm, hấp dẫn bạn đọc.
Câu 4.
Ba câu thơ gợi những liên tưởng đến con người Việt Nam: dù nghèo, dù khổ nhưng vẫn luôn giữ vững ý chí kiêng cường, bất khuất, sẵn sàng đương đầu trước mọi khó khăn, thử thách.
Các câu hỏi mở rộng về đoạn thơ
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hình ảnh “phong phanh ngực trần” gợi cho em cảm nhận gì về vẻ đẹp mộc mạc của cây tre trong làng quê Việt Nam?
- Hình ảnh tre “đan nhau che bão tố” có ý nghĩa gì trong việc thể hiện tình đoàn kết của con người?
- Tác giả đã khắc họa vẻ đẹp nội tâm của tre qua các chi tiết nào? Ý nghĩa biểu tượng của những chi tiết đó?
- Theo em, vì sao cây tre thường được xem như biểu tượng cho phẩm chất người Việt Nam?
- Giọng điệu của đoạn thơ mang màu sắc nào? Giọng điệu ấy góp phần thể hiện cảm xúc của tác giả ra sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em hãy liên hệ hình ảnh cây tre trong bài thơ với một biểu tượng văn hoá khác của Việt Nam mà em biết.
- Từ phẩm chất “dẻo dai, vững bền” của tre, em rút ra bài học gì cho bản thân trong học tập?
- Theo em, trong đời sống hiện đại, những phẩm chất “ngay thẳng”, “ân tình” có còn cần thiết không? Vì sao?
- Hãy kể một câu chuyện hoặc tình huống thực tế trong đó em chứng kiến ai đó thể hiện phẩm chất kiên cường như cây tre.
- Nếu được sáng tác một câu thơ về tre, em sẽ viết như thế nào để thể hiện tình cảm của mình với loài cây này?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Biện pháp tu từ chính trong câu “ân tình xoè những bàn tay” là:
A. So sánh
B. Nhân hoá
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
→ Đáp án: B
Câu 2. Từ “dẻo dai, vững bền” gợi phẩm chất nào của tre?
A. Mềm yếu
B. Khó đoán
C. Kiên cường, bền bỉ
D. Khắc nghiệt
→ Đáp án: C
Câu 3. Hình ảnh tre “trong trắng lòng” chủ yếu gợi:
A. Sự già nua
B. Sự tươi tốt
C. Sự tinh khiết, ngay thẳng
D. Sự mạnh mẽ
→ Đáp án: C
Câu 4. Dòng thơ nào thể hiện sự đoàn kết của tre?
A. Trong trắng lòng
B. Dẻo dai vững bền
C. Đan nhau che bão tố
D. Thương nhau mắt nhìn không chớp
→ Đáp án: C
Câu 5. Thể thơ của đoạn thơ là:
A. Lục bát
B. Song thất lục bát
C. Tự do
D. Năm chữ
→ Đáp án: C