Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả
- Nam Cao (1915–1951) là một trong những nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám.
- Sáng tác của ông tập trung phản ánh số phận đau khổ của người nông dân và người trí thức nghèo trong xã hội cũ.
- Văn chương Nam Cao nổi bật bởi giá trị hiện thực sâu sắc, tinh thần nhân đạo cao cả, khả năng phân tích tâm lí nhân vật tinh tế, giàu sức ám ảnh.
Tác phẩm
- Lão Hạc là một truyện ngắn tiêu biểu của Nam Cao, được học trong chương trình Ngữ văn THCS.
- Tác phẩm kể về cuộc đời bất hạnh của lão Hạc – một người nông dân nghèo nhưng giàu lòng tự trọng, yêu thương con tha thiết và có nhân cách cao đẹp.
- Qua bi kịch bán cậu Vàng và cái chết dữ dội của lão Hạc, tác phẩm tố cáo xã hội cũ tàn nhẫn, đồng thời khẳng định phẩm chất tốt đẹp tiềm ẩn của người nông dân Việt Nam.
Đọc hiểu bài Lão Hạc
Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi. Vừa thấy tôi, lão báo ngay:
– Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!
– Cụ bán rồi?
– Bán rồi? Họ vừa bắt xong.
Lão cố làm ra vẻ vui vẻ. Nhưng trông lão cười như mếu và đôi mắt lão ẩng ậng nước, tôi muốn ôm choàng lấy lão mà òa lên khóc. Bây giờ thì tôi không xót xa năm quyển sách của tôi quá như trước nữa. Tôi chỉ ái ngại cho lão Hạc. Tôi hỏi cho có chuyện:
– Thế nó cho bắt à?
Mặt lão đột nhiên co dúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…
– Khốn nạn… Ông giáo ơi! Nó có biết gì đâu! Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về, vẫy đuôi mừng. Tôi cho nó ăn cơm. Nó đang ăn thì thằng Mục nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên. Cứ thế là thằng Mục với thằng Xiển, hai thằng chúng nó chỉ loay hoay một lúc đã trói chặt cả bốn chân nó lại. Bấy giờ cu cậu mới biết là cu cậu chết! …
… Luôn mấy hôm, tôi thấy lão Hạc chỉ ăn khoai, rồi thì khoai cũng hết. Bắt đầu từ đấy, lão chế tạo được món gì, ăn món ấy… Hôm thì lão ăn củ chuối, hôm thì lão ăn sung luộc, hôm thì ăn rau má, với thỉnh thoảng một vài của ráy, hay bữa trai, bữa ốc. Tôi nói chuyện lão với vợ tôi. Thị gạt phắt đi:
– Cho lão chết! Ai bảo lão có tiền mà chịu khổ! Lão làm lão khổ chứ ai làm lão khổ! Nhà mình sung sướng gì mà giúp lão? Chính con mình cũng đói…
… Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm. Những người nghèo nhiều tự ái vẫn thường như thế. Họ dễ tủi thân nên rất hay chạnh lòng. Ta khó mà ở cho vừa ý họ… Một hôm, tôi phàn nàn về việc ấy với Binh Tư. Binh Tư là một người láng giềng khác của tôi. Hắn làm nghề ăn trộm nên vốn không ưa lão hạc bởi vì lão lương thiện quá. Hắn bĩu môi và bảo:
– Lão làm bộ đấy! Thật ra thì lão chỉ tâm ngẩm thế, nhưng cũng ra phết chứ chả vừa đâu. Lão vừa xin tôi một ít bả chó…
Tôi trố to đôi mắt, ngạc nhiên. Hắn thì thầm:
– Lão bảo có con chó nhà nào cứ đến vườn nhà lão… Lão định cho nó xơi một bữa. Nếu trúng, lão với tôi uống rượu.
Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết… Một người như thế ấy!… Một người đã khóc vì trót lừa một con chó!… Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm, láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ một ngày một thêm đáng buồn…
Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác. Tôi ở nhà Binh Tư về được một lúc lâu thì thấy những tiếng nhốn nháo ở bên nhà lão Hạc. Tôi mải mốt chạy sang. Mấy người hàng xóm đến trước tôi đang xôn xao ở trong nhà. Tôi xồng xộc chạy vào. Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. Lão tru tréo, bọt mép sùi ra, khắp người chốc chốc lại bị giật mạnh một cái, nảy lên. Hai người đàn ông lực lưỡng phải ngồi đè lên người lão. Lão vật vã đến hai giờ đồng hồ rồi mới chết. Cái chết thật là dữ dội. Chẳng ai hiểu lão chết vì bệnh gì mà đau đớn và bất thình lình như vậy. Chỉ có tôi với Binh Tư hiểu.
Nhưng nói ra làm gì nữa! Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo gì cho cái vườn của lão. Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão. Đến khi con trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn: “Đây là cái vườn mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ thà chết! chứ không chịu bán đi một sào…”.
(Lão Hạc, Nam Cao -Ngữ văn 8 tập 1).
Câu 1: Truyện ngắn Lão Hạc đã được nhà văn Nam Cao sáng tác theo thể loại nào?
A. Tiểu thuyết
B. Truyện ngắn
C. Hồi kí
D. Truyện dài
Câu 2: Nội dung chính của đoạn trích viết về vấn đề gì?
A. Số phận đau thương của người nông dân trong xã hội cũ và những phẩm chất quý báu tiềm tàng của họ.
B. Cuộc sống thiếu thốn, nghèo khổ đến cùng cực của người nông dân.
C. Tình cảm cảm động của con người đối với con vật trong hoàn cảnh cuộc sống khó khăn.
D. Tình cảm của người cha luôn quan tâm và thương yêu con hết mực.
Câu 3: Trong đoạn trích Lão Hạc, nhân vật lão Hạc được khắc họa là một người như thế nào?
A. Là một người nông dân sống ích kỉ, chỉ lo cho bản thân mình, sẵn sàng bán rẻ người khác.
B. Là một người nông dân có số phận đau thương, yêu thương con tha thiết và có những phẩm chất vô cùng cao quý.
C. Là một người nông dân có thái độ sống cao thượng, sẵn sàng giúp đỡ mọi người.
D. Là một người nông dân gàn dở, ngu ngốc, bần tiện.
Câu 4: Nhân vật nào đã trở thành chỗ dựa tinh thần, trở thành bạn thân của lão Hạc?
A. Binh Tư và thằng Xiên.
B. Thằng Xiên và thang Mục.
C. Ông giáo và con Vàng.
D. Ông giáo và Binh Tư.
Câu 5: Lúc về già nhân vật lão Hạc không gặp phải khó khăn nào sau đây?
A. Lão bị một trận ốm thập tử nhất sinh, người trở nên gầy yếu hơn.
B. Con trai lão đòi cưới vợ nhưng lão không đủ tiền lo cho nó.
C. Trận bão phá sạch hoa màu trong vườn mà lão bỏ bao công sức để vun trồng.
D. Không ai thuê mướn lão nữa vì lão đã quá già yếu, vì thế lão không có cái ăn.
Câu 6: Sự xuất hiện của nhân vật Binh Tư có tác dụng nêu bật đức tính gì ở lão Hạc?
A. Lão rất biết tận dụng thời cơ để cải thiện đời sống.
B. Lão Hạc rất hiền lành, không quan tâm đến chuyện hàng xóm.
C. Lão Hạc trước sau vẫn sống một cuộc đời đạm bạc, thật thà và lương thiện.
D. Lão Hạc rất yêu thương con và yêu thương con chó Vàng.
Câu 7: Đoạn văn sau có từ tượng hình nào: “Mặt lão đột nhiên co dúm lại. Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra. Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít. Lão hu hu khóc…”
A. co rúm, nghẹo, móm mém.
B. hu hu, co rúm, nghẹo, móm mém.
C. hu hu, co rúm, móm mém.
D. co rúm, móm mém.
Câu 8: Nguyên nhân sâu xa nào khiến lão Hạc quyết định chọn cái chết bằng cách ăn bả chó?
A. Lão Hạc quá ân hận vì đã trót lừa bán đi con chó thân thiết.
B. Lão Hạc không có tiền để nộp thuế cho bọn quan lại.
C. Vì lão Hạc không còn tiền để sinh sống và không muốn làm phiền mọi người.
D. Vì lão Hạc rất thương con, lão nghĩ mình chết đi sẽ dành dụm được thêm cho anh con trai một số vốn.
Câu 9. Thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc như thế nào qua đoạn kết trên?
Câu 10: Cảm nhận của em về tâm trạng của lão Hạc được thể hiện trong đoạn văn trên (Trình bày 3- 5 câu)
Hướng dẫn giải chi tiết
| 2 | A |
| 3 | B |
| 4 | C |
| 5 | B |
| 6 | C |
| 7 | A |
| 8 | D |
| 9 | Thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc qua đoạn kết trên; đồng cảm, xót xa trước cái chết đau đớn của lão Hạc, trân trọng nhân cách của lão Hạc… |
| 10 | – HS cảm nhận được tâm trạng của lão Hạc: Tập trung nêu cảm nhận về tâm trạng đau đớn, buổn khổ của lão Hạc khi bán cậu Vàng…. |
Câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích tâm trạng của lão Hạc trong cảnh kể lại việc bán cậu Vàng.
- Vì sao Nam Cao để nhân vật lão Hạc chọn cái chết dữ dội bằng bả chó?
- Qua nhân vật ông giáo, em nhận xét gì về cách nhìn của nhà văn đối với người nông dân?
- Chi tiết lão Hạc gửi tiền và mảnh vườn cho ông giáo có ý nghĩa gì?
- Theo em, điều gì làm nên vẻ đẹp đáng kính của nhân vật lão Hạc?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Liên hệ số phận lão Hạc với một nhân vật người nông dân khác trong văn học đã học.
- Từ câu chuyện lão Hạc, em suy nghĩ gì về lòng tự trọng của con người trong nghèo khổ?
- Nếu đặt lão Hạc vào xã hội ngày nay, theo em bi kịch của lão có còn xảy ra không? Vì sao?
- Qua truyện, em rút ra bài học gì về trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ?
- Viết đoạn văn ngắn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự hi sinh thầm lặng trong cuộc sống.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đến cái chết của lão Hạc là:
A. Lão quá nghèo khổ, không còn cái ăn
B. Lão ân hận vì bán cậu Vàng
C. Lão không muốn sống làm phiền hàng xóm
D. Lão muốn giữ trọn vẹn mảnh vườn cho con
→ Đáp án: D
Câu 2. Nhân vật ông giáo trong truyện có vai trò chủ yếu là:
A. Người chứng kiến và cảm thông cho bi kịch của lão Hạc
B. Người gây ra cái chết của lão Hạc
C. Đại diện cho tầng lớp quan lại
D. Nhân vật phản diện
→ Đáp án: A
Câu 3. Cái chết của lão Hạc thể hiện rõ nhất phẩm chất nào của nhân vật?
A. Sự cam chịu
B. Lòng tự trọng và tình thương con
C. Sự tuyệt vọng
D. Sự ích kỉ
→ Đáp án: B
Câu 4. Giá trị nhân đạo nổi bật của truyện Lão Hạc là:
A. Lên án bọn cường hào
B. Ca ngợi lao động
C. Phát hiện và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn người nông dân nghèo
D. Phản ánh cuộc sống nông thôn
→ Đáp án: C
Câu 5. Chi tiết nào gây ám ảnh mạnh nhất đối với người đọc?
A. Cảnh lão Hạc ăn khoai, sung luộc
B. Cảnh lão Hạc bán cậu Vàng
C. Cảnh lão Hạc vật vã trong cái chết
D. Cảnh ông giáo hứa giữ mảnh vườn
→ Đáp án: C
